Aikyn.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, Qazaq24.com түсініктеме жасады..
The Associated Press хабарламасына сүйенген Aikyn.kz ұмытылған жазу машинкаларын қайтадан қолдану себебін түсіндіреді.
Әр семестр сайын Cornell University университетінің неміс тілі оқытушысы Грит Маттиас Фелпс студенттерін онлайн көмексіз мәтін терудің шынайы үдерісімен таныстырады. Ешқандай экран жоқ, онлайн сөздіктер, орфографияны тексеру немесе өшіру пернесі қолданылмайды.
Бұл жоба 2023 жылдың көктемінде басталған. Сол кезде Фелпс студенттердің генеративті жасанды интеллект пен онлайн аударма платформаларын пайдаланып, грамматикалық тұрғыдан мінсіз жұмыстар жазып жүргеніне көңілі толмаған.
«Егер бәрі онсыз да дұрыс болса, оны өздеріңіз жазбасаңыздар, маған бұны оқудың мәні неде? Сіздер эссені компьютерсіз қайта жаза алар ма едіңіздер?», – деп сұрайды Фелпс.
Оқытушы студенттердің цифрлық форматқа толық өтпей тұрып, жазу, ойлау және оқу үдерісінің мәнін түсінгенін қалайды. Сондықтан ол комиссиялық дүкендер мен онлайн платформалардан ескі механикалық жазу машинкаларын тауып, оқу бағдарламасына «аналогтық» тапсырма енгізді.
Жазу машинкаларының Cornell University-нің оқу процесіне толық енгізілуі туралы айту әлі ерте. Дегенмен бұл үрдіс америкалық унивеситеттерінің дәстүрлі бағалау тәсілдеріне, аудиторияда жазбаша емтихандар мен ауызша тестерге қайта оралу тенденциясының бір бөлігі болып отыр. Мұның мақсаты – ноутбуктерде орындалатын тапсырмаларда жасанды интеллекті қолданудың алдын алу.
Жазу машинкалары «ескі жақсы кезеңдердің» сезімін еске түсіреді. Бәрін кезекпен, асықпай орындау мүмкіндігін береді. Жақында өткен осындай сабақтардың бірінде студенттер жазу машинкаларымен таныса бастады.
19 жастағы студент Кэтрин Монг: «Мен мүлде түсінбей қалдым. Не болып жатқанын білмедім. Мен жазу машинкаларын тек фильмдерден көргенмін, бірақ олар қалай жұмыс істейтінін ешкім түсіндірмейді. Оның қолданылуында тұтас бір ғылым бар екенін білмеппін», – дейді.
Дискілі телефон сияқты, механикалық жазу машинкасы сырттай қарағанда қарапайым көрінеді. Бірақ смартфондарға үйренген буын үшін ол ерекше әлем болып көрінеді. Фелпс қағазды машинкаға қолмен салуды, пернелерді жеткілікті күшпен басуды, бірақ әріптерді жайып жібермейтіндей басу керектігін үйретеді. Ол жол аяқталған кезде қоңырау соғылатынын және келесі жолды бастау үшін каретканы қолмен қайтару қажет екенін түсіндірді. «А-а, сондықтан оны «қайтару» деп атайды екен», – дейді студенттердің бірі.
«Барлығы баяулайды. Бұл – ескі жақсы заман сияқты, бір уақытта тек бір іспен айналысатын кезең. Оның өзінде ерекше бір қуаныш бар», – дейді Фелпс. Ол өзімен бірге 7 және 9 жастағы балаларын «техникалық қолдау» ретінде әкеліп, ешкімнің телефон қолданбауын қадағалайды.
Студенттер алаңдататын факторлардың азайғанын оң қабылдай бастаған. Бұл тапсырма тек жазу машинкасымен жұмыс істеуді үйретіп қана қоймай, басқа да пайдалы дағдыларды дамытады. Оның негізгі мақсаты да осында.
Информатика мамандығының 2-курс студенті Ратчафон Лертдамронгвонг: «Мен жазу машинкасымен теру мен кәдімгі терудің айырмашылығы тек құрылғымен өзара әрекеттесуде емес, қоршаған ортамен қарым-қатынаста екенін түсіндім», – дейді. Ол өзі көрген неміс фильміне рецензия жазуы тиіс болды. Экрандар болмағандықтан, назарды бөлетін хабарламалар да жоқ. Барлық жауаптар қолжетімді болмағандықтан, ол сыныптастарынан көмек сұрауға мәжбүр болды. Фелпс оған рұқсат береді.
«Эссе жазу кезінде мен көбірек сөйлестім, көбірек қарым-қатынас жасадым. Бұрын бұл қалыпты жағдай болған шығар. Қазір бұл мүлде басқаша: адамдар үнемі ноутбук алдында отырады немесе телефонмен сөйлеседі», – дейді ол.
Өшіру пернесі болмағандықтан және әр қатені түзету мүмкіндігі жоқ болғандықтан, ол мәтінді саналы түрде алдын ала ойластыруға мәжбүр болды.
«Мүмкін бұл онша жақсы естілмес, бірақ тапсырманы өзім орындауға тура келді. Оны жасанды интеллектке немесе Google Search жүйесіне жүктей алмаймын», – дейді ол.
Механикалық машинкада жұмыс істеу шынашақтарға жақсы жаттығу болды. Көптеген студенттердің шынашақтары жеткілікті күшті болмағандықтан, олар сұқ саусақтарымен баяу тереді.
Жақында ғана білегі сынған Монгқа бұл қосымша қиындықтар жүктеді. Ол тек бір қолымен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Басында оның жұмысы ұқыпсыз көрінді, әріптер арасындағы әртүрлі аралықтар мен орфографиялық қателер көңілін түсірді. Бұндай кезде Фелпс студенттерге қателерді өшіріп, үстінен сызуға кеңес берді.
«Мен тапсырған жұмыста қарындаш іздері болды. Ол ұқыпты да, толық аяқталғандай көрінбеді. Бірақ бұл оқу үдерісінің бір бөлігі – қателіктердің болмауы мүмкін емес», – дейді Монг. Оған өлеңді теру тапсырмасы «қызықты әрі күрделі» болған.
Ол ерекше интервалдарды қолдануды, жолдарды ақын Э. Э. Каммингс стилінде бөлшектеуді үйренді. Бұл үшін студентке бірнеше парақ қағаз жұмсап, көптеген қателерді түзетуге тура келді. «Мен оларды қабырғаға іліп қоятын шығармын. Маған жазу машинкалары қатты ұнай бастады. Барлық достарыма неміс тілінен тесті жазу машинкасында тапсырғанымды айтып жүрмін!», – дейді Монг.