Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, Qazaq24.com түсініктеме жасады..
Фото: Ашық дереккөз
Екінші деңгейлі банктердегі ипотека
Коммерциялық банктерде берілетін ипотека бойынша пәтер санына қатысты ешқандай шектеу жоқ.
Заңнама бір адамның бірнеше ипотекалық несиесі болуына тыйым салмайды. Теориялық тұрғыдан азаматтың екі, үш немесе одан да көп ипотекасы болуы мүмкін.
Алайда негізгі талап – төлем қабілеттілігі. Банк қарыз алушы барлық несиелерін төлегеннен кейін де күнделікті өміріне жеткілікті қаражаты қалатынына көз жеткізуі тиіс. Сондықтан қолданыстағы несиелер неғұрлым көп болса, жаңа несие алу соғұрлым қиындай түседі.
Қазіргі талап бойынша барлық несие бойынша ай сайынғы төлемдердің жалпы сомасы қарыз алушының табысының 50%-ынан аспауы керек.
Ұлттық банк қандай өзгеріс ұсынды?Krisha.kz мәліметінше, Ұлттық банк қарыз алушылар үшін жалпы берешек көлеміне жеке лимит енгізуді ұсынып отыр.
Егер бұл өзгеріс қабылданса, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап банктер ай сайынғы төлем көлемін ғана емес, қарыз алушының барлық берешегінің жалпы сомасын да есепке алады.
Ұсыныс бойынша, жалпы қарыз мөлшері қарыз алушының 8 жылдық табысынан аспауы тиіс. Мысалы:
айлық жалақы – 500 мың теңге; жылдық табыс – 6 млн теңге; барлық несие бойынша жалпы қарыз 48 млн теңгеден аспауы керек.Бұл есепке мыналар енгізіледі:
ипотекалық несиелер; автонесиелер; тұтынушылық несиелер; бөліп төлеу міндеттемелері; микроқарыздар; мерзімі өткен берешектер.Егер белгіленген лимиттен асып кетсе, банк жаңа несие беруден бас тартады.
Мемлекеттік ипотекалық бағдарламаларПәтерді жалға алу үшін мемлекеттен ақшалай көмекті қалай алуға болады?
Ал мемлекеттік ипотека бойынша талаптар қатаңырақ.
Көптеген мемлекеттік бағдарламаның негізгі шарттарының бірі – өтініш берушінің соңғы 5 жыл ішінде өз атында тұрғын үйдің болмауы.
Бұл талап, мысалы, мына бағдарламаларға қолданылады:
«Наурыз» және «Наурыз жұмыскер»; «7-20-25»; «Жастар» және тағы басқа жастарға ипотекалық бағдарламалар.Тексеру кезінде өтініш берушінің ғана емес, жұбайының (зайыбының) атына тіркелген тұрғын үй де есепке алынады. Сондықтан пәтер ерлі-зайыптылардың бірінің атына рәсімделген болса, бұл ипотека алудан бас тартуға себеп болуы мүмкін.
Тұрғын үйге мұқтаж азаматтар 2% немесе 5% мөлшерлемемен жеңілдетілген ипотека рәсімдей алады.
Алайда өз тұрғын үйінің болуы оларды мұқтаждар тізімінен шығаруға негіз болуы мүмкін.
Өтініш берушінің, оның жұбайының және 18 жасқа дейінгі балаларының соңғы 5 жыл ішінде жеке меншігінде тұрғын үй болмауы тиіс.
Ерекше жағдай: егер жалғыз тұрғын үй апатты деп танылса, бұл талап қолданылмайды.
«Отбасы банктегі» ипотека
«Отбасы банкте» бұрыннан пәтердің болуы ипотекадан бас тартуға өздігінен себеп болмайды.
Тұрғын үй және аралық қарыздар бойынша талаптар коммерциялық банктердегімен ұқсас.
Негізгі шарттар:
төлем қабілеттілігін растау; барлық несиелер бойынша ай сайынғы төлемдердің жалпы сомасы табыстың 50%-ынан аспауы тиіс. «Ұмай» ипотекасы«Ұмай» – жұмыс істейтін әйелдерге арналған «Отбасы банктің» жеңілдетілген ипотекалық бағдарламасы.
Бұл бағдарламада тұрғын үйдің болмауына қатысты талап жоқ.
Яғни әйел:
алғашқы пәтерін; екінші немесе үшінші пәтерін; немесе тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында баспана сатып ала алады.Алдын ала мәлімет бойынша, өтінім қабылдау 2026 жылғы шілде-тамыз айларында басталады.
Негізгі шарттары:
несие сомасы – 50 млн теңгеге дейін; мерзімі – 25 жылға дейін; бастапқы жарна: Алматы мен Астанада – 20%-дан бастап, басқа өңірлерде – 15%-дан бастап; бастапқы нарықтан жаңа пәтер сатып алуға болады, ал қайталама нарықта 2016 жылдан кейін салынған тұрғын үйлер ғана қаржыландырылады. «Өз үйім» бағдарламасы«Өз үйім» – «Отбасы банктің» тағы бір меншікті ипотекалық бағдарламасы.
Бұл бағдарлама бойынша да тұрғын үйдің болуы ипотека рәсімдеуге кедергі келтірмейді.
Пайыздық мөлшерлеме:
бастапқыда – 6-7% (жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі – 6,2-9%); кейіннен – 3,5-5%-ға дейін төмендейді (ЖТСМ – 3,6-6,9%).Бағдарлама арқылы банкпен серіктес құрылыс компанияларының дайын және салынып жатқан тұрғын үй кешендерінен пәтер сатып алуға болады.
Айта кетейік, 1 шілдеден бастап Қазақстанда тұрғын үй, құрылыс және абаттандыру салаларына қатысты бірқатар маңызды өзгеріс күшіне енді. Жаңа нормалар пәтер мен жеке үй иелеріне, жалға берушілерге және баспана сатып алушыларға тікелей әсер етеді.