Ластанған ауа алқымнан алды

Атырау облыстық Экология де­­партаментінің басшысы Асқар Жүсіпов департамент жүргізген тек­серу барысында ауадағы лас­тау­шы заттардың рұқсат етілген шек­ті концентрациядан асу фак­тілері анықталғанын мәлімдеді. Мұн­дай көрсеткіштер AirKZ қо­сымшасы мен «Қазгидромет» мә­ліметтерінде де тіркелген.

«Шекті концентрациядан асу фактісі бар. Ол тіркелді. Негі­зі­нен, мұндай ластану түнгі және таң­ғы уақытта байқалып отыр. Тұр­ғындар шағымынан кейін, лез­де қыркүйек айының басында екі күн жүргізілген зертханалық зерт­теу нәтижесінде кейбір лас­тау­шы заттардың мөлшері рұқсат етіл­ген нормадан бірнеше есеге жоғары екені анықталды», – деді Асқар Жүсіпов.

Айтпақшы, Атырауды жайла­ған күлімсі иіс – әлеуметтік желі­де­гі уақытша «дауыл» эффек­ті­сін­де қалған жоқ. Жаппай шағымнан кейін Атырау мұнай өңдеу зауы­тында жоспардан тыс тексеру жүр­гізілді. Экология және табиғи ресурстар министрлігінің өкіл­дері тексеру барысында эколо­гия­лық талаптардың бұзылғанын рас­тады. Ресми мәліметке сәйкес, зауыттың күкірт өндірудің аралас қондырғысы мен каталитикалық крекинг қондырғысында авария­лық жағдайлар болған. Соның сал­дарынан газ факельді қон­дыр­ғыда жағылған. Осы кезеңдерде жағылған газдың жалпы көлемі 100 тоннадан асқан.

Министрлік мәліметінше, зауыт­тың кейбір технологиялық пеш­­тері мен резервуарлары бойын­­ша шығарындылар есеп­тел­­меген, рұқсат етілген шыға­рын­дылар нормативтері белгі­лен­­беген. Сондай-ақ автомат­тан­дырылған мониторинг жүйесіне және қолайсыз метеорологиялық жағдайларда шығарындыларды азайту шараларына қатысты заң­бұзушылықтар тіркелген. Ас­пап­тық бақылау барысында көміртек ок­сиді, азот оксиді және азот дио­к­сиді бойынша норматив­тер­дің асып кеткені де хабарланды.

1 қазанда әкімшілік құқық­бұзуш­ылық туралы істерді қозғау жө­ніндегі шешімдер прокурормен келісіліп, материалдар сотқа жол­данды. Бұдан бөлек, құжаттар қыл­мыстық құқықбұзушылық белгілерінің бар-жоғын анықтау үшін құқық қорғау органдарына жіберілді.

Ал Атырау мұнай өңдеу зауы­тының басшылығы экологиялық проб­лемалардың бәріне бірдей зауыт­ты айыптауды құптамай отыр. Өйткені 2020-2026 жыл­дары атмосфераға шығарылатын ластаушы заттардың көлемін 20,1 мың тоннадан 14 мың тоннаға дейін азайтқан екен. Оның үстіне, жағымсыз иістің көзі біреу ғана бол­мауы мүмкін. АМӨЗ бас ди­рек­торы Мұратжан Мұ­сайбеков те нақты қорытынды жасау үшін ке­шенді тексерудің нәтижесін кү­ту қажет екенін айтады. Кәсіп­орын басшылығы жауап­кер­ші­лік­тен жалтармайтынын және тек­­серуші органдарға қажетті ақ­парат беріп отырғанын мәлім­деді.

Бірақ тұрғындар үшін есептегі сандардан бөлек, күнделікті өмір­дегі өзгеріс маңызды. Егер шы­ға­рындылар азайып жатса, жа­ғым­сыз иіс қайдан пайда болады? Қан­­дай заттардың концентра­ция­­сы артады? Бұл жағдайдың се­­бептері қаншалықты жедел анық­­талады?

Атыраудағы жағдайды бір кә­сіпорынмен ғана байланыстыруға болмайтыны рас. Ластану көз­де­рі­нің қатарында «Квадрат» бу­лану алаңы, «Атырау облысы Су Ар­насы» КМК-ның кәріз ны­сан­дары, мұнай-газ кәсіпорындары, жылу электр орталықтары бар. Эколог Галина Чернова «Квадрат» бу­лану алаңына қатысты мәселе­лерді көтеріп келеді. Оның ай­туынша, нысанда жүргізілген өл­­­шеулер кезінде күкіртсутек пен мұ­най өнімдері анықталған. Сон­дай-ақ эколог «Су Арнасы» кә­сіпорны қабылдайтын сарқынды су­ларды бақылау мәселесіне на­зар аударуды ұсынып отыр. Оның пікірінше, бұл бағытта қосымша зерттеу мен бақылау қажет.

Мәселені күрделендіретін та­ғы бір фактор – ауа райы. Жел әл­сіз болғанда немесе ластаушы зат­тардың таралуы қиындағанда, олар­дың жерге жақын атмосфера қабатында жиналу қаупі артады. Сон­дықтан иістің нақты көзін анық­тау үшін жел бағыты, ласта­ну тіркелген уақыт, ауа құрамын­дағы заттардың концентрациясы жә­не кәсіпорындардың жұмыс ре­жимі бір мезгілде зерттелуі ке­рек.

Баян ЖАНҰЗАҚОВА,

Атырау облысы