ЖКО ға кінәлінің МӘМС полисі жоқ болса, ол төлемей ме? Сот арқылы өтемақыны қалай алуға болады?

Көптеген жүргізуші ЖКО-ға кінәлі тарап міндетті азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру (МАҚЖ) полисін ресімдемеген болса, өтемақы алу мүмкін емес деп есептейді. Шын мәнінде, полистің болмауы кінәлі тарапты келтірілген шығынды өтеу міндетінен босатпайды. Алайда бұл жағдайда сақтандыру компаниясынан төлем күтудің қажеті жоқ - ақшаны тікелей кінәліден, көбінесе сот арқылы өндіріп алуға тура келеді.

Tengri Auto мұндай жағдайда қалай әрекет ету керектігін адвокат Абзал Қасымжановтан сұрап көрді.

Сақтандырудың болмауы жауапкершіліктен босатпайды

Адвокаттың айтуынша, ең алдымен мынаны түсіну қажет: егер ЖКО-ға кінәлі адамның міндетті сақтандыру полисі болмаса, келтірілген шығынды өтеу міндеті бәрібір сақталады.

"ЖКО-ға кінәлі жүргізушіде міндетті сақтандыру полисінің (МАҚЖ) болмауы оны келтірілген шығынды өтеу міндетінен босатпайды. Мұндай жағдайда, егер заңда көзделген негіздер болса, жауапкершілікті жүргізушінің өзі немесе көлік құралының иесі тікелей мойнына алады", - деп түсіндіреді Абзал Қасымжанов.

Заңгердің сөзінше, мұндай жағдайларда бірден белгілі бір іс-қимыл алгоритмін ұстанған жөн.

Бірінші қадам. МАҚЖ полисі жоқ жүргізуші жасаған ЖКО-ны тіркеу

Тіпті апат орнында екінші қатысушының сақтандыруы жоқ екені анықталса да, оқиғаны ресімдеу тәртібі өзгеріссіз қалады.

Апаттың мән-жайын ресми түрде тіркеу үшін полиция қызметкерлерін шақыру қажет.

"Ресімдеу қорытындысы бойынша ЖКО схемасы, әкімшілік іс жүргізу материалдары, сондай-ақ кінәліні жауапкершілікке тарту туралы қаулы немесе өзге де процестік құжат жасалуы тиіс. Егер кінәлінің МАҚЖ полисі жоқ екені анықталса, бұл факт те тексеру барысында расталады", - дейді адвокат.

Қолданыстағы полистің бар-жоғын тексеру. Айта кетейік, мұны Біріңғай сақтандыру дерекқоры сервисі арқылы автомобильдің мемлекеттік нөмірі бойынша өз бетіңізше де жасауға болады. Екінші қадам. Шығынды өндіру үшін дәлелдемелер жинау

Келесі кезең - апаттың салдарын барынша егжей-тегжейлі тіркеу.

Заңгер оқиға орнын, көліктегі зақымдарды фотосуретке және видеоға түсіріп алуды, сондай-ақ ықтимал куәгерлердің байланыс мәліметтерін сақтап қоюды ұсынады.

"Көлікке қатысты құжаттарды сақтау керек. Тәуелсіз бағалау жүргізілгенге дейін көлік құралын жөндеуге кіріспеген жөн", - деп кеңес береді Қасымжанов.

Үшінші қадам. Тәуелсіз бағалау жүргізу

Шығын сомасын анықтау үшін тәуелсіз бағалаушының қорытындысы қажет болады. Егер дау сотқа дейін жетсе, дәл осы құжат негізгі дәлелдердің біріне айналады.

Бұл ретте тек қалпына келтіру жөндеуінің құнын ғана емес, басқа да шығындарды өндіруге болады.

"Жөндеу құнынан бөлек, автокөлікті эвакуациялау шығындарын, оны сақтау шығындарын, тәуелсіз бағалау жүргізу құнын және өзге де құжатпен расталған шығындарды өндіріп алуға болады", - деп атап өтті адвокат.

Төртінші қадам. Дауды сотсыз шешуге тырысу

Сотқа дейінгі міндетті тәртіп әрдайым көзделмесе де, заңгер алдымен кінәлі тарапқа жазбаша шағым (претензия) жіберуді ұсынады.

Құжатта ЖКО мән-жайын сипаттап, шығын сомасын көрсету, бағалаушының есебін қоса беру және ерікті түрде өтеу мерзімін белгілеу керек.

Егер кінәлі шығынды өтеуге келіссе, барлық уағдаластықтарды жазбаша түрде ресімдеген дұрыс.

Бесінші қадам. Жол апатына кінәлінің үстінен талап арыз беру

Егер шығын ерікті түрде өтелмесе, келесі кезең - сотқа жүгіну.

Талап арызға мыналарды қоса беру қажет:

полиция материалдары; тәуелсіз бағалаушының қорытындысы; автокөлікке арналған құжаттар; жұмсалған шығындарды растайтын чектер мен құжаттар; фотосуреттер мен видеожазбалар; шағымның көшірмесі (егер ол жіберілген болса).

"Сот ұсынылған дәлелдемелерді бағалайды және кінәсі расталған жағдайда келтірілген шығын сомасын ЖКО-ға кінәліден өндіріп алады", - деп түсіндіреді Қасымжанов.

Алтыншы қадам. Сот шешімінің орындалуына қол жеткізу

Сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін атқару парағы беріледі, ол сот орындаушысына тапсырылады.

Адвокаттың айтуынша, сот орындаушысы заңда көзделген барлық мәжбүрлеп өндіріп алу шарасын қолдануға құқылы.

"Сот орындаушысы борышкердің банк шоттарындағы ақшалай қаражатына өндіріп алуды қолдануға, жалақысынан ұстап қалуға, мүлкіне тыйым салуға, борышкердің Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығуын шектеуге, сондай-ақ заңнамада көзделген өзге де шараларды қолдануға құқылы", - дейді Қасымжанов.

Бұл ретте іс жүзінде борышкердің ақшасы немесе мүлкі болмайтын жағдайлар жиі кездеседі. Алайда бұл қарыз жойылады дегенді білдірмейді.

"Кірістер, банк шоттарында ақша, жылжымайтын мүлік немесе өзге де мүлік пайда болған жағдайда, атқарушылық іс жүргізу аясында өндіріп алу соларға бағытталуы мүмкін", - деп атап өтті адвокат.

Егер борышкерде расымен мүлік болмаса, атқарушылық іс жүргізу уақытша тоқтатылуы мүмкін. Бірақ атқарушылық құжат заңнамада белгіленген мерзім ішінде қайтадан орындауға ұсынылуы ықтимал.

Моральдық зиянды өндіріп алуға бола ма?

Заңгердің айтуынша, кез келген жол-көлік оқиғасы моральдық зиян өтемақысын талап етуге құқық бере бермейді.

"Автокөліктің зақымдану фактісінің өзі моральдық зиян өтемақысын автоматты түрде өндіріп алуды білдірмейді. Әдетте, моральдық зиян заңда көзделген негіздер болған жағдайда, мысалы, ЖКО салдарынан жәбірленушінің өміріне немесе денсаулығына зиян келтірілсе өтелуге жатады", - деп түсіндіреді Қасымжанов.

МАҚЖ сақтандыруынсыз болған ЖКО туралы ең маңызды ақпарат

ЖКО-ға кінәлі тараптың МАҚЖ полисінің болмауы жәбірленушіні залалды өтету құқығынан айырмайды.

Алайда сақтандыру компаниясына жүгінудің орнына, оған қаражатты кінәлі адамнан өз бетінше өндіріп алуға тура келеді - алдымен мәселені бейбіт жолмен шешуге тырысып, қажет болған жағдайда сот және атқарушылық іс жүргізу арқылы әрекет етеді.

Google News арқылы жаңалықтарымызды қадағалаңыз

Жазылу