Aikyn.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, Qazaq24.com түсініктеме жасады..
Тіпті жалдау ақысы кешіктірілген жағдайда да тараптардың құқықтары мен міндеттері заңға және жасалған келісімшартқа сәйкес анықталады, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
«Тұрғын үй қатынастары туралы» заңға сәйкес, жеке меншік пәтерді жалға беру тәртібі тұрғын үй иесі мен жалға алушының арасындағы шартпен реттеледі. Онда жалдау мерзімі, ай сайынғы төлем, жөндеу шығындары, баспананы босату негіздері және тараптардың басқа да міндеттері көрсетіледі.
Заңның 24-бабында меншік иесі өзі тұрмайтын пәтерді басқа адамға жазбаша келісімшарт негізінде жалға бере алатыны жазылған. Егер келісімшартта жалдау мерзімі нақты белгіленсе, пәтер иесі оны өз қалауымен кез келген уақытта тоқтата алмайды. Шартты мерзімінен бұрын бұзу үшін заңда немесе келісімшартта көзделген негіздер болуы керек.
Ал жалдау мерзімі көрсетілмеген жағдайда басқа тәртіп қолданылады. Мұндай келісімшартты пәтер иесі тоқтата алады, бірақ жалға алушыны кемінде үш ай бұрын ескертуге міндетті. Бұл талап меншік иесі тұрмайтын жеке тұрғын үйге қатысты.
Егер пәтер иесінің өзі сол баспанада тұрақты тұрып, бөлмелердің бірін жалға берсе, ескерту мерзімі өзгеше. Заңның 25-бабына сәйкес, мерзімі көрсетілмеген мұндай шартты тоқтату үшін жалға алушыға кемінде бір ай бұрын хабарлау қажет.
Жалдау ақысының кешіктірілуі де тараптар арасындағы дауға себеп болуы мүмкін. Азаматтық кодекске сәйкес, жалға алушы төлемді келісімшартта белгіленген мерзімде және тәртіппен төлеуге міндетті. Егер бұл талап орындалмаса, пәтер иесі шартта және заңда көзделген шараларды қолдана алады. Бірақ төлемнің кешігуі тұрғынды бірден күштеп шығару құқығын бермейді.
Жалдау шарты тоқтатылғаннан кейін тұрғын баспананы босатудан бас тартса, мәселе сот тәртібімен шешілуі мүмкін. Заңда мұндай жағдайда жалға алушыны өзімен бірге тұратын адамдармен қоса сот шешімі негізінде шығару мүмкіндігі қарастырылған.
Тағы бір маңызды мәселе – кепілге берілген ақша. Пәтер жалдаған кезде тұрғындар көбіне бір айлық төлем көлемінде депозит қалдырады. Бірақ оның мөлшері, қандай жағдайда ұсталып қалатыны және қайтарылу тәртібі келісімшартта көрсетілуі керек. Пәтер иесінің депозитті қайтармауы автоматты түрде заңды болып саналмайды. Мұндай дауда келісімшарт талаптары, төлем құжаттары және пәтердің тапсырылған кездегі жағдайы ескеріледі.
Қазақстанның электрондық үкімет порталындағы ресми түсіндірмеде пәтерді жалға алар алдында меншік құқығын растайтын құжаттарды тексеру және жазбаша шарт жасау қажеттігі көрсетілген. Сондай-ақ баспананы қабылдау-тапсыру актісінде жиһаздың, тұрмыстық техниканың және пәтердің жалпы жағдайын тіркеу қарастырылған.
Осылайша, пәтерді жалға беру кезінде меншік иесінің де, жалға алушының да құқықтары бар. Тұрғын үйді босату мерзімі мен тәртібі ең алдымен жалдау шартына және баспананың қандай жағдайда жалға берілгеніне байланысты анықталады.