Ғалымдар тарақан сүті мен жасөспірімдердің иісін зерттеді Шнобель сыйлығының лауреаттары белгілі болды

06.09.2026

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған ақпаратқа сәйкес, Qazaq24.com хабарлайды..

Цюрихте 36-шы рет жылдың ең ерекше ғылыми зерттеулері үшін Шнобель сыйлығы табысталды. Биыл ғалымдар ата-аналарға неге жасөспірімдердің емес, нәрестелердің иісі ұнайтынын, қалай дұрыс сіңбіру керектігін, сүйісудің не екенін және тірі туатын тарақандардың сүт ақуыздарында қанша энергия барын зерттеді. Tengri Life ерекше зерттеулер туралы баяндайды.

Тарақан сүті және сіңбіру аэродинамикасы

Сыйлықтардың бірі тірі туатын тарақандардың сүт ақуыздарын зерттеген ғалымдарға бұйырды. Зерттеу нәтижесі бойынша, бұл ақуыздарда сиыр сүтіне қарағанда шамамен үш есе көп энергия бар.

Тағы бір марапат жапон ғалымы Токудзи Унноға берілді. Ол сіңбіру аэродинамикасын зерттеп, бұл дағдылы процестің жарақат алу және инфекция жұқтыру қаупімен қалай байланысты екенін анықтауға тырысты. Сыйлық ғалымға қайтыс болғаннан кейін берілді.

Ал АҚШ пен Қытай ғалымдары қоғамдық дәретханаға барушыларға таныс мәселемен айналысты. Олар писсуардан зәрдің шашырауын қалай азайтуға болатынын зерттеп, дәретханаларды таза ұстауға көмектесетін конструкция жасап шығаруға талпынды.

Ғылыми тұрғыдан сүйісу деген не?

Матильда Бриндл, Кэтрин Талбот және Стюарт Уэст сүйісуге ғылыми анықтама беруге тырысқаны үшін сыйлық алды.

Зерттеушілер адамдарға ғана емес, құмырсқалардың, құстардың және ақ аюлардың кейбір әрекеттеріне де сәйкес келетін анықтама ұсынды.

Жасөспірімдердің иісі және жыландардың оғаш шағуы

Тағы бір зерттеу иістерге арналды. Илона Крой, Томаш Фрацковяк, Томас Хуммель және Агнешка Сороковска неге ата-аналарға нәрестелердің иісі ұнап, жасөспірімдердің иісі ұнамайтынын анықтады.

Ал Жоау Мигель Алвес-Нунес жыландармен тәжірибе жүргізді. Ғалым улы жыландардың шабуылына нақты не түрткі болатынын зерттеді.

Топырақтағы іш киімдер мен масалардың тұмсығы

Франц Бендер, Марсель ван дер Хейден және олардың әріптестері 1000 жұп іш киіммен жасалған тәжірибесі үшін топырақтану саласында сыйлық алды. Олар матадағы өзгерістерді зерттеу үшін 25-тен астам елде іш киімдерді топыраққа көмген.

Тағы бір ерекше зерттеу 3D-басып шығаруға қатысты. Джастин Пума, Чжэнь Ян, Эван Джонстон және олардың әріптестері масалардың тұмсығын 3D-принтер шүмегі ретінде пайдалануды ұсынды.

Шнобель сыйлығы – 2026 лауреаттарының толық тізімі Биомеханика - Матильда Бриндл, Кэтрин Талбот және Стюарт Уэст сүйісуге ғылыми анықтама бергені үшін. Экономика - Пол Пифф, Даниэль Станкато, Стефан Коте, Родольфо Мендоса-Дентон және Дачер Келтнер ауқатты адамдар жиі әдепсіз әрекеттерге баратынын көрсеткен зерттеуі үшін. Химия - Сачари Баннерджи және оның әріптестері сиыр сүтінің ақуызына қарағанда шамамен үш есе көп энергиясы бар тірі туатын тарақандардың сүт ақуызын зерттегені үшін. Медицина (қайтыс болғаннан кейін) - Токудзи Унно сіңбіру аэродинамикасын зерттегені үшін. Биология - Жоау Мигель Алвес-Нунес улы жыландарды шағуға нақты не итермелейтінін анықтаған зерттеулері үшін. Физика - Рэнди Херд, Чжао Пан, Тадд Траскотт және Кавишан Турайраджа сұйықтықты шашыратпайтын писсуар жасауға талпынғаны үшін. Технологиялар - Джастин Пума, Чжэнь Ян, Эван Джонстон және әріптестері 3D-басып шығаруда масалардың тұмсығын шүмек ретінде пайдаланғаны үшін. Иіс сезу - Илона Крой, Томаш Фрацковяк, Томас Хуммель және Агнешка Сороковска неге ата-аналар жасөспірімдердің емес, нәрестелердің иісін ұнататынын зерттегені үшін. Бейбітшілік сыйлығы - Джейми Арона Кремс және оның әріптестері өз досына ұнамайтын адамдарға жағымсыз көзқарас танытатын достарды зерттегені үшін. Топырақтану - Франц Бендер, Марсель ван дер Хейден және әріптестері 25-тен астам елде топыраққа көмілген 1000 жұп іш киіммен жүргізілген тәжірибе үшін. "Шнобель сыйлығы" деген не?

Шнобель сыйлығы (Ig Nobel Prize) - алдымен күлдіріп, содан кейін ойлануға мәжбүрлейтін ерекше ғылыми зерттеулер үшін берілетін жыл сайынғы марапат. Оның негізін 1991 жылы америкалық ғылыми журналист Марк Абрахамс қалаған.

Әзіл түріндегі форматқа қарамастан, сыйлықтың артында нақты ғылыми жұмыстар тұр. Марапаттар жыл сайын он категория бойынша беріледі, ал жеңімпаздарды дәстүрлі түрде Нобель сыйлығының лауреаттары құттықтайды.

2026 жылы салтанатты шара 35 жыл ішінде алғаш рет АҚШ-тан тыс жерде - Цюрихте өтті. Ig Nobel атауы ағылшынның ignoble - "асыл емес" сөзінен шыққан.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу

Қосымша ақпарат пен соңғы жаңалықтар үшін Qazaq24.com сайтын бақылаңыз.
Читать полностью