Дженсен Хуанг: интернатта өскен бала NVIDIA компаниясын қалай құрды

24.10.2026

7kun.KZ парақшасынан алынған ақпаратқа сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..

Балалық шағында ол ата-анасынан жырақта өмір сүрді, қорлық көрді және мектеп дәретханаларын тазалады. Жасөспірім кезінде мейрамханада ыдыс жуды, ал бірнеше жылдан кейін сол желінің мейрамханасында NVIDIA компаниясын құру идеясын талқылады. Алайда Дженсен Хуанг үшін ең үлкен сынақ өз компаниясы болды: жіберілген қателіктер NVIDIA-ны банкроттыққа жақындатты, ал бизнестің болашағын айқындаған инвестициялар акционерлер арасында жылдар бойы күмән туғызды.
Дженсен Хуанг NVIDIA компаниясын 1993 жылы құрылған сәтінен бастап басқарып келеді. Үш онжылдық ішінде компания графикалық чиптер әзірлеушісінен жасанды интеллектке арналған есептеу технологияларының негізгі жеткізушілерінің біріне айналды. Оның өмірбаянын көбіне ыдыс жуушының миллиардерге айналғаны туралы оқиға ретінде баяндайды. Алайда бұл қарапайым формуланың артында инженерлік білім, жартылай өткізгіштер саласындағы көпжылдық еңбек және табысқа кепілдік болмаған жағдайда қабылданған шешімдер тұр.
Хуанг 1963 жылғы 17 ақпанда Тайваньда дүниеге келген. Ол шамамен бес жаста болғанда, отбасы Таиландқа көшті: инженер әкесі мұнай өңдеу кәсіпорнын іске қосуға байланысты жұмысқа орналасты. Болашақ кәсіпкердің балалық шағы екі ел арасында өтті, кейін ата-анасы балаларын үшінші елге — Америка Құрама Штаттарына жіберуге шешім қабылдады. 
Анасы ұлдарын болашаққа алдын ала дайындай бастады. Ағылшын тілін білмесе де, сөздік арқылы оларға тіл үйретті: сөздерді жазып алып, жаттауды талап етті. Кейін Хуанг мұны отбасында көрген табандылықтың алғашқы үлгілерінің бірі ретінде еске алды. Анасы қажетті білімі болмаса да, кез келген іске кірісіп, алға жылжудың жолын табатын.
Таиландтағы саяси тұрақсыздық ата-анасын балаларының қауіпсіздігі туралы ойлануға мәжбүр етті. Хуангтың естеліктеріне сәйкес, ол тоғыз жаста, ал ағасы он жаста болған кезде, оларды Вашингтон штатындағы Такома қаласында тұратын ағасына жіберді. Ата-анасы Азияда қалды.
Ондаған жыл өткен соң Хуанг ағасын ерекше ризашылықпен еске алды. Ағасы өзі де бала болса да, бейтаныс әуежайлар арқылы сапар шегу кезінде және бөтен елдегі алғашқы айларда оған көмектесті. Дженсен ата-анасыз көшудің қорқынышты тәжірибе болғанын мойындаған.
Көп ұзамай ағайынды балаларды Кентуккидің ауылдық жерінде орналасқан баптистік интернат мектебі — Oneida Baptist Institute-ке орналастырды. Өмірбаяндық материалдарда туыстары бұл мектепті беделді дайындық оқу орны деп қателесіп қабылдаған деген нұсқа кездеседі. Алайда онда қолайсыз отбасылардан шыққан жасөспірімдер мен мінез-құлқында қиындықтары бар балалар да оқыған. Хуанг кейін бұл мектепті шығу тегі әртүрлі оқушыларды қабылдайтын қолжетімді оқу орны ретінде сипаттады. 
Азиядан келген кішкентай бала қорлық пен нәсілшілдік сипаттағы балағат сөздерге тап болды. Ол айналасындағылардың көпшілігінен ерекшеленетін және акцентпен сөйлейтін. Хуанг сол кезеңді еске ала отырып, ол кезде жанында шағымдануға болатын психолог болмағанын айтқан: болған жағдаймен өз бетімен күресуді үйренуге тура келді.
Сабақтан кейін тәрбиеленушілер шаруашылық жұмыстарын атқаратын. Ағасын темекі алқаптарына жіберсе, Дженсенге ұлдар жатақханасындағы дәретханаларды тазалау тапсырылды. Кейін бұл эпизод оның өмірбаянындағы ең танымал деректердің біріне айналды. Хуанг оны көпшілік алдында бірнеше рет растады, кейде мектептегі міндетін әзілмен еске алатын. 
Соған қарамастан, ол интернатқа деген ризашылығын сақтап қалды. Хуангтың естеліктерінде қиындықтармен қатар спорт командалары, жаңа таныстықтар және америкалық өмір туралы алғашқы әсерлер де бар. Ата-анасы отбасымен қайта қауышуға дайындалып жатқан кезде, мектеп ағайынды балаларға АҚШ-та білім алып, өмір сүруге мүмкіндік берді. 
Кейін ата-анасы Америка Құрама Штаттарына көшіп келді, ал Хуанг білімін Орегон штатында жалғастырды. Ол Aloha High School мектебінде оқып, оны 16 жасында бітірді. Сабақтан бөлек, үстел теннисіне шындап қызығып, жасөспірімдер арасында ұлттық деңгейде жетістіктерге жетті. 
Жасөспірім кезінде ол Портленд маңындағы Denny’s мейрамханасында жұмыс істей бастады. Алдымен ыдыс жуды, кейін үстелдерді жинап, келушілерге қызмет көрсетті. Кейін Хуанг мейрамханадағы еңбек оған еңбекқорлықты, қарапайымдылықты және адамдарға көңіл бөлуді үйреткенін айтты. Ірі технологиялық компанияның басшысы болғаннан кейін де ол бұл тәжірибенің маңызын атап өтуді жалғастырды. 
Стэнфордта сөйлеген сөзінде Хуанг басқару тәсілін мына сөздермен түсіндірді: «Мен үшін ешбір жұмыс абыройыма нұқсан келтірмейді». Ол бұл ұстанымын ыдыс жуып, дәретхана тазалаған жылдарымен байланыстырды. Егер басшының іске араласуы мәселені шешуге көмектессе, оның ойынша, мәртебе кедергі болмауы керек. 

16 жасында Хуанг Орегон штаты университетіне электротехниканы оқуға түсті. Университет жариялаған естеліктерге сәйкес, ол ұялшақ әрі тұйық студент болған. Кейін оның көпшілік алдындағы бейнесінің бір бөлігіне айналған қарым-қатынасқа деген сенімділігі біртіндеп қалыптасты.
Сол жерде ол болашақ жары Лори Миллспен танысты. Лори де инженерлік пәндерді оқитын. Бірнеше жылдан кейін Хуанг оны университетте кездескен ең маңызды адам деп атады. 
1984 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін ол AMD компаниясына жұмысқа орналасты. Кейін LSI Logic компаниясына ауысып, онда 1985 жылдан 1993 жылға дейін инженерлік және басқарушылық қызметтер атқарды. Сонымен қатар білімін жалғастырды: Стэнфорд университетінің магистратурасында толық емес оқу жүктемесімен оқып, сабағын жұмысымен және екі баласын тәрбиелеумен қатар алып жүрді. 1992 жылы электротехника бойынша магистр дәрежесін алды. 
Бір жылдан кейін Хуанг Крис Малаховски және Кёртис Приммен бірге NVIDIA компаниясын құрды. Олар компания құру идеясын Кремний алқабындағы Denny’s мейрамханасында талқылады. Бұл Дженсен жасөспірім кезінде жұмыс істеген сол желінің басқа мейрамханасы еді. Мұндай орын ұзақ кездесулерге ыңғайлы болатын: тамаққа тапсырыс беріп, кофе ішіп, бизнестің болашағы туралы сағаттап сөйлесуге мүмкіндік бар еді. 
Құрылтайшылар үш өлшемді компьютерлік графикаға ставка жасады. Ойын индустриясының дамуы күрделі графикалық есептеулерді жылдам орындай алатын арнайы чиптерге сұраныс туғызды. NVIDIA жасанды интеллект технологияларының көшбасшыларының біріне айналғанға дейін әлі ондаған жыл бар еді. 
Алғашқы жылдары компания өмір сүру шегіне жетті. NVIDIA таңдаған графиканы өңдеу тәсілі бәсекелес бағыттан жеңіліп қалды. Әсіресе Sega компаниясына арналған жоба төңірегіндегі жағдай қауіпті болды: жұмысты жалғастыру үшін ресурстар қажет еді, бірақ бастапқы әзірлеменің болашағы барған сайын күмәнді бола түсті.
Хуанг серіктесінің алдында қателігін мойындауға мәжбүр болды. Өзінің айтуынша, бастапқы жобадан бас тартқанына қарамастан, NVIDIA-ның өмір сүруі үшін қажетті қаржылай қолдау сұрап, Sega басшылығына жүгінген. Бұл көмек компанияға басқа өнім жасауға уақыт берді. 
1997 жылы NVIDIA RIVA 128 өнімін шығарды. Алғашқы төрт айда осы графикалық процессорлардың бір миллионнан астамы жөнелтілді. Коммерциялық табыс компанияға дағдарыстан шығуға және нарықтағы орнын нығайтуға көмектесті. 
Кейін Хуанг NVIDIA-ны қателігін мойындауға дайын болу және көмек сұрауға қажетті кішіпейілділік құтқарғанын айтты. Бұл эпизод оның бизнеске деген көзқарасын көп жағынан түсіндіреді: ол мақсатқа табанды түрде ұмтыла алатын, бірақ шешуші сәтте оған жету тәсілін қайта қараудан қорықпайтын. 
1999 жылы компания GeForce 256 өнімін таныстырды. NVIDIA оны үш өлшемді графиканы өңдеудің негізгі функциялары біріктірілген алғашқы GPU ретінде ұсынды. Ойын технологиялары NVIDIA-ның кейінгі өсуінің негізіне айналды. Кейін компания графикалық процессорлардың мүмкіндіктерін экрандағы кескінді өңдеуден тыс бағыттарға кеңейте бастады. 
Негізгі бағыттардың бірі CUDA платформасы болды. Ол GPU-ларды жалпы мақсаттағы есептеулер үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл ғылыми есептеулерге, модельдеуге және машиналық оқытуға жол ашты. Алайда инвестициялар ұзақ уақыт бойы күтілген нәтиже бермеді. Хуанг сол кезеңде ағымдағы табыстың өсуін көргісі келген акционерлердің күмәнданғанын еске алған. Соған қарамастан, NVIDIA бұл бағытты дамытуды жалғастырды. 
2012 жылы NVIDIA GPU-ларын пайдаланып жұмыс істеген AlexNet нейрондық желісі кескіндерді тану саласында серпінді нәтиже көрсетті. Бұл жетістік графикалық процессорлардың терең оқытудағы әлеуетін дәлелдеді. Кейінгі жылдары жабдықтар мен бағдарламалық құралдарға салынған инвестициялар компанияға жасанды интеллект есептеулеріне сұраныстың өсуіне дайындалуға көмектесті.
NVIDIA-ның кейінгі жылдардағы жетістіктері
Кейінгі жылдары NVIDIA-ның өсуі әлемдік технология нарығындағы ең елеулі өзгерістердің біріне айналды. 2025 жылғы 29 қазанда компанияның нарықтық құны алғаш рет 5 триллион доллардан асты. NVIDIA тарихта осы межеге жеткен алғашқы компания болды. Бұл көрсеткіш жасанды интеллектке арналған есептеу қуатына сұраныстың артуы инвесторлардың компанияға деген бағасын қаншалықты өзгерткенін көрсетті.
Компанияның қаржылық нәтижелері де күрт өсті. 2026 жылғы 25 қаңтарда аяқталған 2026 қаржы жылында NVIDIA түсімі 215,9 миллиард долларға жетіп, алдыңғы жылмен салыстырғанда 65 пайызға артты. Таза пайдасы 120,1 миллиард доллар болды. Компанияның есептік кезеңі күнтізбелік жылмен сәйкес келмейді. 
Өсу келесі есептік кезеңде де жалғасты. 2026 жылғы 26 шілдеде аяқталған тоқсанда NVIDIA түсімі 96,2 миллиард долларды құрады — бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 106 пайызға көп. Соның 89 миллиард доллары деректер орталықтарына арналған өнімдер мен технологиялардан түсті. Бұл бағыттың түсімі бір жылда 117 пайызға өсті. Осылайша, кезінде компьютерлік ойындарға арналған графикадан бастаған компанияның негізгі бизнесі жасанды интеллект инфрақұрылымына ауысты. 
Технологиялық тұрғыдан NVIDIA жеке чиптермен қатар, оларды біріктіретін есептеу жүйелерін, желілік жабдықтар мен бағдарламалық құралдарды дамытуға көшті. Blackwell платформасынан кейін компания Vera Rubin платформасын ұсынды. 2026 жылғы тамыздағы есебінде NVIDIA оның толық ауқымды өндіріске көшкенін және серіктестерінде, соның ішінде Google Cloud, Microsoft Azure және Oracle Cloud Infrastructure алаңдарында осы платформаға негізделген жүйелер жұмыс істеп тұрғанын хабарлады. 
Ойын бағыты да маңызын сақтап қалды: 2026 қаржы жылында оның түсімі 41 пайызға өсіп, рекордтық 16 миллиард долларға жетті. Сонымен бірге NVIDIA автономды көлік жүргізу технологияларын дамытып келеді. Компания Mercedes-Benz-пен серіктестік аясында жаңа CLA моделіне арналған жүргізушіге көмек көрсету жүйелеріне есептеу технологиялары мен бағдарламалық құралдарын ұсынды.
Бұл нәтижелер Хуангтың ұзақмерзімді шешімдерінің ауқымын көрсетеді. Бір кездері акционерлердің күмәнін туғызған GPU есептеулеріне салынған инвестициялар кейін NVIDIA-ны жасанды интеллект индустриясының негізгі технологиялық жеткізушілерінің біріне айналдырды.
Қосымша ақпарат пен соңғы жаңалықтар үшін Qazaq24.com сайтын бақылаңыз.
Читать полностью