Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған ақпаратқа сүйене отырып жаңалық таратады..
Электрмобильдер мен гибридтер Қазақстан жолдарында бұрыннан экзотика болудан қалды, алайда олар үшін нағыз сын суық түскенде басталады. Қыста жүру қашықтығы азаяды, зарядтау ұзағырақ уақыт алуы мүмкін, ал энергияның бір бөлігі батарея мен салонды жылытуға жұмсалады.
Бұл ретте электрмобильді қысқа кәдімгі бензинмен жүретін көлік сияқты дайындау жеткіліксіз. Мұнда жоғары вольтты батарея, жеке термореттеу жүйесі, электр моторлары мен төмен вольтты аккумулятор бар.
Tengri Auto электрмобильдерді жөндеу маманы Никита Батющенкомен бірге электрмобильді немесе гибридті қысқа қалай дайындау керектігін, оларды қыздыру қажет пе және аязда батареяны қалай дұрыс зарядтау керектігін анықтап көрді.
Қыс алдында электрмобиль мен гибридте нені тексеру керек?Маман назар аударуға кеңес беретін бірінші мәселе – жоғары вольтты батареяның термореттеу жүйесі.
Көптеген электрмобиль мен гибридтерде батарея сұйықтықпен салқындатылады және жылытылады. Жүйе жазда да, қыста да аккумулятордың қажетті температурасын сақтап тұрады. Сондықтан аяз түспес бұрын маман салқындатқыш сұйықтықтың деңгейі мен күйін, сондай-ақ жүйені тексеруді ұсынады.
Бұл ретте кез келген антифризді құя салуға болмайды.
"Әртүрлі автомобильдердің жоғары вольтты жүйелері әртүрлі салқындатқыш сұйықтықтар мен термореттеу схемаларын қолдануы мүмкін. Сондықтан сұйықтық түрін, оны ауыстыру аралықтарын және қызмет көрсету тәртібін нақты өндірушінің құжаттамасынан қарау қажет", – дейді Никита Батющенко.
Маманның айтуынша, тарту батареясының термореттелуі кондиционерлеу контурымен байланысты автомобильдер ерекше назар аударуды қажет етеді.
"Мұндай жағдайда қыс алдында кондиционерлеу жүйесінің күйін, соның ішінде хладагент деңгейін тексеру қажет. Мұндай контурдың ақауы тек салондағы климатқа ғана емес, сонымен қатар автомобильдің жоғары вольтты батареяның қажетті температурасын сақтау қабілетіне де әсер етуі мүмкін".
Гибрид үшін бұл тізім сәл ұзынырақ болады.
Жоғары вольтты жүйеден бөлек, кәдімгі іштен жану қозғалтқышын (ІЖҚ) тексеру қажет:
Қыс алдында маман трансмиссиялық сұйықтықтардың күйін тексеруді және автомобильге жалпы диагностика жүргізуді де ұсынады.
Сервистегі электрмобильдер мен гибридтер. Фото: depositphotos.com
Неге қыста электрмобильдің жүру қашықтығы азаядыБұл – электрокар иелерінің басты сауалдарының бірі. Аязда аккумулятор ішіндегі электрохимиялық процестер баяулайды, соның салдарынан оның қуат беру және қабылдау қабілеті уақытша төмендейді. Сонымен қатар автомобиль батареяның жұмыс температурасын ұстап тұруға және салонды жылытуға энергия жұмсауға мәжбүр болады. Нәтижесінде жазғы үйреншікті жүру қашықтығының көрсеткіштері қыста айтарлықтай өзгеруі мүмкін.
"Қыста машинаға салқындатқыш сұйықтықты қыздыру үшін сол батареядан энергия қажет, ол кейіннен жоғары вольтты АКБ-ны жылыту үшін қолданылады. Сондықтан жүру қашықтығының бір бөлігі батареяның өзінің жұмыс температурасын сақтауға кетеді", – деп түсіндіреді маман.
Оның бақылауынша, кейбір жағдайларда қыста электрмобильдің нақты жүрісі екі есеге жуық қысқаруы мүмкін. Бұл әсіресе күні бойы қарқынды пайдаланылатын көліктерде, мысалы, таксиде қатты байқалады. Жазда бір зарядпен жүретін кейбір көліктерді қыста тәулігіне екі-үш рет станцияға қосуға тура келеді.
Қуатталатын гибридтерде бұл мәселе аз байқалады: батареядағы энергия қоры азайғанда немесе жағдай электр тарту күші үшін қолайсыз болғанда, автомобиль іштен жану қозғалтқышын пайдалана алады.
Қыста зарядталып тұрған электрмобиль. Фото: depositphotos.com
Зерттеулер не дейді?АҚШ Энергетика министрлігінің зертханалық зерттеулерінде шамамен -7 °C температурада электрмобильдердің тиімділігі +25 °C температурамен салыстырғанда 40 пайызға жуық төмендеген. Қатты аязда кейбір зерттеулер жүру қашықтығының 50 пайызға дейін жоғалатынын тіркейді.
Бірақ бұл кез келген электрмобиль қыста міндетті түрде екі есе аз жүреді дегенді білдірмейді. Нәтижеге ауа температурасы, жылдамдық, сапардың ұзақтығы, жылытқышты пайдалану, батареяның термореттеу жүйесінің конструкциясы, жылу сорғысының бар-жоғы және тіпті жүргізу стилі де әсер етеді.
Сондықтан қыста паспорттық жүру қашықтығына емес, автомобильдің өзінің нақты болжамына сүйенген және қосымша энергия қорын қалдырған дұрыс.
Қыста жүру қашықтығының жоғалуын қалай азайтуға болады?Ең тиімді жолы – электрмобильді зарядтауға қосылып тұрғанда алдын ала қыздырып алу.
Көптеген заманауи электрмобильдер тек салонды емес, тарту батареясын да алдын ала қыздыруға мүмкіндік береді. Мұндай жағдайда қыздыруға қажетті энергияның бір бөлігі қозғалыс кезінде жұмсалмай, желіден алынады.
Үнемдеудің бұдан да қарапайым жолдары бар.
Бүкіл салонды максималды режимде жылытудың орнына орындықтар мен рөлдің жылыту жүйесін белсендірек пайдалануға болады. Қозғалысты бірқалыпты бастау мен орташа жылдамдықты сақтау де нақты жүріс қорын арттыруға көмектеседі. Ал қысқы мезгілде алыс сапарды жоспарлағанда қуаттау станцияларының орналасқан жерін алдын ала ескеру қажет. Қысқы шығынды азайтуға бола ма – балама әдістерҚарқынды пайдаланылатын электрмобильдер үшін айтарлықтай ерекше шешім бар – қосымша автономды жылытқыш. Никита Батющенконың айтуынша, мұндай жүйелер климаты қатал аймақтарда қолданылады және кейде коммерциялық электрмобильдерге орнатылады.
Жүйе дизельді көлік иелеріне таныс принцип бойынша жұмыс істейді: шағын отын багы мен автономды жылытқыш орнатылады. Ол контурды жылыту үшін бензинді немесе конструкцияда қарастырылған басқа отын түрін пайдаланады, осылайша тартқыш батареяның өз-өзін жылытуға жұмсайтын электр қуатын үнемдейді.
Қарапайым көлік иесі үшін бұл міндетті қысқы дайындық емес, арнайы шешім. Қосымша жабдықты орнату нақты модель үшін техникалық тұрғыдан рұқсат етілген болуы және оны мамандар орындауы тиіс.
Қыста электрмобильді қыздыру керек пе?Іштен жану қозғалтқышы (ІЖҚ) бар ескі көліктер сияқты орнында 15-20 минут тұру электрмобильге қажет емес. Бірақ алдын ала қыздырудың пайдасы зор.
Оңтайлы нұсқа – көлік қуаттау станциясына қосылып тұрған кезде климаттық жүйені және мүмкіндік болса, батареяны алдын ала дайындау функциясын қосу. Бұл салонның жылы болуын қамтамасыз етіп қана қоймай, батареяның оңтайлы жұмыс температурасына жетуіне мүмкіндік береді.
Қозғалысты бастағаннан кейін сарапшы алғашқы километрлерді кілт үдетпей, байыппен жүруді ұсынады. Бұған тек батарея себеп емес:
Ал гибридті қыздыру қажет пе?"Электрмобильде де редукторлар, подшипниктер және трансмиссиялық сұйықтықтар бар, олардың сипаттамалары температураға байланысты. Сарапшы агрегаттар біртіндеп қызғанша, қозғалыстың алғашқы 15-20 минутында жоғары жүктемелерден аулақ болуға кеңес береді".
Мұнда бәрі көліктің конструкциясына байланысты. Егер гибрид іштен жану қозғалтқышын іске қосса, оған қазіргі заманғы ІЖҚ-ны суық ауа райында пайдаланудың әдеттегі ережелері қолданылады: іске қосқаннан кейін қозғалтқыш пен техникалық сұйықтықтар қызғанша жоғары жүктеме бермеу керек.
Сарапшы электрлік бөліктің болуы бензинді қозғалтқышқа қойылатын талаптарды жоймайтынына назар аударады.
Қыста электрмобильді қалай дұрыс қуаттау керек?"Қуатталатын гибридтің жағдайы қызығырақ. Егер көлік қозғалысты тек электр қуатымен бастауға мүмкіндік берсе, бензинді қозғалтқыш кейінірек қосылуы мүмкін. Сондықтан қыста көлікті тек электрмен немесе тек бензинмен жұмыс істеуге мәжбүрлемей, нақты модель өндірушісі қарастырған алгоритмдерді сақтау өте маңызды", – деп кеңес береді Батющенко.
Тағы бір жиі қойылатын сұрақ – суық электрмобильді қуаттауға бола ма.
Болады. Батареяны басқарудың заманауи жүйесі оның температурасын бақылайды және қажет болған жағдайда қуаттау қуатын шектейді. Сондықтан қатты аязда суық батарея айтарлықтай баяу қуатталуы мүмкін. Аккумулятор қызған сайын қуаттау жылдамдығы артуы мүмкін.
Сол себепті тез қуаттау алдында, егер өндіруші қарастырған болса, батареяны алдын ала дайындау функциясын қолданған пайдалы. Кейбір электрмобильдерде штаттық навигацияда тез қуаттау станциясын таңдағанда бұл функция автоматты түрде іске қосылады.
Әдеттегі 12 вольтты аккумуляторды ұмытпаңыз"Барлық көлік үшін "әрдайым 80, 90 немесе 100 пайызға дейін қуаттау" деген әмбебап ереже жоқ. Мен күнделікті пайдалануда батареяны үнемі 100 пайыз деңгейінде ұстамауды, ал ұяшықтарды теңестіру (балансировка) үшін мезгіл-мезгіл толық баяу қуаттауды пайдалануды ұсынамын. Дегенмен, қысқы алыс сапар алдында, егер өндіруші рұқсат берсе, көлікті 100 пайызға дейін қуаттау әбден қисынды", – дейді маман.
Бір қызығы, үлкен жоғары вольтты аккумулятор электрмобильді кішкентай 12 вольтты батареяға қатысты мәселелерден құтқармайды.
Ол төмен вольтты электрониканы қоректендіреді және жоғары вольтты жүйені іске қосу процесіне қатысады. Сондықтан қуаты қатты таусылған немесе ақауы бар 12 вольтты аккумулятор тіпті тартқыш батареясы толық қуатталған электрмобильді де тұрақтан қозғалта алмай тастауы мүмкін.
Кейбір модельдер төмен вольтты аккумуляторды жоғары вольтты батареядан автоматты түрде қуаттай алады. Бірақ мұндай функция барлық көлікте жоқ және ол 12 вольтты АКБ-ның күйін бақылау қажеттілігін жоққа шығармайды. Сарапшы ақау анықталған жағдайда көлік иесіне төмен вольтты жүйенің бұзылғаны туралы ескертуі мүмкін екенін атап өтті.
Сондықтан аяз түскенге дейін 12 вольтты аккумуляторды тексеру – ең қарапайым, бірақ пайдалы процедуралардың бірі.
Фото: depositphotos.com
Тағы не қатып қалуы мүмкін?Қыс мезгілінде электрмобильдер қарапайым көліктерге тән мәселелерге де тап болады.
Көлік жуғаннан кейін есік тығыздағыштары қатып, ал жылжымалы есік тұтқалары мұздың кесірінен бұғатталып қалуы мүмкін. Қар мен мұз қуаттау люгінің ашылуын немесе коннектордың шығарылуын қиындатуы ықтимал.
"Аязды күні ұзақ уақыт тұраққа қоймас бұрын, көлік жуылған соң есік нығыздағыштары мен элементтерін мұқият кептіру керек. Бұл тек электрмобильдерге емес, қарапайым көлік иелеріне де ортақ мәселе", – дейді сарапшы.
Сонымен қатар қыста көлікті сыртта қуаттаған кезде қосқыш ұяшықты бөлек қадағалау ұсынылады: қар мен мұз оның қатып қалуына әкеп соғуы мүмкін.
Фото: depositphotos.com
Қыс алдында нені тексеру керек: қысқаша чек-листТұрақты аяз түспес бұрын электрмобиль немесе гибрид иесіне мыналарды орындаған жөн:
тарту батареясының термореттеу жүйесінің күйін және өндіруші белгілеген техникалық сұйықтықтарды тексеру; 12 вольттық аккумуляторды тестілеу; жылыту және климаттық жүйені тексеру; шиналардың күйін және олардағы қысымды тексеру.Гибрид иесіне қосымша іштен жанатын қозғалтқышқа әдеттегі қысқы регламент бойынша қызмет көрсету қажет.
Сондай-ақ алғашқы қатты аязға дейін көлігіңізде батарея мен салонды алдын ала жылыту функциясының қалай қосылатынын анықтап алған жөн. Мұны алғаш рет минус 25 градуста, жылдам қуаттау станциясының жанында тұрып жасау - ең жақсы нұсқа емес.
Электрмобильді қыста пайдаланудың басты ережесі өте қарапайым: суықтың өзі электрлі көлікті жарамсыз етпейді. Ол тек жұмыс жағдайларын өзгертеді.
Қыста көлікке батарея мен салон температурасын сақтау үшін көбірек энергия қажет болады, жүріс қоры азаяды, ал суық батарея қуатты баяу қабылдауы мүмкін. Егер бұл ерекшеліктерді алдын ала ескерсе, күзгі пайдаланудан қысқы кезеңге өту иесінен ешқандай түбегейлі әрекеттерді талап етпейді.
Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз
Қосу