Құқық қорғау саласына серпін береді

31.01.2026

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат жариялайды..

Жаңа Ата заң қабылданған соң, адвокатура институтына салмақты конституциялық құзырет беріледі. Отыз жыл бойы адвокатура жүйесі елімізде мұншалықты жоғары деңгейге ие болған жоқ. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жуыр­да қолға алынған реформалар құқық қорғау институттарын жүйелі түрде нығайтуға серпін берді.

Сурет: baq.kz

2022 жылы конституциялық реформа басталғанда, жұмыс тобы құқық қорғаудың басты ерек­ше­ліктеріне тоқталды: Консти­туциялық сот құрылды, сонымен бірге Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің конституциялық мәрте­бесі бекітілді.

«Конституциялық мәр­тебе» деген нені білдіреді? Бұл – орган­ға немесе институтқа құқықтық жүйеде нақты әсер ете алатындай анағұрлым салмақты құзырет беру мүмкіндігі. Адвока­тураға да дәл осындай логиканы қолдануға болады. Конституция­да оның мәртебесін тікелей бекіте­тін бап пайда болса, құқықтық нормалар иерархиясының арқасында бүкіл заңнама жүйесін автоматты түрде күшейтеді. Адво­кат­тар арты­ғырақ құзыретке ие бола­ды, олардың процессуалдық құқы­ғы прокуратура құқығымен теңеседі.

Сондай-ақ қорғаушы мәртебе­сінің жоғарылауымен қатар Қазақ­стан адвокатурасының жауап­кершілігі де артады.

Бүгінде адвокат көп. Олардың әрқайсысы мамандығы қоятын биік талаптарға сай келуі керек. Бұл – кәсіби міндет қана емес, сонымен қатар өз қоғамдастығы алдындағы жауапкершілік. Бүкіл әлемде адво­катура десе, адалдық пен таза­лық елестейді. Өйткені оның мис­сия­сы – адам­дарға көмектесу. Бұл инс­титутқа құқықтық қана емес, сон­дай-ақ моральдық та жауап­­кершілік жүктелген. Бұл ретте ад­вокаттардың өздері де үдеріс­тік кепілдіктермен қорғалуы маңызды.

Адвокаттар жұмысын жетіл­діруі керек және осы негізгі қағи­да­ларға орала отырып, кәсіби стандарттарды нығайтуға тиіс. Бір мезетте, адвокаттардың өзін қорғау бағы­тындағы қызмет жүйесі де күшейтілуі қажет. Сонда олар өз миссиясын барынша жемісті атқара алады.

Бұдан бөлек, Конститу­цияға түзетулер енгізу отандаста­ры­мыз­дың жеке деректері таралып кетуіне байланысты жауап­кершілікті де арттырады.

Расында, бүгінде бұл мәселе өте өзекті болып отыр. Прези­дент бұл тақырыпты бірнеше рет қозға­ды. Азаматтар жөнін­дегі ақпа­ратты қорғауға қалай ғана сал­ғырт қарауға болады? Мен Консти­туцияда жеке дерек­терді қорғау туралы норманы бекітуді ұсындым. Оны басқа да негізгі кепілдіктермен бірге жеке құқықтар қатарына қос­тым. Бұл норма мемлекетке азаматтардың деректері желіде таралып кетуіне қарсы жүйелі жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Біз ақпарат және техноло­гия ғасырында өмір сүріп жатырмыз. Көптеген үдеріс цифрландырылып жатқанда, келешек буындардың жеке дерек­терін қорғауға міндеттіміз. Конс­титуция осы үшін қабыл­данып жатыр. Ол елдің бүгіні үшін ғана емес, ертеңі үшін де қызмет етуі керек.

Болашақ Пар­ла­менттің депутаттары жұмы­сына қатысты да айтуға болады. Конс­титуциялық реформа жө­ніндегі комиссия жаңа Ата заңның мәтіні әр азаматқа түсі­нікті болуына күш салып жатыр.

Конституция жобасын тал­қылау күнделікті жалғасты және бұл заңды да. Басты ұстаным – мәтін қара­пайым және халыққа ұғынықты болуы шарт. Заңгерлер мен құжатты әзірлеушілерге мәтіннің тілге жеңіл, түсінікті және көпма­ғыналылықтан ада болуы маңызды. Мәтін дайын болған соң, әр адам оқып, таныса алады. Мұншалықты ауқымды әрі қажырлы еңбек сол үшін атқа­рылып жатыр.

Марат БӘШІМОВ,

Мәжіліс депутаты

Соңғы жаңалықтар

24 отбасы қоныстойын тойлады

Қоғам • Бүгін, 08:20

Адамды алмастырмайды

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 08:15

Тұлғатанудағы ерекше туынды

Басылым • Бүгін, 08:10

Барқында тұқым жинау басталды

Аймақтар • Бүгін, 08:05

Ажырасу тіркелмеген аудан

Аймақтар • Бүгін, 08:02

Америкада білім алу мүмкіндігі

Білім • Бүгін, 08:00

Аида Балаева кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі өңірлік комиссиялардың құрамын жаңартуды тапсырды

Үкімет • Кеше

Оқушылар өмірдің өзін сахналады

Мектеп • Кеше

Отандық стартап саласына 73 млн доллар инвестиция тартылды

Инвестиция • Кеше

Президент: Жаңа Конституция бойынша түпкілікті шешімді халық референдумда қабылдайды

Президент • Кеше

Еліміздің 16 өңірінде ауа райына байланысты дауылды ескерту жарияланды

Ауа райы • Кеше

Биометриялық деректерді пайдалану тәртібі нақтыланды

Қоғам • Кеше

Жаңа Конституция жобасының мәтіні қайда жарияланады?

Ата заң • Кеше

Биыл Жамбыл облысында 76 канал жөнделеді

Аймақтар • Кеше

Елордада оқушылар арасында әдеби байқау өтті

Елорда • Кеше

Барлық жаңалықтар

Соңғы жаңалықтар мен жаңартуларды жіберіп алмау үшін Qazaq24.com сайтынан бақылауды жалғастырыңыз, біз жағдайды қадағалап, ең өзекті ақпаратты ұсынамыз.
Читать полностью