Tengrinews.KZ парақшасынан алынған ақпаратқа сәйкес, Qazaq24.com хабарлайды..
Қазақстанда жұмыс берушілер ондаған мың қызметкер іздеп жатыр, алайда сұранысқа ие мамандықтар әрдайым ең жоғары жалақы төленетін салалар бола бермейді. 2026 жылы бос жұмыс орындарының саны бойынша қосалқы жұмысшылар, біліктілігі жоқ жұмысшылар мен аула сыпырушылар көш бастап тұр. Бұл ретте экономикаға мұғалімдер, медицина қызметкерлері, инженерлер және бейінді мамандар қажет. Tengri Education тілшісі бүгінде жұмыс берушілер кімдерді іздейтінін, болашақта қандай мамандықтарға сұраныс артатынын және қажетті дағдыларды қайдан алуға болатынын анықтап көрді.
"Сұранысқа ие мамандық" деген не: үш түрлі рейтинг
Мамандықтың сұранысқа ие болуын әртүрлі бағалауға болады. Кейбір мамандарды жұмыс берушілер жиі іздейді, енді біреулері нарықта тапшы, ал үшіншілері жоғары жалақы алады. Сондықтан бір рейтингте көш бастап тұрған мамандық міндетті түрде екіншісіне кіре бермейді.
Бос орындар саны бойынша: жаппай сұраныс кімдерге түсіп тұр?Мұнда бәрі оңай: бос орындар неғұрлым көп болса, жұмыс берушілер де мұндай қызметкерлерді соғұрлым жиі іздейді. Мысалы, компаниялар сатушыларды, жүргізушілерді, бухгалтерлерді және менеджерлерді жаппай қабылдауы мүмкін. Бірақ ұсыныстардың көптігі бұл мамандардың жетіспейтінін немесе оларға көп төлеуге дайын екенін білдірмейді.
Кадр тапшылығы бойынша: жақсы жалақы берсе де кімдер жетіспейді?Мұндай жағдайда жұмыс берушілерге лайықты жалақы ұсынса да, қолайлы адам табу қиынға соғады. Әдетте бұл сирек біліктілікке, үлкен тәжірибеге немесе бейінді мамандануға қатысты болады.
Табыс бойынша: сұраныс пен жоғары жалақы қай жерде тоғысады?"Экономиканың барлық дерлік саласында бейінді білімі, тәжірибесі және қажетті біліктілігі бар мамандарға сұраныс жоғары. Бұл HR-мамандар, заңгерлер, қаржыгерлер, бухгалтерлер мен маркетологтар туралы ғана емес. Рекрутерлерге тамақ өнеркәсібі мен агросектордағы бейінді мамандарды табу қиынға соғады. Мәселен, агрономдар, технологтар, құс және ірі қара мал өсіру жөніндегі мамандар өте қажет", - деді рекрутер Арман Шоқпаров.
Жоғары жалақы көбінесе маманның жұмыс берушіге қажет екенін және оның құнды дағдыларды меңгергенін көрсетеді. Бірақ мұндай бос орындар көп емес: кейде компаниялар сирек білім, үлкен тәжірибе немесе жоғары жауапкершілік үшін жақсы төлеуге дайын болады.
Дәрігерлер. Фото: depositphotos.com
2026 жылы Қазақстандағы ең сұранысқа ие мамандықтар: толық тізімFinprom мәліметінше, 2026 жылы жұмысшылардың басым бөлігі білім беру, денсаулық сақтау, өңдеу өнеркәсібі, мемлекеттік басқару, әлеуметтік қорғау, ауыл шаруашылығы және сауда салаларында сұранысқа ие. Бұл ретте бос жұмыс орындарының саны бойынша топ-тізімде мұғалімдер мен медицина қызметкерлері ғана емес, жұмысшы мамандықтары да бар.
2026 жылы Қазақстанда сұраныс жоғары 10 мамандық:
қосалқы жұмысшылар - 80,9 мың бос орын; басқа да біліктілігі жоқ жұмысшылар - 63,9 мың; аула сыпырушылар мен ашық аумақтарды жинаушылар - 50,8 мың; орта мектептің қоғамдық ғылымдар мұғалімдері - 33,5 мың; күтім жасау жөніндегі орта медициналық персонал - 26,3 мың; өңдеу өнеркәсібінің біліктілігі жоқ жұмысшылары - 22 мың; науқастарды күтушілер - 20,2 мың; кеңсе жинаушылар - 20 мың; мектепке дейінгі білім беру тәрбиешілері - 19,7 мың; үй-жай жинаушылар - 19 мың. Жұмысшы мамандықтары: дәнекерлеушілер, жүргізушілер, слесарьлар, құрылысшыларБолжам бойынша, 2026 жылы жұмыс берушілер жұмысшыларды, жаппай мамандық иелерін, сондай-ақ әлеуметтік сала мамандарын белсенді іздейді. Бос жұмыс орындарының саны бойынша көшбасшылар қатарында қосалқы жұмысшылар, жинаушылар және басқа да біліктілігі жоқ жұмысшылар бар. Бұл ретте дәнекерлеушілерді, жүргізушілерді, слесарьлар мен құрылысшыларды қоса алғанда, білікті мамандарға сұраныс сақталып отыр.
Рекрутер Арман Шоқпаров жұмысшы мамандықтарына жоғары сұранысты екі себеппен түсіндіреді.
Мұғалімдер мен тәрбиешілер: тапшылық неге жойылмайды?"Жұмысшы мамандықтарына сұраныс Қазақстандағы индустриялық және құрылыс жобаларына, әсіресе автомобиль өнеркәсібі мен индустриялық құрылысқа байланысты жоғары болып отыр. Тағы бір фактор - Өзбекстанның экономикалық өсуі, соның аясында кейінгі бірнеше жылда Қазақстанға еңбек мигранттарының ағыны азайып келеді. Нәтижесінде жұмыс берушілер жергілікті білікті мамандарды жиі іздей бастады, бірақ өкінішке қарай, олар онша көп емес", - деп атап өтті сарапшы.
Топ-тізімде мұғалімдер, тәрбиешілер және медицина қызметкерлері де бар. Мектептерге, балабақшаларға және медициналық мекемелерге қызметкерлер қажет, бірақ сұраныстың жоғары болуы әрдайым жоғары жалақыны білдірмейді.
Бос жұмыс орындарының саны жұмыс берушілердің қанша адам іздеп жатқанын көрсетеді. Ол лауазымды жабудың қаншалықты қиын екенін және жұмыстың қандай шарттармен ұсынылатынын түсіндірмейді.
Сұраныс пен жоғары жалақы қай жерде үйлесім табадыҰлттық бюро мәліметінше, 2026 жылдың II тоқсанында Қазақстандағы орташа айлық номиналды жалақы 486 388 теңге болды. Медиандық жалақы бұдан төмен - 348 415 теңге.
Ең жоғары жалақы қаржы және сақтандыру қызметінде тіркелді - айына орта есеппен 1,1 миллион теңге. Екінші орында тау-кен өндірісі өнеркәсібі тұр, мұнда орташа жалақы 980,3 мың теңге. Үшінші орынды 851 мың теңге көрсеткішімен ақпарат және байланыс саласы иеленді.
Жалақысы жоғары салалар қатарында:
жалпы өнеркәсіп - 673 796 теңге; кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет - 655 277 теңге; көлік және қойма - 639 411 теңге; өңдеу өнеркәсібі - 584 171 теңге; құрылыс - 573 110 теңге; электр энергиясымен, газбен, бумен және ыстық сумен жабдықтау - 504 412 теңге. Қазақстанның қай өңірлерінде бос жұмыс орны көп?Enbek.kz порталының мәліметінше, бос жұмыс орындарының ең көп саны Алматыда ашылған - 12 407. Екінші орында 8 312 жұмыс ұсынысымен Астана тұр. Облыстар арасында Қарағанды, Қостанай және Шығыс Қазақстан облыстары көш бастап тұр.
Алматы - 12 407 бос жұмыс орны. Астана - 8 312 бос жұмыс орны. Қарағанды облысы - 5 632 бос жұмыс орны. Қостанай облысы - 4 963 бос жұмыс орны. Шығыс Қазақстан облысы - 4 555 бос жұмыс орны. Болашақта Қазақстанда сұранысқа ие болатын мамандықтар: 2030 жылға дейінгі болжамҚыркүйекте еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев 2035 жылға қарай ел экономикасына 2,9 миллион қызметкер қажет болатынын, оның 1,8 миллионы жұмысшы мамандықтарының өкілдері екенін хабарлады. Кадр тапшылығы әсіресе өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы және IT салаларында қатты сезілмек. Осыған байланысты сұранысқа ие мамандықтар тізімін 51-ден 174-ке дейін кеңейту жоспарланған.
Бұл тізімге инженерия, құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, биотехнология, жасыл және ядролық энергетика саласындағы мамандықтар енді.
Рекрутер Арман Шоқпаров 10 жылдан кейін Қазақстанның еңбек нарығы негізгі үш санаттан тұрады деп есептейді.
Бірінші - күрделі міндеттермен және бірегей жобалармен жұмыс істейтін жоғары жалақы алатын мамандар. Мысалы, ота кезінде нанороботтарды қолданатын нейрохирургтер; Екінші санат - қол еңбегімен, қызмет көрсету саласында және платформалық жұмыспен айналысатын адамдар; Үшінші - шығармашылық мамандық иелері: музыканттар, суретшілер және креативті индустрияның басқа да мамандары. Қай мамандықтар дамиды: ЖИ, жасыл энергетика, логистика, агротехнологиялар, қарттарды күтуДүниежүзілік экономикалық форум мен АҚШ Еңбек статистикасы бюросының мәліметінше, денсаулық сақтау мен медицина - көшбасшылар: ең таңдаулы 30 мамандық тізіміне осы саланың 18 мамандығы енген. Сұранысқа ие мамандықтардағы жұмыспен қамтудың күтілетін өсімі 21-ден 41 пайызға дейінгі аралықты құрайды.
Екінші орында - жасыл энергетика. Күн панельдерін орнатушылар (+36,5 пайыз) мен жел турбиналарына қызмет көрсету техниктері (+29,5 пайыз) ең жылдам дамып жатқан төрт мамандық қатарына кіреді.
IT, деректер және киберқауіпсіздік үшінші орынға жайғасты. Деректерді талдау мамандарына (Data Scientist, +34,6 пайыз), IT саласындағы ғалымдарға (+21,8 пайыз), киберқауіпсіздік сарапшыларына (+21 пайыз) және IT-басшыларға (+15,8 пайыз) сұраныс жоғары болып отыр.
Бухгалтер. Фото: depositphotos.com
Автоматтандыру нәтижесінде қай мамандықтар қысқаруы мүмкін?Былтыр Еңбек министрлігі автоматтандыру нәтижесінде Қазақстанда бірінші кезекте құжаттармен жұмыс істеуге, ақпаратқа және күнделікті қайталанатын тапсырмаларға негізделген мамандықтар зардап шегуі мүмкін екенін хабарлады.
"Бұл санатқа әкімшілік және кеңсе мамандықтары: хатшылар, көмекшілер, операторлар, іс жүргізушілер, бухгалтерлік және есеп жүргізетін қызметкерлер жатады. Дәл осы мамандықтардың міндеттері автоматтандыруға көбірек бейім, өйткені олардың елеулі бөлігін жасанды интеллект пен цифрлық шешімдер арқылы орындауға болады", – деп хабарлады министрлік Tengrinews.kz редакциясының ресми сауалына берген жауабында.
Ведомство еңбек нарығына цифрландыру, климаттың өзгеруі және демографиялық жағдай да әсер етуі мүмкін екенін атап өтті.
Автоматтандыру басқа да мамандықтарға әсер етуі мүмкін:
конвейердегі жұмысшылар - роботтандырылған өндірістің дамуына байланысты; автокөлік және жүк көлігі жүргізушілері - пилотсыз көліктердің пайда болуына байланысты; кассирлер - өзіне-өзі қызмет көрсету кассаларының таралуына байланысты; байланыс орталығының операторлары - олардың жұмысының бір бөлігін ЖИ мен чат-боттар атқара алады; тракторшылар мен комбайншылар - ауыл шаруашылығындағы автоматтандырылған техниканың дамуына байланысты.Рекрутер Арман Шоқпаров та осындай пікірде. Оның айтуынша, ең алдымен қайталанатын тапсырмалары көп мамандықтар тәуекел аймағында тұр.
"Күнделікті қайталанатын процестермен байланысты мамандықтарға ЖИ негізіндегі технологиялардың белсенді енгізілуіне байланысты қауіп төніп тұр. Мысалы, байланыс орталығының мамандары уақыт өте келе жойылып кетуі мүмкін, өйткені көптеген компания дауыстық ЖИ-агенттерге көшіп қойды", - деп атап өтті сарапшы.
Бұл ретте Шоқпаров Қазақстанда жасанды интеллектіге байланысты жаппай жұмыстан босату болады деп күтудің қажеті жоқ деп санайды. Оның болжамы бойынша, компаниялар мұндай қызметкерлерге қажеттілікті біртіндеп азайтады: жаңа бос жұмыс орындарын ашуды тоқтатып, қызметкерлердің бір бөлігі өз еркімен кеткенін күтеді.
Тұруға ықтиярхат алу үшін Қазақстандағы сұранысқа ие мамандықтар тізімі"Нәтижесінде компаниялардың жекелеген бөлімшелерінде қызметкерлер саны азаяды", - деп түсіндірді рекрутер.
Көші-қон комитеті 2026 жылғы 30 қаңтардағы бұйрықпен "Шетелдіктерге және азаматтығы жоқ адамдарға Қазақстанда тұрақты тұруға рұқсат беру" қағидаларына өзгерістер енгізген пилоттық жоба іске қосылғанын хабарлады.
2026 жылы ережеде не өзгерді?Енді тұруға ықтиярхат, уақытша тұруға рұқсат немесе тұрақты тұруға арналған кез келген басқа құжатты алу үшін 5 кезеңнен өту қажет:
мемлекеттік тілді білу деңгейін анықтайтын тестілеу; сауалнама жүргізу; арнайы органдар мен ішкі істер органдарының тексеруі; сауалнама нәтижелерін скорингтік бағалау; сұхбаттасу.Бұйрық жарияланып, 13 ақпанда күшіне енді.
Кімдерге бес кезеңдік іріктеуден өту міндетті емес?Комитет мәліметінше, иммигранттарға міндетті тұру және бес кезеңдік іріктеуден өту талаптары инвесторлар мен сұранысқа ие мамандарға қолданылмайды.
"Ереже инвесторларға, сондай-ақ сұранысқа ие мамандықтар бойынша келетін немесе ел экономикасының дамуына елеулі үлес қосатын (басым экономикалық және әлеуметтік жобаларды іске асыруға қатысатын немесе бірегей құзыреттері мен жетістіктері бар) адамдарға қолданылмайды", - деп атап өтті ведомство.
51 мамандықтан тұратын толық тізіммен мына сілтеме арқылы танысуға болады.
Дегенмен, Қазақстан азаматтығын алу кезінде скоринг пен қазақ тілін білу тесті міндетті.
"Бұл ретте жекелеген талаптар Қазақстан азаматтығын алғысы келетіндерге ғана қарастырылған. Олар "скоринг" рәсімінен, қазақ тілінің негіздерін білу тестінен өтуі тиіс. Бұл - халықаралық тәжірибе", - деп түсіндірді комитет.
Комитет жаңа ережелер - Үкімет белгілеген өңірлерде міндетті түрде тұру және бес кезеңдік іріктеуден өту талабы қолданыстағы тұруға ықтиярхаты бар шетелдіктерге қатысты болмайтынын атап өтті.
Студенттер. Фото: depositphotos.com
Қандай мамандық таңдаған жөн: мектеп оқушыларына, студенттерге және саласын ауыстырғысы келетіндерге кеңесМамандық таңдау кезінде дипломға ғана емес, жұмыс берушілерге қажетті дағдыларға да мән беру маңызды. Рекрутер Арман Шоқпаровтың айтуынша, талаптар нақты жұмыс пен компанияға байланысты болады.
"Мысалы, автокөлік өндірісіне, егер ол өз ісінің шебері болса және ұсақ-түйекке дейін мұқият болса, жоғары білімі жоқ адамды да қабылдауы мүмкін. Ал жас IT-компаниялар дайын дипломы бар кандидаттан гөрі, математикалық қабілеті жоғары бірінші немесе екінші курс студентін таңдауы ықтимал", - деп түсіндірді сарапшы.
Шоқпаров мамандықты алдын ала зерттеп, жұмысқа қандай дағдылар қажет болатынын түсініп алуға кеңес берді. Ол үшін мынадай қадамдарды ұсынды:
Қызықты салалар мен компанияларды таңдаңыз. Өзіңіз жұмыс істегіңіз келетін салалар мен нақты жұмыс берушілердің тізімін жасаңыз. Мамандықтарды зерттеңіз. Мамандардың немен айналысатынын, олардың қандай міндеттері бар екенін және өз жұмыстары туралы не айтатынын біліңіз. Пікірлерді әлеуметтік желілерден табуға болады. Қажетті дағдыларды анықтаңыз. Таңдалған жұмыс үшін қандай білім мен икемділік қажет екенін анықтап, оларды меңгеруге кірісіңіз. Жұмыс берушілермен байланысыңыз. Дайын болған кезде, олармен танысу және жұмысқа орналасу жолындағы алғашқы қадамды жасау үшін тізіміңіздегі компания өкілдеріне хабарласыңыз. Түлектерге: сұранысқа ие қай мамандықтарға гранттар бөлінедіҒылым және жоғары білім министрлігінің мәліметінше, 2026/2027 оқу жылында бакалавриат бағдарламалары бойынша білім алу үшін 75 мыңға жуық білім беру гранты қарастырылған.
Ведомство ақпаратына сәйкес, талапкерлер арасында сұранысқа ие болған бағдарламалар:
"Аударма ісі"; "Халықаралық қатынастар"; "Құқық"; "Психология"; "Қаржы"; педагогикалық бағыттар.Алайда оқуға түсушілер арасындағы мамандықтың танымалдылығы еңбек нарығының қажеттіліктеріне әрдайым сәйкес келе бермейді. Министрлік гранттар былай бөлінгенін атап өтті:
60 пайызы - инженерлік бағыттарға; 20 пайызы - педагогикалық мамандықтарға; 20 пайызы - экономиканың қажеттіліктерін ескере отырып, басқа салаларға. Ересектерге: сұранысқа ие мамандыққа қай жерде тегін қайта оқуға болады?Еңбекмині мәліметінше, жұмыссыздар бірнеше ай ішінде жаңа мамандықты меңгеріп, жұмыс берушілер арасында сұранысқа ие дағдыларға ие бола алады.
Оқудан үш тәсілмен өтуге болады:
жұмыс берушілердің өтінімдерін ескере отырып ашылатын арнайы курстарда; жұмыс орнында жұмыс берушінің жетекшілігімен; Skills Enbek платформасында онлайн режимде, онда сұранысқа ие мамандықтар бойынша курстар қолжетімді.Оқуға жазылу үшін тұрғылықты жері бойынша мансап орталығына хабарласу қажет. Ауылдық жерлерде кент, ауылдық округ немесе аудандық маңызы бар қала әкіміне жүгінуге болады.
Мемлекет оқу ақысын төлейді және оқу кезінде қолдау көрсетеді. Форматына байланысты бұл шәкіртақы немесе еңбекақы, сондай-ақ жол шығындарын өтеу болуы мүмкін. Егер басқа елдімекенде оқуға тура келсе, тұрғын үй жалдау ақысын төлеуге көмек алуға болады.
2026 жылдың басында Skills Enbek платформасындағы онлайн курстардан 21,6 мың жұмыссыз өтті.
Мамандық өңірде қажет екенін қалай тексеруге болады?Таяудағы 5–10 жылда қандай мамандықтар сұранысқа ие болуы мүмкін екенін Жаңа мамандықтар мен құзыреттер атласынан көруге болады. Онда қазір сұранысқа ие немесе болашақта пайда болуы мүмкін мамандықтар жинақталған.
Атлас 10 сала мен 518 мамандықты қамтиды. Оны жасау кезінде сарапшылар технологиялардың дамуын, еңбек нарығындағы өзгерістерді және болашақта мамандарға қажет болатын дағдыларды зерттеді.
Атласта мамандықтар үш топқа бөлінген:
жаңа - еңбек нарығында әлі жоқ немесе енді ғана пайда болып жатқан мамандықтар; трансформацияланушы - жаңа технологияларға байланысты міндеттер мен дағдыларға қойылатын талаптары өзгеретін қазіргі мамандықтар; жойылып бара жатқан - уақыт өте келе сұраныс азаюы мүмкін мамандықтар.Бұл ретте болжам белгілі бір мамандықтың міндетті түрде жойылатынын немесе барлық жерде сұранысқа ие болатынын білдірмейді. Жағдай өңірге және жергілікті экономиканың дамуына байланысты әртүрлі болуы мүмкін.
Нақты өңірдегі мамандарға сұранысты Enbek.kz электрондық еңбек биржасында тексеруге болады. Онда өзекті бос жұмыс орындарын көруге, жұмыс берушілерге қандай мамандар қажет екенін білуге және Қазақстанның түрлі өңіріндегі жұмыс ұсыныстарын салыстыруға болады.
Студенттер. Фото: depositphotos.com
Жиі қойылатын сұрақтар Қазақстанда жоғары сұранысқа ие мамандық қайсы?2026 жылы бос жұмыс орындарының саны бойынша қосалқы жұмысшылар көш бастап тұр - 80,9 мың ұсыныс. Бейіндік білімі бар мамандар арасында мұғалімдер, тәрбиешілер, медицина қызметкерлері және инженерлік бағыттағы мамандар сұранысқа ие.
Мысалы, бос жұмыс орындарының саны бойынша рейтингте 33,5 мың ұсыныс қоғамдық ғылымдар бойынша орта мектеп мұғалімдеріне, ал 26,3 мыңы күтім жасау жөніндегі орта медициналық персоналға тиесілі болды.
Қазақстанда жоғары білімсіз қандай мамандықтар сұранысқа ие?Жұмыс берушілер қосалқы жұмысшыларды, тазалаушыларды, жүргізушілерді, дәнекерлеушілерді, слесарьларды және басқа да жұмысшы мамандықтарының мамандарын іздейді. Кейбір салаларда, мысалы, автомобиль өндірісінде, жоғары оқу орнының дипломынан гөрі практикалық дағдылар мен ұқыптылық маңыздырақ.
Қазақстанда 5–10 жылдан кейін қандай мамандықтар сұранысқа ие болады?Болжам бойынша, өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы және IT салаларындағы мамандарға сұраныс артады. Сондай-ақ инженерлер, биотехнология, жасыл және ядролық энергетика мамандары қажет болады. Бұл ретте жасанды интеллектінің дамуы кейбір мамандықтарға қойылатын талаптарды өзгертуі мүмкін.
Тұрақты тұруға рұқсат алу үшін сұранысқа ие мамандықтардың ресми тізімін қайдан табуға болады?Қазақстанда тұрақты тұруға үміткер шетелдіктер үшін сұранысқа ие мамандықтар тізімі нормативтік құжаттарда жарияланған. Оны "Әділет" сайтында көруге болады.
Қазақстанда жоғары жалақы төленетін қандай мамандықтар сұранысқа ие?Орташа жалақысы ең жоғары салалар қатарына қаржы және сақтандыру қызметі, тау-кен өнеркәсібі, сондай-ақ ақпарат және байланыс салалары жатады. Дегенмен, нақты маманның еңбекақысы оның лауазымына, тәжірибесі мен біліктілігіне байланысты.
Тағы оқыңыз: Қазақстан үш бірдей әлемдік рейтингте жоғарылады
Арман Шоқпаров - кәсіби хедхантер және HR-консультант. Жоғары буын басшылары мен негізгі мамандарды іріктеуде 17 жылдық тәжірибесі бар. Мансабында Қазақстан, Орталық Азия мен Кавказ елдері, Ұлыбритания, Еуропа және Африкада 350-ден астам бос жұмыс орнын жапты. 2017 жылдан бастап жеке HR-консалтингтік бизнесін дамытып келеді. Сондай-ақ Technovation Girls Kazakhstan бағдарламасының амбассадоры, Teach for Qazaqstan қорының қамқоршылық кеңесінің мүшесі және Қазақстанның Тәуелсіз директорлар қауымдастығы консультативтік кеңесінің мүшесі.
Бізді Google-дың негізгі дереккөздер тізіміне қосыңыз
Қосу