Qazaq24.com, Arasha.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып мәлімдеме жасады..
АҚШ Ираннан уран байытудан бас тартуды және ядролық әлеуетті жоюды, сондай-ақ зымырандар бойынша шектеулер қоюды талап етуде, деп хабарлайды Arasha.kz.
Вашингтон Тегеранға 15 тармақтан тұратын жоспарды тапсырды, ол The New York Times мәліметінше, соғысты тоқтатудың негізі болуы тиіс. Басылым дереккөздері бұл құжат бірден бірнеше бағытты — теңіз қатынасы қауіпсіздігінен бастап, Иранның зымырандық және ядролық бағдарламаларына дейін қамтитынын және бұл талаптардың едәуір бөлігі бұған дейін де жария түрде талқыланғанын алға тартады.
АҚШ-тың шарттары арасында — Ормуз бұғазын «еркін теңіз аймағы» ретінде ашық сақтау, сондай-ақ Иранның зымыран бағдарламасын саны мен қашықтығы бойынша шектеу бар. Бұған қоса, зымырандар тек өзін-өзі қорғау мақсатында ғана қолданылуы тиіс екені ерекше көрсетілген.
Жоспардың ядролық бөлігінде Иран аумағында ядролық материалды байытуға тыйым салудан бөлек, жинақталған ядролық әлеуетті жою және ядролық қаруға ие болу туралы кез келген амбициядан бас тарту талаптары жазылған. Сондай-ақ барлық байытылған материалды келісілген кесте бойынша МАГАТЭ-ге өткізу, агенттіктің елдегі жағдайға ашықтығы мен бақылауын қамтамасыз ету және Натанз, Исфахан мен Фордодағы ядролық нысандарды жою ұсынылған.
Тағы бір блок өңірлік саясатқа қатысты: АҚШ қарулы прокси-топтарды пайдалану стратегиясынан бас тартуды, сондай-ақ Таяу Шығыстағы содырларды қаржыландыру мен қаруландыруды тоқтатуды талап етеді.
Иран үшін қарымта қадамдар ретінде құжатта барлық санкцияларды жою, Бушердегі азаматтық ядролық бағдарламаны (электр энергиясын өндіру) ілгерілету мен дамытуға америкалық көмек көрсету, сонымен қатар санкциялардың қайта басталу қаупін тоқтату атап өтілген.
NYT-тың жазуынша, АҚШ пен Иран арасындағы басты делдал Пәкістан құрлық әскерлерінің қолбасшысы Сайед Асим Мунир болған. Сонымен бірге, Пәкістан арқылы берілген жоспардың ирандық шенеуніктерге қаншалықты кең таныстырылғаны және Тегеранның оны келіссөздер негізі ретінде қарастыруға дайын-дайын еместігі басылымға белгісіз. Сондай-ақ бұл ұсынысты Израильдің қолдайтын-қолдамайтыны да түсініксіз.
NYT атап өткендей, мұндай жоспардың пайда болуы мен Ақ үйдің келіссөздерге ұмтылысы Дональд Трамптың Ирандағы қазіргі режимнің билікте қалуына келісуі мүмкін екенін білдіреді.
Бұл ретте Иран АҚШ-пен келіссөз жүргізіп жатқанын жоққа шығарып, Трамп тарапынан бұл мәлімдемелерді мұнай бағасы мен қаржы нарығындағы баға белгілеулерді манипуляциялау әрекеті деп атады.
Тегеран, өз кезегінде, соғысты аяқтаудың жеке шарттарын айтуда: Иранға жасалған шабуыл үшін өтемақы төлеу, Парсы шығанағынан барлық америкалық базаларды шығару, барлық санкцияларды жою, АҚШ пен Израиль тарапынан шабуыл жасалмау кепілдігі. Аталғандардың ішінде америкалық ұсыныстармен тек санкцияларды жою туралы тармақ қана сәйкес келеді.