Qazaq24.com, Tengrinews.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат жариялайды..
Көпшіліктің пікірінше, Қазақстандағы мемлекеттік ауруханаларда емделу МӘМС-ке жарна төлеген-төлемегеніне қарамастан, барлығы үшін тегін болуы тиіс. Іс жүзінде көп нәрсе адамның өзіне байланысты.
Бұл материалда Tengri Health күрделі терминдерсіз-ақ Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына (ӘМСҚ) жарна төлемеген жағдайда қанша күннен кейін мамандардың қабылдауына бара алмайтыныңызды, ал қай кезде дәрігерлердің көмек көрсетуден бас тартуға құқығы жоқ екенін түсіндіреді.
"Мен сақтандырылғанмын": бұл мәртебені қалай алуға болады?Қазақстандағы МӘМС жүйесіндегі "сақтандырылған" мәртебесі автоматты түрде берілмейді.
Оны алу үшін қорға бір рет ақша аудару жеткіліксіз.
Иә, бұл мәртебе өздігінен пайда болғандай көрінетін адамдар бар. Бірақ шын мәнінде олар азаматтардың 16 жеңілдік санатының біріне жатады, олар үшін МӘМС жарналарын мемлекет төлейді.
Олар - балалар, студенттер, зейнеткерлер, мүгедектігі бар жандар. Мұнда жеңілдік иелерінің толық тізімін көруге болады.
Егер адам осы санаттардың ешқайсысына жатпаса, онда ол үшін соңғы 12 ай бойы МӘМС жүйесіне төлемдер түсіп тұруы тиіс. Бұл туралы "ӘМСҚ" КЕАҚ заңды және жеке тұлғалармен жұмыс жөніндегі департаментінің директоры Асқар Қасымов айтып берді.
Мұнда да түрлі нұсқалар бар: адам үшін жұмыс беруші төлей алады немесе ол өзі үшін төлей алады - бұл үшін "өзін-өзі төлеуші" термині бар. Сондай-ақ МӘМС жарналарын жеке кәсіпкерлер, жеке практикамен айналысатын адамдар және тағы басқа бірнеше санаттар аударады.
Яғни, өз мәртебеңізді екі негізгі критерий бойынша:
МӘМС жүйесіне алдыңғы 12 ай үшін қажетті төлемдердің бар-жоғын анықтау; Өзіңіздің мемлекет төлейтін санатқа жататын-жатпайтыныңызды білу арқылы тексеруге болады. Жалдамалы жұмысшының мәртебесі қашан жойылады: әртүрлі жағдайларды талдаймызЖалдамалы жұмысшылар - жеңілдік иелерінен кейінгі ең үлкен санат. Жиі жағдайда дәл осы адамдар сақтандырусыз қалып жатады.
Жұмыстан шығып, МӘМС төлеуді тоқтатсаңызЕгер адам жұмыстан шығып, табыс алуды және қорға жарна төлеуді тоқтатса, оның сақтандырылған мәртебесі бірден жоғалып кетпейді.
Заң бойынша төлемдер тоқтатылғаннан немесе жеңілдік мерзімі аяқталғаннан кейін шартты кезең - тағы үш ай.
"Мысалы, егер адам тамыз айында ресми түрде жұмыстан кетсе, оның МӘМС жүйесіндегі мәртебесі тамыз, қыркүйек және қазан айларында сақталады. Қараша айынан бастап, егер жарналар әлі де түспесе, ол сақтандырылмаған ретінде есептеледі", - деп түсіндірді Асқар Қасымов.
Бұл жерде маңызды жайт бар: осы үш ай үшін (немесе одан да көп - бұл адамның қанша уақыт төлемегеніне байланысты) жарналар бойынша берешек қалыптасады, оны МӘМС жүйесіндегі мәртебені қалпына келтіру үшін кейін бәрібір өтеуге тура келеді.
Жұмыстан шығып, жұмыссыз мәртебесін алсаңызСарапшының айтуынша, егер жұмыстан шыққаннан кейін адам ресми түрде жұмыссыз ретінде тіркелсе, ол сақтандырылған күйінде қалады - бұл жарналарын мемлекет төлейтін жеңілдікті санаттардың бірі.
Сондықтан ол медициналық көмекті толық көлемде алуды жалғастыра береді.
Фото: © Tengrinews.kz / Нұрлан Алжабаев
Жұмыс беруші МӘМС жарналарын төлеуді тоқтатса...Егер адам жұмысын жалғастыра берсе, бірақ жұмыс беруші қандай да бір себептермен ол үшін жарна аударуды тоқтатса, дәл осы қағида қолданылады: мәртебе тағы үш ай сақталады, содан кейін (егер төлемдер қайта басталмаса) жойылуы мүмкін.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарда да жағдай ұқсас: төлемдер өткізіп алынған үш айдан кейін мұндай адамның мәртебесі "сақтандырылмаған" болып өзгереді.
Дегенмен, заңда адамның шартты түрде сақтандырылған күйінде қалу мерзімін стандартты үш айдан алты айға дейін ұзартуға мүмкіндік беретін маңызды норма бар.
Оқуды аяқтағаннан кейін және декреттік демалыстан шыққаннан кейін МӘМС мәртебесі не болады?"Егер азамат бес жыл бойы үзіліссіз МӘМС-ке жарна аударып келсе (бұл барлық санатқа қатысты) және қандай да бір себептермен оның жарналарында үзіліс болса, онда заңнамада оның мәртебесін алты ай бойы сақтауы қарастырылған", - деп түсіндірді Қасымов.
Асқар Қасымов
"ӘМСҚ" КЕАҚ департаментінің директоры
Заң бойынша колледждерде, жоғары оқу орындарында күндізгі бөлімде оқитын немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім алып жатқан студенттер жеңілдікті санаттарға жатады. Бірақ олар оқуды бітірген бойда сақтандырылған мәртебесін жоғалтпайды.
Тағы да айта кетейік, егер оқу, мысалы, маусымда аяқталса, шартты кезең тағы үш ай бойы күшінде болады.
"Бірақ маңызды бір жайт бар: шілде айынан бастап түлектің жарна төлеу міндеті туындайды, себебі ақпараттық жүйеде ол студент ретінде есептен шығарылады. Егер төлемдер жасалмаса, өткізіп алған айлар үшін МӘМС жарналары бойынша берешек қалыптасады", - деп атап өтті сарапшы.
Мұнда әртүрлі жағдайлар болуы мүмкін. Мысалы:
жас маман жұмысқа орналаса алады - бұл жағдайда ол үшін жарналарды жұмыс беруші аудара бастайды; жұмыс істемеген жағдайда - мәртебесін сақтап қалу үшін қорға өзі төлем жасауы керек; ол жұмысты тек қыркүйекте тапса - шілде және тамыз айлары үшін төлемді өз бетінше жасауы тиіс.Бұл ретте бір мезгілде оқып әрі жұмыс істеп жүрген студент жеңілдігі бар санатта қала береді - оның сақтандыруын мемлекет төлейді.
Оқуын бітіргеннен кейін түлек келесі айдан бастап жұмыс беруші МӘМС жүйесіне ақша аудара бастауы үшін компанияға жеңілдіктің тоқтағаны туралы хабарлауы тиіс.
Қасымов жұмыс істеген немесе, мысалы, кәсіпкер ретінде қызмет еткен жағдайда да жарна төлеуден босатылған жеңілдігі бар бес санатты атап өтті:
студенттер, зейнеткерлер, 18 жасқа дейінгі балалар, мүгедектігі бар жандар, "Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған немесе бұрын осыған ұқсас басқа да атақтар алған көпбалалы аналар.Адам үш жасқа дейінгі бала күтімі бойынша демалыста болған кезде, сақтандырылған мәртебесі сақталады, өйткені бұл жеңілдігі бар санаттардың біріне жатады.
Шетелде оқу: МӘМС жүйесінде мәртебені қалай алуға болады?"Егер ата-ана жұмысқа ертерек шықса - мысалы, ұлы немесе қызы екі жасқа толғанда, жеңілдік тоқтатылады. Бірақ бұл ретте МӘМС жүйесіндегі мәртебе жұмыс беруші төлей бастайтын жарналар есебінен сақталады", - деп нақтылады сарапшы.
Қазақстаннан тыс жерде білім алып жатқан студенттер де жеңілдігі бар санатқа жатады және мемлекет есебінен сақтандырыла алады. Бірақ сарапшы маңызды бір тұсқа назар аударады.
"Шетелдік университеттер өз студенттері туралы мәліметтерді қазақстандық ақпараттық жүйеге автоматты түрде бермейді. Сондықтан адам оқу фактісін өз бетінше растауы керек", - дейді ӘМСҚ департаментінің директоры.
Мұны қалай жасау керек?
eGov.kz порталынан "шетелде оқитын студенттерді тіркеу" арнайы мемлекеттік қызметін табу қажет. Өтінім беріп, оқуды растайтын құжаттарды қоса беру керек.Оң шешім қабылданғаннан кейін Ғылым және жоғары білім министрлігі студентті тиісті тізілімге енгізеді. Осыдан кейін ол жеңілдік алушы ретінде сақтандырылған мәртебесіне ие болады.
Қасымов мынаны нақтылады: егер бұл жасалмаса, жүйе жеңілдікті көрмей қалуы мүмкін - соның салдарынан Қазақстанға оралғаннан кейін студент мәртебе алу немесе оны сақтап қалу үшін өткізіп алған жарналарды "өткен мерзіммен" өз бетінше төлеуге мәжбүр болады.
Шетелде тұрып, Қазақстанға оралу: МӘМС жүйесінде мәртебені қалай қалпына келтіруге болады?Егер Қазақстан азаматы бірнеше жыл бойы шетелде тұрса, бұл оны МӘМС бойынша міндеттемелерден босатпайды. Оралғаннан кейін оған сақтандырылған мәртебесін қалпына келтіру қажет.
Екі нұсқа бар:
Кейінгі 12 айдағы өткізіп алған жарналарды өтеу.2026 жылы дербес төлеушінің жарнасы айына 4 250 теңгені құрайды. Яғни, МӘМС қызметтерін алу құқығына ие болу үшін бір жыл үшін бірден 51 000 теңге төлеуге тура келеді.
Жарналарды бір жылға алдын ала төлеу.Бұл жағдайда адам бірден сақтандырылған мәртебесін алады және келесі 12 ай бойы ешқандай қосымша жарна жасамайды - ол алдын ала төлем жасап қойған.
Егер ол кейінгі жылда бірнеше ай бойы төлеген болса, бұл ақша есепке алынады. Мысалы, егер жарты жылдық жарнасы болса, қалған жетіспейтін алты ай үшін қосымша төлем жасауға болады.
Қазақстанда одан да ұзақ уақыт - айталық, екі жыл немесе тіпті бес жыл бойы тұрмасаңыз және осы уақыт ішінде МӘМС жүйесінде мәртебеңіз болмаса ше?
"Адамға өткен барлық жылдар - екі, үш немесе бес жыл үшін төлеудің қажеті жоқ. Қолданыстағы ережелер бойынша мәртебені қалпына келтіру үшін соңғы 12 айға жарна төлеу жеткілікті. Тіпті адам оны МӘМС жүйесі енгізілген 2020 жылдан бері жасамаған болса да", - дейді сұхбат беруші.
Бұл ереже медициналық сақтандыру жүйесі іске қосылған алты жыл бойы мәртебесі болмағандарға да қатысты. Оны алу үшін алдыңғы 12 ай үшін төлем жасау қажет.
Уақыт аралығы: жарна төленгеннен кейін адам жүйеге неше күннен кейін көрінеді?"Заң бойынша әлеуметтік жағдайына, төлеуші мәртебесіне қарай ешқандай кемсітушілікке жол берілмейді. Яғни, алдымызда жұмыссыз адам ба, жалдамалы қызметкер ме әлде ЖК ме - тетік бәріне бірдей: өткен жыл үшін төлем жасау қажет", - деп атап өтті спикер.
Жарналар төленгеннен кейін сақтандырылу мәртебесі бірден жаңартылмайды. Заң бойынша төлемнің есепке алынуына үш жұмыс күніне дейін уақыт қарастырылған.
"Тәжірибеде ақпарат жүйеде тезірек пайда болуы мүмкін. Сондықтан, егер сіз емханаға баруды жоспарлап отырсаңыз және берешегіңіз бар екенін білсеңіз, жарнаны барған күні емес, алдын ала төлеген дұрыс", - деп ескертті спикер.
"Сақтандырылған" мәртебесінің пайда болғанын Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының ресурстары арқылы - сайттан немесе мобильді қосымшадан тексеруге болады.
МӘМС мәртебесі болмаса, қандай медициналық көмек тегін қала береді?Бұл сақтандырылмаған адамды ауруханада қабылдамай қояды немесе медициналық көмексіз қалдырады дегенді білдірмейді. Қызметтердің бір бөлігі тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне (ТМККК) кіреді - ол МӘМС мәртебесінің бар-жоғына байланысты емес.
Фото © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда
Атап айтқанда, мыналар тегін қолжетімді:
жедел және шұғыл көмек - мысалы, инфаркт, ауыр жарақат немесе өмірге қауіп төндіретін басқа да жағдайлар кезінде; учаскелік дәрігердің, терапевтің, жалпы практика дәрігерінің және медбикенің қабылдауы; әлеуметтік маңызы бар және айналадағыларға қауіпті инфекциялық аурулар кезіндегі көмек; профилактикалық тексерулер мен скринингтер; медициналық оңалтудың жекелеген түрлері; паллиативтік көмек; заңда қарастырылған аурулар бойынша кейбір дәрі-дәрмектер.Қазір қанша қазақстандықтың "сақтандырылған" мәртебесі жоқ?"Сонымен қатар егер учаскелік дәрігердің қабылдауынан кейін бейінді маманның кеңесі, қосымша зерттеулер немесе диагностика қажет болса, оны алу үшін сақтандырылу мәртебесі керек болады және МӘМС жарналарын бәрібір төлеуге тура келеді. Басқаша айтқанда, мәртебені жоғалту "мүлдем емдемейді" дегенді білдірмейді - тек қолжетімді медициналық көмек тізімі айтарлықтай қысқарады", - деп атап өтті Қасымов.
Асқар Қасымовтың айтуынша, қазір МӘМС жүйесінде 2,6 миллионға жуық адамның сақтандырылу мәртебесі жоқ.
Бұл ретте, оның сөзінше, бұл көрсеткіш жылдан жылға шамамен бір деңгейде қалып отыр.
"Жыл сайын шамамен миллионға жуық адам сақтандырылу мәртебесін алады, ал миллионға жуығы оны жоғалтады", - деп деректермен бөлісті сарапшы.
Сақтандырылмағандар санына маусымдық фактор да әсер етеді: адамдар үнемі бір санаттан екіншісіне ауысып отырады. Мектеп бітіріп, студент атанады, жұмысқа орналасады немесе жұмыстан шығады, ЖК ашады немесе жабады, зейнетке шығады.
"Бұл өмір және еңбек нарығы мен әлеуметтік мәртебелердің қалыпты динамикасы. Адамдар жұмысқа орналасады, декретке шығады немесе оқуын аяқтайды, ал МӘМС жүйесі осы өзгерістерге бейімделеді. Адамдар мәртебесін жоғалтады және оны қайта иеленеді", - деп түсіндіреді Қасымов.
Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз
Жазылу