Қазақстан су мен санитарияға байланысты өлім жітімнің артуына тап болды

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com мәлімдеме жасады..

Қазақстанда WASH факторына (су, санитария және гигиена) байланысты өлім-жітім көрсеткіші артты. 2025 жылы бұл көрсеткіш 100 мың адамға шаққанда 0,85-ке дейін өсті. Ал 2024 жылы көрсеткіш 0,75-ке тең болған, деп хабарлайды TengriHealth Energyprom.kz-ке сілтеме жасап.

Жалпы жағдай

Сарапшылар Ұлттық статистика бюросының деректеріне сілтеме жасай отырып, қауіпсіз судың, санитария мен гигиенаның болмауына байланысты проблемалар қай өңірлерде және қай жастағы адамдар арасында көбірек таралғанын есептеп шықты.

Анықтама: WASH (Water, Sanitation and Hygiene) - бұл таза суға қолжетімділікке, санитарияға және гигиена ережелерін сақтауға байланысты факторлардың жиынтығы. Бұл термин халықтың денсаулығына әсер ететін жағдайларды бағалау үшін қолданылады.

Жарияланған мәліметтерге сәйкес, ең күрделі жағдай Түркістан облысында қалыптасқан. Онда осы факторлар әсер етуі мүмкін өлім-жітім деңгейі 100 мың адамға шаққанда 4,09-ға жетті - бұл елдегі орташа көрсеткіштен бес есеге жуық жоғары.

Жоғары көрсеткіштер келесі өңірлерде де байқалды:

Қарағанды облысында - 1,32, Шымкентте - 1,18.

Сонымен қатар кейбір өңірлерде бұл көрсеткіш айтарлықтай төмен:

Жетісу облысы - 0,14, Қызылорда облысы - 0,12, Маңғыстау облысы - 0,12.

Ірі қалаларда жағдай салыстырмалы түрде тұрақты:

Астана - 0,13, Алматы - 100 мың тұрғынға шаққанда 0,3 адам.

Сарапшылардың пікірінше, мұндай алшақтық базалық инфрақұрылымға және сапалы қызметтерге қолжетімділіктің біркелкі еместігін көрсетеді.

Ауыл мен қала

Зерттеушілер ауылдық жерлердегі жағдайдың үлкен алаңдаушылық тудыратынын да атап өтті. 2025 жылы ондағы WASH факторларынан болатын өлім қаупі қалаларға қарағанда 3,4 есе жоғары болды.

Көрсеткіштер:

ауыл - 100 мың адамға шаққанда 1,55; қала - 0,45.

Сарапшылар соңғы жылдары алшақтықтың ұлғайғанын атап өткен.

"Егер он жыл бұрын қала мен ауыл арасындағы айырмашылық байқалмайтын деңгейде болса, осы онжылдықтың ортасына қарай ауылдық жерлер іс жүзінде санитарлық тұрғыдан артта қалған аймаққа айналды. Бұл сондай-ақ қауіпсіз су мен санитарияға қолжетімділіктің шектеулі екенін білдіреді", - делінген хабарламада.

Фото: energyprom.kz

Гендер және жас

Өлім-жітім көрсеткіші жынысына қарай да ерекшеленеді:

ерлер - 0,95, әйелдер - 0,75.

Бұл ретте әйелдер арасындағы көрсеткіш салыстырмалы түрде тұрақты болып қалса, ерлер арасында өсу байқалады.

Фото: energyprom.kz

Сарапшылар Қазақстан да әлемдік деңгейдегі жүйелі проблемалармен бетпе-бет келіп отыр деп санайды: базалық қажеттіліктерге қолжетімділіктегі теңсіздік, халықтың жекелеген топтарының осалдығы және аталған тәуекелдердің тұрақты түрде төмендемеуі.

Айта кетсек, Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанда 135 мыңға жуық адам қайтыс болған. Көбіне өлімге қан айналымы жүйесі аурулары мен ісіктер себеп болған.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Қосымша ақпарат пен соңғы жаңалықтар үшін Qazaq24.com сайтын бақылаңыз.