Tengrinews.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..
Ресей шекарасының іргесінде, облыс орталығынан 230 шақырым қашықтықта орналасқан Ақтөбе облысының Сөгәлі және Қоғалы ауылдарында үйлер қаңырап бос қалып, тұрғындар саны азайып барады. Көктемде тасыған өзен балаларды мектептен қол үздіреді. Десе де, жергілікті халық берілер емес: мал бағып, үй салып, көгілдір отынның келуі туған өлкеге жан бітіретініне сенеді, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Сөгәлі және Қоғалы ауылдарына баратын жол асфальттан басталып, шекара бекеттері арқылы өтіп, соңында қара жолға ұласады.
Қобда ауданына қарасты бұл екі ауыл Ресей шекарасының дәл түбінде орналасқан.
Мұнда тұрғын аз болғанымен, әрқайсысының өз тарихы бар: бірі көшіп кетсе, енді бірі, керісінше, қайтып келген. Тіпті біртіндеп қаңырап бара жатқан ауылда да адамдар болашаққа жоспар құруын тоқтатқан емес.
Сөгәлі мен Қоғалыны Қобда өзені бөліп жатыр. Ауылдардың арасы небәрі үш-ақ шақырым болғанымен, көктемде бұл жақындықтың пайдасы шамалы.
Өзен тасыған кезде өткелден өту мүмкін болмай қалады.
2024 жылғы су тасқыны кезінде ауыл тұрғындарын тіпті тікұшақпен эвакуациялауға тура келген.
Естелікке айналған мектепОсыдан бірнеше жыл бұрын Сөгәліде 50-ге жуық үй болса, қазір тек 15-і ғана қалған.
Жұрттың көшуіне мектептің жабылуы басты себептердің бірі болды: бала санының аздығынан білім ошағы жұмысын тоқтатқан.
Бұрынғы тоғыз жылдық мектептің ғимараты ауылда әлі тұр. Ол сатылып кеткенімен, жаңа иесі құрылысты әлі бұзбаған.
Бүгінде бос қалған сыныптар қирап барады, ал жергілікті тұрғындар оған мұңмен қарайды.
Жылдар өте ескірген сыныптардың ішінде әлі де парталар мен орындықтар қалған - олар кезінде осы ауылдың талай ұрпағы білім алғанының үнсіз куәгері іспетті.
"Мектептің аукцион арқылы сатылғанын естідік. Иесі - осы ауылдың бұрынғы тұрғыны. Анда-санда келіп тұрады, бірақ ғимаратқа тиіскен жоқ. Бір корпуста жоғарғы сыныптар, екіншісінде бастауыш сыныптар оқыған еді. Енді соның бәрі біртіндеп қирап жатыр", - дейді ауыл тұрғындары.
Қазір Сөгәліде мектеп жасындағы 12 бала бар. Олар күн сайын көрші Қоғалы ауылына барып оқиды.
Ол үшін билік жүргізушісімен бірге "Газель" бөлген. Бірақ көктемде бұл бағыт та тоқтайды: су көтеріліп, өткелді жауып тастайды. Мұндай кездері балалар екі айға дейін қашықтан оқуға мәжбүр.
"Мамырда судың көптігінен оны көлікпен өту мүмкін емес. Тасымал тоқтайды. Кейде су деңгейі маусымға дейін түспейді, сонда балалар үйде отырады. Сабақ онлайн форматқа ауыстырылады", - дейді Сөгәлі тұрғыны Махамбет Әмірғалиев.
Махамбет Әмірғалиев суретте оң жақта. Фото Tengrinews.kz
Осыдан жеті жыл бұрын Махамбет қалада тұрып, кейін туған ауылына оралған. Отбасы әзірге Ақтөбеде, бірақ Махамбеттің өзі мал шаруашылығымен айналысуды ұйғарған.
Оның айтуынша, бұл жердің топырағы құнарлы, шаруашылыққа қолайлы. Ең бастысы - мұнда қалуға тұрарлық себеп бар.
"Жақында газ тартылады деп уәде берді. Соның арқасында кейбіреулер Сөгәліге қайтып келіп жатыр. Қазірдің өзінде екі үйдің құрылысы басталды. Егер газ шынымен келсе, көшіп келушілер саны артады деп ойлаймын", - дейді Махамбет Әмірғалиев үмітпен.
Әзірге ауыл тіршілігі үйреншікті арнамен өтіп жатыр.
Үйлерде пеш жағылады, қысқа отын мен тезек дайындалады, тамақты газ баллондарымен пісіреді. Суды ұңғымалардан алады.
Аулаларда шөптер жиналған - мұндағы тіршілікті төрт түліксіз елестету қиын.
Сөгәліде жасанды көгалы бар балалар алаңы да бар.
Ол осыдан бірнеше жыл бұрын салынған, ал қоршауын тұрғындар қарапайым ағаш тақтайлардан өздері жасап алған.
Жергілікті балалар үшін бұл әзірге жалғыз демалыс орны, сондықтан алаңды көздің қарашығындай сақтайды.
Бұл жерден Ресей шекарасына дейін 30 шақырымдай. Ауыл тұрғындарының айтуынша, бұрын Тұзтөбеге (Соль-Илецк) төте жолмен жетуге болатын еді.
Қазір шекара аймағы қатаң күзетіледі, сондықтан бұрынғыдай еркін өте алмайсыз.
Қалаға дейін үш сағаттық жолҚашықтығына қарамастан, Сөгәлі облыс орталығынан мүлдем қол үзіп қалған жоқ. Күн сайын таңертең ауылдан Ақтөбеге 15 орындық "Газель" шығады. Билет құны - 1100 теңге, жол шамамен үш сағатты алады.
Аялдамаға азық-түлік, киім-кешек алуға немесе қаладағы шаруаларын реттеуге ниетті жандар жиналады.
"Бұл өте ыңғайлы, бағасы да қолайлы. Асфальт төселгені жақсы болды. Қалаға қиналмай жетеміз, сауда-саттық жасаймыз. Ал ет, сүт, майымыз өзімізден", - дейді Сөгәлі тұрғыны Мейіржан Арзақұлов.
Мейіржан Арзақұлов. Фото Tengrinews.kz
Көршілес Қоғалыда да жағдай ұқсас, бірақ тұрғындар саны әзірге көбірек. Бұрынғы 70 үйден 30-ға жуығы ғана қалған. Мұнда 181 адам тұрады, ал мектеп тоғызыншы сыныпқа дейін жұмысын жалғастырады. Рас, оқушылар саны небәрі 35, оның 12-сі Сөгәліден келіп оқиды.
Билік мектепті сақтап қалуға тырысып жатыр, десе де бала санының аздығы оны ұстап тұруды қиындатып отыр. Қоғалы тұрғындарының басым бөлігі - аға буын өкілдері. Олар осында туып-өскен, ғұмырының көп бөлігін осы жерде өткізгендіктен, өздерін басқа жерде елестете алмайды.
"Қалғандардың бәрі - осы жердің тумалары. Осында туып-өстік, осы жерде қаламыз. Өзім кезінде бригадир болдым, әрқайсысын танимын. Ауыл өмірі оңай емес, бірақ көшу ойымда жоқ. Тек бала аз. Мектептің сақталып қалғанын қатты қалаймыз", - дейді ақсақал Ақылбек Дәулетияров.
Ақылбек Дәулетияров. Фото Tengrinews.kz
Дегенмен, қарияның тағы бір тілегі бар.
Газ - елдің оралуына деген үміт"Ауылға дейінгі жолға асфальт төселсе екен. Қыста боранда шыға алмай қаламыз. Өзен арқылы өтетін жақсы өткел де керек. Қоғалыда мал жаятын жер жоқ, бүкіл жер Сөгәлінің маңында. Сондықтан шөпті де сол жақтан тасимыз. Көпір біз үшін өте маңызды", - деп түсіндіреді Ақылбек Дәулетияров.
Бірақ көпір мәселесі әлі белгісіз. Аудандық әкімдік екі шағын ауыл үшін күрделі нысан салу экономикалық тұрғыдан тиімсіз деп есептейді. Солай болса да, шенеуніктер демеушілер іздестіруге уәде беріп отыр.
Билік газдандыру мәселесін нақтырақ айтып отыр. Оны жақын арада жүргізу жоспарланған. Сөгәлі мен Қоғалы үшін бұл жай ғана тұрмыстық қолайлылық емес: газ адамдардың қайта оралып, бос қалған үйлерді жандандыруына себеп болуы мүмкін.
"Газбен қамту мәселесі осы екі жылда шешілуі тиіс. Мектепті де сақтап қалуға тырысамыз. Балалар 100 орындық үлкен мектебі бар Жиренқопада оқи алар еді. Ол Қоғалыдан небәрі 5 шақырым жерде. Бірақ онда қоғалылық мұғалімдер жұмыссыз қалады. Бұған жол бергіміз келмейді, сондықтан барымызды ұстап қалуға тырысамыз. Газ келсе, халық саны артады деп үміттенеміз. Кейбіреулер қазірдің өзінде оралып, осында тұрғысы келеді", - дейді Қобда ауданы әкімінің орынбасары Қанат Мыңбаев.
Әзірге Сөгәлі мен Қоғалы туған жерін қала өміріне айырбастағысы келмейтін жандардың арқасында сақталып тұр. Ауыл тұрғындары газдандыру жұмыстары бос қалған үйлерге жан бітіреді деп үміттенеді. Бірақ Сөгәлі мен Қоғалы картадан жойылып кетпеуі үшін құр уәде жеткіліксіз - адамдарға қалып жұмыс істеуге тұрарлық жағдай қажет.
Сөгәлі және Қоғалы ауылының тұрғындары. Фото Tengrinews.kz
“Баспана мен жұмыс береміз“. Ақтөбе облысындағы ауыл шұғыл түрде тұрғындар іздеп жатыр
Бұған дейін біз Ақтөбе облысындағы шағын Велиховка ауылы туралы жазған болатынбыз. Онда небәрі 15 жыл бұрын салынған мектеп бар. Бірақ ол қаңырап бос тұр деуге болады. Балалар ата-аналарымен бірге кетіп қалған, ал қалғандары жалғыз оқу орны жабылып қалмай ма деп алаңдап отыр. Билік те, ауыл тұрғындары да шешім іздеуде. Кейбір жергілікті тұрғындар жетім балаларды патронаттық тәрбиеге алуда. Бірақ тұрғындар саны көбірек болуы керек. Мектепті, демек бүкіл ауылды сақтап қалуға сырттан келгендер көмектесе алады. Мұнда көпбалалы отбасыларды күтеді және баспанамен де, жұмыспен де көмектесуге дайын.
Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз
Қосу