Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған ақпаратқа сүйене отырып жаңалық таратты..
Ауданның агроөнеркәсіптік кешенінде өсімдік шаруашылығы, оның ішінде бақ шаруашылығы стратегиялық маңызды бағыт. Тұрақты даму үстіндегі бұл сала аудан экономикасының экспорттық әлеуетін айқындайтын негізгі факторлардың бірі. Бүгінде ауданда 3507 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер жұмыс істейді. Оның ішінде бақ шаруашылығымен 542 шаруа қожалығы, жүгері өсірумен 936 шаруа қожалығы айналысады. Ұйғыр ауданы республика бойынша өрік өндіруден бірінші орында екенін атау орынды. Қазір өрік бақтарының жалпы көлемі – 3193 гектарды құраса, 2145 гектары тұрақты жеміс беріп келеді. Ауданда «Шонжы Агро», «Шабдалы» және «Eco Park Garden», «Тиірмен Агро» ЖШС-і ірі өндірістік орталықтар ретінде танылған.
Мамандардың пікірінше, биылғы жылдың жоспары бойынша орташа өнімділікті 95,0 центнерге дейін арттырып, жалпы өнімді 20378 тоннаға жеткізу көзделген. Бүгінде 1098 гектар алқаптан 10431 тонна өнім алынған. Жиналған өнімнің 7823,5 тоннасы 75 пайызы ішкі нарыққа бағытталса, 2607,5 тоннасы, яғни 25 пайызы Ресей, Өзбекстан және Қырғызстанға экспортталады. Кейінгі он жылда ауданда 1614 гектар жаңа бақ отырғызылған. Оның ішінде өрік, шабдалы, өзге де жеміс түрлері бар. Сұрыптық құрам бойынша бүгінде ауданда «Никитинский», «Краснощекий», «Королевский», «Уйгурский» және «Шалах» сорттары басымдыққа ие. Жаңа тәжірибеге сүйеніп өткен жылдан бастап халықаралық стандарттарға сай Түркия елінен әкелінген өнімділігі жоғары сорттарды жерсіндіру жұмысы да қарқынды жүргізіліп отыр.
Ават ауылындағы «Ильтиз» шаруа қожалығының жетекшісі Армедин Таиров биылғы жылы қарамағындағы 7 гектар өрік бағынан мол өнім аларына сенімді.
«Тұтынушылар талғамына сай өріктің түрі әдемі, дәмі татымды болуы үшін ерте көктемнен бастап күтіп-баптаумен айналысамыз. Өрік гүлдегенде үсікке ұрынбаса болғаны, ол – төккен терді ақтайды. Байырғы түрлердің қатарын жоғары сапалы «Уйгурский» деген жаңа сортпен толықтырдық. Қытайдан алынған бұл сорт ұзақ сақталып, тасымалдауға шыдас береді. Өрік – табыс көзі ғана емес, оның адам ағзасына, әсіресе, ана мен бала денсаулығына орасан зор пайдасы барын ескерсек, мектептердің ас мәзіріне табиғи өрік шырынын үзбей қосу қажет», – дейді кәсіп иесі.
Ауданның брендіне айналған өрік фестивалі «Өрік бақтары – өңір байлығы, халық берекесі» тақырыбындағы ғылыми конференциямен басталды. Онда Алматы аграрлық зерттеу университетінің «Жеміс-көкніс шаруашылығы, өсімдік қорғау және карантин» кафедрасының ғалымдары мен бағбандар, омарташылар бас қосып, өрік шаруашылығын өркендетудің жолдары мен зиянкестерден қорғау шараларын, проблемаларын талқылады.
Өріктің өнімділігін арттыруда бал арасының пайдасы ұшан-теңіз. Осы себепті ауданда жалпы саны 30-ға жуық омарташы еңбек етіп отыр. Оның ішінде 12 кәсіби омарташы 2100-ге жуық ара ұясымен табысты жұмыс істеп, жылына шамамен 40 тонна бал өндіреді. Бұл көрсеткіш өңірдегі саланың тұрақты дамып келе жатқанын айғақтайды. Омарташылардың жұмысы тек бал алумен шектелмейді, олардың бау-бақша шаруашылығына қосар үлесі зор. Атап айтқанда – өрік бақтарын сапалы тозаңдандыруда таптырмас көмекші. Дәл осы табиғи тозаңдану үдерісі жеміс өнімділігін арттырып, өріктің сапасын жақсартуға тікелей әсер етеді. Алдағы уақытта ара шаруашылығы мен бау-бақша секторы арасындағы осы тығыз байланысты одан әрі күшейту жоспарланған. Бұл – табиғи ресурстарды тиімді пайдаланудың және ауыл шаруашылығын жаңа сапалы деңгейге көтерудің ең озық жолы.
Омарта шаруашылығымен он жылдан аса уақыт тұрақты айналысып келе жатқан аудан тұрғыны Таңатар Әбдікерім араның өрік ағаштарының тозаңдануына қосар пайдасы орасан зор екенін атады. Кәсіп иесі бір шаруа арасы күніге шамамен он мыңға жуық өрікке қонатынын мысал етті. Сондықтан өрік өсірушілер мен омарташылар тығыз байланыста болу қажеттігін құлағдар етті. Араларды көбейтіп, тозаңдандыру бағытында жұмыс істеп келе жатқан кәсіпкер Данил Калмаков та жеміс-жидек бақтарын тозаңдандыруда бал арасының пайдасын айтып, алдағы жоспарларын бөлісті.
Шонжының орталық стадионында жалғасқан фестиваль аясында ауылшаруашылық көрмесі ұйымдастырылып, дәмі тіл үйірер өрік шырындары мен тосап түрлері ұсынылды. Қолөнер шеберлерінің бұйымдары да көпшілік назарын аударып, сән-салтанатын арттырды. Дәстүрлі мерекеде Алматы облысы әкімінің орынбасары Бақытнұр Бақытұлы жиналған қауымға облыс әкімі Марат Сұлтанғазиевтің құттықтауын жеткізді.
«Алматы облысында ауыл шаруашылығына қолайлы аймақтардың бірі Ұйғыр ауданы екені баршамызға мәлім. Дәнді-дақылдарды өндіруде үнемі алдыңғы қатардан көрінеді. Осы шара арқылы еларалық экономикалық қарым-қатынас артып, өңіріміздегі табиғи өнімдер кеңінен насихатталып, туризм саласы да дамып келеді. Бүгінгі күннің өзінде бірнеше өндіріс орындары өрікті шет мемлекеттерге экспорттауда. Болашақта сауда нарығы одан әрі дамитынына сенім мол. Өрік сапасын арттыру жолында ғылыми конференцияның ұйымдастырылуы – болашақ үшін маңызы зор қадам», – делінген өңір басшысының құттықтауында.
Келесі кезекте Ұйғыр ауданының әкімі Бота Елеусізова өңірдегі өрік шаруашылығын халықаралық деңгейге көтеру жоспарланып отырғанын айрықша атады.
«Ауданымызда ауыл шаруашылығы қарқынды дамып келеді. Соның ішінде өрік өңіріміздің брендіне айналып отыр. Бүгінгі фестиваль – ауылшаруашылық тауар өндірушілерінің өнімін өткізуге, оларды өңдеуге, жалпы агротуризм әлеуетін арттыруды мақсат етеді. Өрік шаруашылығын дамытуда халықаралық жобаларға иек артып отырмыз. Мәселен, Түркияда өрік өсіріп, одан қалдықсыз өнім алатын кәсіпорынмен іскерлік тәжірибе алмасып, бірлескен жобаны жүзеге асыруға алғашқы қадамдар жасалып отыр. Осы жоба аясында жемістің сүйегі мен дәнін терең өңдеп, косметикалық өнімдер, дәрі-дәрмек пен табиғи май өндіру көзделген», – деді аудан әкімі Бота Серікқызы.
Бағбандардың еңбегі еленген фестиваль эстрада жұлдыздарының қатысуымен өткен концерттік бағдарламамен қорытындыланды.
Алматы облысы