Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған ақпаратқа сүйене отырып мәлімет бөліседі..
Автокөлік шығыны тек бензинмен шектелмейтіні бұрыннан белгілі. Жанармайдан бөлек, сақтандыру, салық, тұрақ, ақылы жолдар, техникалық қызмет көрсету, шиналар, қосалқы бөлшектер және айыппұлдар тағы бар. Сонымен қатар кейбір шығындарды жүргізуші тек бірнеше жүз мың теңгеге шот алғанда ғана байқап жатады.
2026 жылы көлік шығынын тек арзан бензин құюмен немесе артық жүруден бас тартумен ғана емес, басқа да жолдармен үнемдеуге болады. Қазақстанда көлік салығын есептеу ережелері өзгерді, міндетті сақтандыру жүйесі жаңартылды, Алматыда тұраққа жаңа тарифтер енгізілді, ал жанармай бағасы әр қалада, тіпті көршілес жанармай бекеттерінде айтарлықтай ерекшеленеді.
Tengri Auto автосарапшы Валерий Сафоновтан автокөлік иесі нақты неден үнемдей алатынын және бүгінгі аз шығындалу әрекеті ертеңгі күні қалай үлкен шығынға әкеп соғуы мүмкін екенін сұрап білді.
Бәрін бензиннен бастаудың қажеті жоқЕң басты қателіктердің бірі - көлік шығынын тек жанармай бекетінің чектерімен есептеу.
Мысалы, қазақстандық автокөлік нарығын зерттеу нәтижелері бойынша, көлікті күтіп ұстаудың орташа шығыны (жанармайсыз) жылына шамамен 289,6 мың теңгені құрайды. Жанармайға тағы 164–200 мың теңге жұмсалады. Нәтижесінде жалпы шығындар жылына шамамен 454–490 мың теңге болады - бұл көліктің өз құны мен оның тозуын (құнсыздануын) есепке алмағандағы көрсеткіш. Демек, пайдалану кезінде салыстырмалы түрде арзанға түсетін көліктің өзі иесіне айына шамамен 40 мың теңгеге шығады.
Сондықтан үнемдеудің алғашқы жолы - айына бір рет барлық шығындарды есептеу:
жанармай; тұрақ; ақылы жолдар; КҚИ АҚЖ (ОСГПО); көлік салығы; техникалық қызмет көрсету; шиналар; жуу; қосалқы бөлшектер және жөндеу; айыппұлдар; егер көлік қолма-қол ақшаға алынбаса, несие немесе лизинг.Осыдан кейін ақшаңыздың нақты қайда кетіп жатқаны әлдеқайда түсінікті болады.
Ең қымбат бензин құю міндетті емес2026 жылдың қазанындағы жағдай бойынша, Алматыда АИ-92 литріне шамамен 245–255 теңге тұрса, АИ-95 - 320–329 теңге болды. Астанада бұл көрсеткіштер сәйкесінше 247–253 және 315–321 теңгені құрады. Шымкентте жанармай арзанырақ болды: АИ-92 - 234–241 теңге, АИ-95 - литріне 304–305 теңге.
Алматыда 92-ші және 95-ші бензин арасындағы айырмашылық әр литріне 75 теңгеге жуықтауы мүмкін.
Бірақ бұл бәрі бірдей АИ-92 маркасына көшуі керек дегенді білдірмейді. Өндіруші көрсеткен нақты қозғалтқыштың талаптарына назар аудару қажет. Егер көлік АИ-95-ке арналған болса, арзан жанармаймен үнемдеу детонацияға, қуаттың жоғалуына немесе жөндеуге кететін қосымша шығындарға әкелуі мүмкін.
Сонымен қатар "премиум" бензин тек сапалы деп есептелгені үшін ғана оған артық ақша төлеудің де әрдайым мәні жоқ. Егер өндіруші кәдімгі АИ-92-ге рұқсат берсе, қымбат АИ-95-ке көшудің өзі үнемдеуге кепілдік бермейді.
Басты ереже: көлік талаптарына сәйкес келетін жанармай құю және әртүрлі жанармай бекеттеріндегі бағаларды салыстыру. Тіпті литріне бірнеше теңге айырмашылықтың өзі бір жыл ішінде қомақты сомаға айналады.
Жанармайды үнемдеудің ең оңай жолыКенеттен жылдамдық алу, шұғыл тежеу және жоғары жылдамдық жанармай шығынын айтарлықтай арттыруы мүмкін. Сарапшының айтуынша, агрессивті жүргізу стилі тасжолда жанармай үнемділігін орташа есеппен 15–30 пайызға, ал жиі тоқтап-қозғалу режимінде 10–40 пайызға төмендетуі мүмкін. Қазақстан үшін бұл әсіресе көлік кептелісі көп ірі қалаларда өте өзекті.
Айталық, автокөлік орташа есеппен 100 шақырымға 10 литр жұмсайды, ал жүргізуші жылына 15 мың шақырым жол жүреді. 10 литр/100 шақырым шығынымен шамамен 1500 литр жанармай қажет болады. Егер бірқалыпты жүргізудің арқасында шығынды тым болмағанда 8,5 литр/100 шақырымға дейін төмендету мүмкін болса, онда 1275 литр қажет болады. Айырмашылық - 225 литр.
Егер шартты түрде литрін 250 теңгеден есептесек, бұл жылына шамамен 56 мың теңге үнемдеу деген сөз. Ол үшін "жанармай үнемдейтін" ешқандай құрылғы сатып алудың қажеті жоқ. Бағдаршамнан бірден қатты қозғалмау, қиылыстардың алдында газ педалін алдын ала жіберу, 200 метрден кейін шұғыл тежеу үшін қатты жылдамдық алмау, сондай-ақ қажетсіз жағдайда қозғалтқышты жоғары айналымда ұстамау жеткілікті.
Шинаның қысымын тексеріңізДұрыс үрленбеген шиналар домалау кедергісін арттырып, жанармай шығынын көбейтеді. Сарапшының айтуынша, дұрыс қысымды ұстап тұру жанармай үнемділігін орташа есеппен 0,6 пайызға, ал кейбір жағдайларда 3 пайызға дейін жақсартуға мүмкіндік береді.
Мұнда шинаның бүйірінде ірі сандармен жазылған қысымды емес, нақты көлікке ұсынылған қысымды тексеру керек - ол әдетте есік жақтауындағы тақтайшада немесе пайдалану жөніндегі нұсқаулықта көрсетіледі.
Дөңгелек қысымын жүйелі түрде, әсіресе мына жағдайларда тексеріп тұрған жөн:
алыс жолға шығар алдында; күн күрт суытқанда немесе жылынғанда; дөңгелек ауыстырғаннан кейін; егер көлік өзін басқаша ұстай бастаса.Дұрыс қысым тек отынды үнемдеп қоймай, шинаның тозуын бәсеңдетеді және басқару мүмкіндігін жақсартады. Бірақ үнемдеймін деп дөңгелекті шектен тыс үрлеудің де қажеті жоқ: үнемделген бірнеше литр бензин жолға ілінісу сапасының нашарлауы мен шинаның тозуын ақтамайды.
Жүк салғышты қоймаға айналдырмаңызАртық салмақ та отын шығынын арттырады. Сондықтан жолға шықпас бұрын көлікте үнемі не жатқанына назар аударған жөн. Ескі қосалқы бөлшектер, "керек болып қалар" деген құрал-саймандар, бірнеше канистр, бұрыннан қолданылмайтын ауыр заттар - мұның бәрін көлік отын есебінен тасымалдап жүр.
Бұл сыртқы жүк салғыштарға, бокстар мен басқа да аксессуарларға да қатысты. Егер олар нақты сапарда қажет болмаса, шешіп қойған дұрыс.
Көлік күтімінде бөлшектерден емес, профилактикадан үнемдеген тиімдіҚазақстанда автосервистің бір қызметінің орташа құны шамамен 8 мың теңгені құрайды, алайда бөлшектердің бағасына байланысты қорытынды есеп әдетте қымбатырақ болады. Сарапшының айтуынша, нарық құрылымында қосалқы бөлшектер иелеріне жұмыстың өзінен әлдеқайда қымбатқа түседі. Сондықтан "көлік жүріп тұрғанда - тиіспейміз" деген стратегия сирек жағдайда ғана үнемді болып шығады.
Мыналарды уақытылы жасау әлдеқайда арзанға түседі:
май мен сүзгілерді ауыстыру; тежегіш жүйесінің күйін тексеру; сұйықтықтарды қадағалау; аккумуляторды тексеру; белдіктердің (ремень) күйін бақылау; алғашқы белгілер пайда болғанда диагностика жасау; аспа (подвеска) мен рөлдік басқаруды қадағалау.Бүгінгі кішкене бостық (люфт) немесе жат дыбыс - ертеңгі салыстырмалы түрде арзан жөндеу деген сөз. Егер ақаумен бірнеше ай жүре берсеңіз, ол басқа бөлшектердің де бұзылуына әкеп соқтыруы мүмкін.
Сонымен қатар "шебер солай кеңес берді" деп, жарамды бөлшектерді ауыстырудың қажеті жоқ. Ақауды көрсетуді сұраңыз, нақты нені ауыстыру керектігін анықтаңыз және қосалқы бөлшектер мен жұмыс құнын бірнеше сервисте салыстырып көріңіз.
Сақтандыру тарихын бүлдірмеу арқылы КҚИ АҚЖ сақтандыруын арзандатуға боладыҚазақстанда міндетті сақтандыру құны көліктің тіркелген жеріне және бонус-малус коэффициентіне байланысты. Мәселен, 2026 жылға Алматы үшін аумақтық түзету коэффициенті 0,71-ді, Астана үшін - 1,44-ті, Шымкент үшін - 1,61-ді құрайды. Түрлі өңірлерде коэффициенттер айтарлықтай ерекшеленеді.
Бірақ сақтандыру үшін тіркеуді әдейі ауыстырудың, әрине, қажеті жоқ: әңгіме көлікті тіркеудің заңды негіздері туралы болып отыр. Өзіңіздің сақтандыру тарихыңыз әлдеқайда маңыздырақ.
2026 жылы бонус-малус жүйесі 13-ші класс үшін 0,50-ден ең төменгі М2 класы үшін 3,50-ге дейінгі коэффициенттерді қарастырады. Яғни, ұқыпты сақтандыру тарихы полис құнына айтарлықтай әсер ете алады. Қарапайым тілмен айтқанда, апатсыз жүру - бұл тек ЖКО-дан кейінгі жөндеу шығындарының болмауы ғана емес, ол болашақ сақтандыру төлемдерін де азайтуы мүмкін.
Көлік үшін мемлекетке қанша қарыз екеніңізді тексеріңіз2026 жылдан бастап Қазақстанда көлік салығын есептеу тәртібі өзгерді.
Пайдалану мерзімі 10 жылдан 20 жылға дейінгі жеңіл автокөліктер үшін 0,7 төмендету коэффициенті, ал 20 жылдан асқан машиналар үшін - 0,5 қолданылады. Бұл ретте 2026 жылға арналған салық осы коэффициенттерді ескере отырып, 2027 жылы есептеледі. Бұл әсіресе ескі көлік иелері үшін маңызды: ескі машинаны ұстау әрдайым жоғары салықтық жүктемені білдірмейді.
Сонымен қатар 2026 жылдан бастап 2013 жылғы 31 желтоқсаннан кейін Қазақстанда шығарылған немесе құрастырылған, болмаса осы күннен кейін елге әкелінген қозғалтқыш көлемі 3000 текше сантиметрден асатын жеңіл көліктер үшін жеке ставкалар алынып тасталды.
Сондықтан көлік сатып алғанда тек отын шығынына емес, болашақ салықтық жүктемеге де назар аударған жөн. Ескі көлік сатып алғанда үлкен қозғалтқыш тартымды көрінуі мүмкін, бірақ мәміле жасамас бұрын оның бюджетіңізге қанша тұратынын алдын ала есептеп алған дұрыс.
Маршрутты жоспарлаңыз (әсіресе қалааралық сапарларға жиі шықсаңыз)Қазақстанда жалпы ұзындығы шамамен 3,2 мың шақырымды құрайтын 17 ақылы учаске жұмыс істейді. Олардың қатарында Астана - Щучье, Алматы - Қонаев, Алматы - Қорғас, Астана - Теміртау, Шымкент - Тараз және басқа да бағыттар бар.
Жол ақысын төлеу міндетті түрде артық шығын емес: кейде сапалы трасса діттеген жерге тезірек жетуге, жанармай шығыны мен көліктің тозуын азайтуға мүмкіндік береді. Бірақ маршруттың бірнеше нұсқасы болса, жолға шықпас бұрын: жанармай шығыны + ақылы жолдар + жолдағы уақытты салыстырған жөн. Бұл әсіресе алыс сапарлар үшін өте маңызды.
ҮААЖ (БАКАД) туралы да ұмытпаған жөн: 2026 жылдың тамызынан бастап жол ақысын алдын ала немесе өткеннен кейін жеті жұмыс күні ішінде төлеген жағдайда белгіленген тарифке 50 пайыздық жеңілдік беріледі. Төлем кешіктірілген жағдайда жоғары базалық тариф қолданылады. Яғни, кейбір жағдайларда жол ақысын уақытында төлеуді ұмытпаудың өзі жеткілікті.
Тұрақ шығындардың қомақты бөлігіне айналды2026 жылдың 4 қазанынан бастап Алматыда коммуналдық ақылы тұрақтарда сараланған тарифтер қолданылады: аймақтың толуына байланысты құны сағатына 100, 150 немесе 200 теңгені құрайды. Егер көлікті ақылы тұраққа толық жұмыс күніне (сағат 09:00-ден 18:00-ге дейін) қалдырсаңыз, бір айдағы шығын: 100 теңге × 9 сағат × 22 жұмыс күні = айына 19 800 теңге болады. Бір жылда – 230 мың теңгеден астам. Бұл сағатына 100 теңге болатын ескі тариф бойынша есептегенде.
Сондықтан кейде көлікті діттеген жерден сәл алысырақ тұраққа қойып, бірнеше минут жаяу жүру немесе көлік аз тоқтайтын аймақты таңдау тиімдірек.
Ақылы тұрақтар аймағында орналасқан үйлердің тұрғындары үшін тұрғылықты жеріне жақын маңда бір автокөлікті тегін қоюға рұқсат рәсімдеу мүмкіндігі сақталады.
Алматыдағы көліктерге қойылатын жаңа талаптарды ұмытпаңыз2026 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Алматыда бензин, газ және дизельмен жүретін көліктер үшін экологиялық нормативтерге сәйкестігін тексеру мақсатында жеке техникалық зерттеу енгізілді. Ол кезекті міндетті техникалық байқау мерзімімен бірге жүргізіледі және техникалық байқаудың орнын баспайды. Бұл - көліктің техникалық жай-күйін қадағалаудың тағы бір маңызды себебі.
Жанармай жүйесінің ақауы, қозғалтқыш немесе түтін шығару жүйесіндегі мәселелер енді тек экология мәселесі емес. Көлікте айқын мәселелер туындағаннан кейін күрделі ақауды түзету, әдетте, уақытылы диагностика жасағаннан әлдеқайда қымбатқа түседі.
Егер көлік сирек қажет болса, оның қаншалықты керек екенін есептеп көріңізКөлік шығындарын азайтудың ең түбегейлі жолы - оны аз пайдалану. Бұл қарапайым көрінгенімен, көптеген иесі көлікпен жүру экономикалық тұрғыдан тиімсіз маршруттарды қолдана береді: бес минуттық жердегі дүкенге нанға бару, кептелісте тұрып жұмысқа бару, ал бұл жолдың бір бөлігін жаяу жүруге немесе қоғамдық көлікті пайдалануға болады. Бұл әсіресе ірі қалаларда анық байқалады.
Шартты түрде айтқанда, көлікпен бірнеше шақырым жүру тек бензин шығынымен шектелмейді. Оған тұрақ ақысы, дөңгелектің тозуы, техникалық қызмет көрсету, амортизация және кептелістегі уақыт қосылады. Сондықтан кем дегенде бір ай бойы қайда, не үшін және қанша шақырым жүргеніңізді қарапайым түрде есептеп жүрген пайдалы. Осыдан кейін сапарлардың бір бөлігін жаяу жүрумен, қоғамдық көлікпен немесе бірігіп жүрумен алмастыруға болатыны белгілі болады.
Электрмобиль туралы не айтуға болады?"Электрмобиль бензинді көліктен арзан ба?" деген сұрақты тек бір шақырымның құнымен шешуге болмайды. Иә, электрлі машинаның әдетте қуат пен қызмет көрсету шығындары төмен болады. Бірақ 2026 жылы Қазақстанда сатып алу бағасын, қуаттау жағдайларын, қуаттау станцияларының қолжетімділігін, сақтандыру құнын, дөңгелектерді және көліктің қайта сату кезіндегі бағасының төмендеуін ескеру қажет.
Сонымен қатар 2026 жылы өткен жылдары ЕАЭО-ға кедендік алымдар мен салықтардан босатылып әкелінген кейбір электрмобильдерді тұлғалардың жекелеген санаттарына беру кезінде қосымша шектеулер пайда болды. Сондықтан нақты бір көліктің әкеліну тарихын сатып алмас бұрын тексеру маңызды.
Сондықтан тек бензин үнемдеу үшін электрмобиль сатып алу әрқашан тиімді бола бермейді.
Нақты қанша үнемдеуге болады?Егер барлық ұсынысты біріктірсеңіз, үнемдеу айтарлықтай байқалады. Мысалы, көлік иесі жылына 15 мың шақырым жүреді делік. Қалыпты жүргізу мәнері мен дөңгелектердегі қысымды дұрыс ұстау арқылы жанармай шығыны 100 шақырымға 10 литрден 8,5–9 литрге дейін төмендейді. Жанармай бағасы литріне шамамен 250 теңге болғанда, үнем жылына ондаған мың теңгені құрауы мүмкін.
Бұған мыналарды қосамыз:
негізсіз айыппұлдардың болмауы; уақытылы қызмет көрсету; қосалқы бөлшектердің бағасын салыстыру; тұрақты дұрыс пайдалану; ақылы жолдарды уақытында төлеу; жақсы "бонус-малус" коэффициентін сақтау; көлік салығын ескеру; артық сапарлардан бас тарту.Нәтижесінде сөз бір рет жанармай құйғандағы бірнеше жүз теңге туралы емес, жылына ондаған, тіпті жүздеген мың теңге туралы болады.
Үнемді көлік иесінің басты ережесіАвтокөлікті үнемдеу дегеніміз ең арзан жанармай құю, ең арзан қосалқы бөлшектерді сатып алу және көлік біржола істен шыққанша жүре беру емес. Нағыз үнемдеу керісінше жұмыс істейді: көлікке уақтылы техникалық қызмет көрсетіп, байыппен жүргізу және шығындарды алдын ала есептеу қажет.
2026 жылы қазақстандық көлік иелері үшін автомобильге шығындар жүйесі ретінде қараудың маңызы зор. Жанармай - шығынның бір ғана тармағы. Кейде шинадағы қысымды тексеруге, тиімдірек тұрақ іздеуге немесе жол ақысын уақтылы төлеуге жұмсалған 10 минут жанармайдың әр литрінен бірнеше теңге үнемдеуге тырысқаннан да көп пайда әкеледі. Автокөлікті күтіп ұстау неғұрлым қымбат болса, осындай әрбір ұсақ-түйектің әсері соғұрлым айқын болады.
Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз
Қосу