Соғыс заңсыз ба? Трамптың шешіміне күмән артуда

АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы халықаралық құқық тұрғысынан да, АҚШ Конституциясы тұрғысынан да заңдылығына қатысты үлкен дау туғызды. Бұл туралы BBC News Русская служба жазады.

Халықаралық құқықтағы күмән

Вашингтон мен Тель-Авив бұл соғысты «өзін-өзі қорғау» құқығына сүйеніп ақтауға тырысуда. Трамп Иранның ядролық бағдарламасы мен баллистикалық ракеталарын «тікелей қауіп» деп атады. Израиль президенті Ицхак Герцог та Иранды «хаос пен террор таратушы» деп сипаттап, соққыны заңды деп қорғады.

Алайда халықаралық құқық мамандары бұл аргументті қабылдамайды. Рединг университетінің профессоры Марко Миланкович пен Колумбия университетінің сарапшысы Скотт Андерсон соғысты заңсыз деп санайды, себебі Иран тарапынан «қолданыстағы қарулы шабуыл» болмаған. Олардың пікірінше, алдын ала соққы халықаралық құқықтағы өзін-өзі қорғау талабына сәйкес келмейді.

АҚШ ішіндегі заңдылық мәселесі

Соғыстың заңдылығына қатысты күмән тек халықаралық деңгейде емес, АҚШ ішінде де көтерілді. Сенатор-демократтар операцияны заңсыз деп атады. Кейбір сыншылар ресми атау «Эпикалық қаһардың» орнына «Эпштейннің қаһары операциясы» деп атап, Трамптың бұл соғысты қоғам назарын басқа жанжалдан бұру үшін бастағанын меңзеді.

Конституциялық саясат маманы Дэвид Яновскидің айтуынша, президенттің қарулы күш қолдану құқығы тек нақты шабуылға жауап беру немесе анық қашып құтылмайтындай қауіп болған жағдайда ғана заңды. Ал Иранға соққы бұл талапқа сәйкес келмейді. Бұдан бөлек, Трамп Конгресстен соғысқа рұқсат алмаған, бұл да заңдылыққа күмән туғызады. Бұрынғы әкімшіліктер — Джордж Буштың кезінде — Ауғанстан мен Ирактағы соғыстарға Конгресс резолюциясын алған болатын.

Қоғамдық пікір және саяси салдар

Соңғы сауалнамаларда америкалықтардың басым бөлігі соғысқа қарсы екені анықталды: кейбір деректер бойынша 48% қарсы, тек 37% қолдайды. Республикалықтар арасында қолдау жоғары болғанымен, ультраоңшыл қанаттағы ықпалды тұлғалар — Эрик Принс, Мегин Келли және Такер Карлсон — қатаң соғысқа қарсы позиция ұстанды.

Карлсон соғысты «ұят әрі АҚШ пен Израильдің мүддесіне қайшы» деп атады. Ал бұрынғы Трамптың жақтасы, конгрессвумен Мэрджори Тэйлор Грин президентті «уәделерінен айныды» деп сынады.

Бұл сындар алдағы аралық сайлаулар қарсаңында Республикалық партия үшін қауіпті болуы мүмкін. Егер демократтар Конгресстің бір немесе екі палатасын бақылауға алса, Трамптың екінші мерзіміндегі еркіндігі айтарлықтай шектелуі ықтимал.

Осылайша, АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы халықаралық құқық тұрғысынан да, АҚШ ішіндегі заңдылық тұрғысынан да үлкен күмән тудырып отыр. Ал қоғамдық қолдаудың төмендігі бұл операцияның саяси салдарын одан әрі ауырлатуы мүмкін.

Бүгін, 15:11