Кен орнындағы рекордтық көрсеткіш

Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, Qazaq24.com түсініктеме жасады..

Кейінгі жылдары жер қойнауын тиімді игеру, геологиялық саланы жаңа технологиялық деңгейге көшіру жұмыстары қарқын ала бастады. Былтыр Президент тапсырмасы бойынша саланы жүйелі жаңғыртудың нәтижесінде пайдалы қазбалардың 103 түрі мен 10 мыңға жуық кен орны мемлекеттік есепке алынды. Әйткенмен, пайдалы қазбалардың едәуір бөлігі әлі де шикізат күйінде экспортталып отыр.

Мемлекет басшысы былтыр қыркүйекте жариялаған Жолдауында өңдеу өнеркәсібін дамытуды ұлттық экономиканың басты басымдықтарының бірі ретінде атаған еді. «Тау-кен металлургиясы қашанда Қазақстанның жаңа индустриалды қалыбының сенімді тірегі болып келеді. Оның ел экономикасындағы үлесі – 8 пайыз. Бірақ саланың даму әлеуеті зор. Әсіресе терең өңделетін өнімдерді шығаруға мол мүмкіндігі бар. Жаһандық үдерістерге сәйкес, сирек кездесетін металдардың және айрықша қажет басқа да материалдардың маңызы арта түсті. Бұл саладағы әлемдік өндірістер мен сауда-саттықтың жаңа желісінде өз орнын нықтап алуына Қазақстанның толық мүмкіндігі бар», деген еді Мемлекет басшысы.

Осы міндет аясында Абай облысында бірқатар өндірістік жоба жүйелі түрде іске асырылып келеді. Соның бірі – 2021 жылы Мемлекет басшысы қатысуымен іске қосылған Ақтоғай кен орны. Былтыр мұнда 60 млн тоннадан астам сульфидті кен өңделіп, рекордтық көрсеткішке қолжеткізді. Біз Ақтоғай тау-кен кешеніне арнайы барып, өңдеу өнеркәсібінің барысымен танысып қайттық.

Кен өндірісінің толық циклін осы кен орнында көп жыл жұмыс істеген тәжірибелі кенші Ерболат Төлепов таныстырып шықты. Маманның айтуынша, бұл тау-кен орнына қарасты екі фабрика да нәтижеге тең дәрежеде үлес қосқан. Әр фабриканың жобалық қуаты жылына 25 млн тонна кенді құрайды. Ал 2025 жылғы қорытындыға сәйкес, өңдеу көлемі №1 фабрикада – 30,9 млн тонна, №2 фабрикада – 31,2 млн тонна болған.

«Желтоқсан айының соңына қарай жиынтық өңдеу көлемі 62 млн тоннадан асты. Бұл – кеннің диірмендерде ұсақтау кезеңінен өткен көлемі. Мұндай өңдеу деңгейі еліміз үшін ғана емес, әлемдік ауқымда да бірегей көрсеткіш болып саналады. Қазір әлемде осы типтегі шамамен 25 диірмен ғана жұмыс істейді және олардың санаулысы ғана жылына 25 млн тоннадан астам кенді өңдей алады», дейді ол.

Абай облысында орналасқан Ақтоғай кәсіпорны 2024 жылы 229 мың тонна мыс өндірген. Қазіргі уақытта мұнда жоғары сульфидті кенді байытатын екі фабрика, сондай-ақ оксидті кенді қайта өңдеу желісі жұмыс істейді. Негізгі өнім – мыс концентраты мен катодты мыс. Сонымен қатар алтын мен мырыш өндірісі де бар. 2021 жылы кен орнын кеңейту жобасы аясында өндірістік қуаты екі есе артқан.

«Біздің кәсіпорын үшін қоршаған ортаны қорғау мен қызметкерлердің қауіпсіздігі – ең маңызды мәселе. Стратегиямыз бен лицензиямыз осы бағытта жасалған. Экологиялық талап, әлеуметтік жауапкершілік және басқару стандарттарын қатаң сақтауға тырысамыз», дейді кәсіпорын өкілі.

Ал Ақтоғай кен байыту фабрикасының өндірістік басқарма басшысы Ербол Әбутәлиевтің айтуынша, кәсіпорында әлемдегі ең ірі конусты үгіткіштер, редукторсыз өздігінен ұсақтау диірмендері мен жоғары өнімді жабдықтар қолданылады.

«Бұған дейін де күрделі өндірістік кезеңдерден өттік. Жабдық тұрақты жұмыс істеп, үдерістер дұрыс ұйымдастырылса, жоспар толық орындалады. Биылғы нәтиже – технология мен кадр сапасының жемісі», дейді ол.

Бірінші кен байыту фабрикасының өндірістік басқарма басшысы Николай Тризнов та мақсатқа жетуге деген сенімі шешуші рөл атқаратынын айтады.

«Рекордтық нәтижеге жетудің маңызды факторы – алдыңғы жылдары кездескен жоспардан тыс жұмыстың тоқтап қалуы секілді жағдайлар болған жоқ. Құрал-жабдықтың ұтқырлығы, диірмендер мен флотацияның тұрақты жұмысы өндіріс үдерісін үдете түсті. Сонымен қатар жоспарлау кезеңінде кен параметрлерін оңтайландыру диірмендердің тиімді жұмысы көрсеткіштерге айтарлықтай әсер етті», дейді ол.

Кәсіпорын 2026 жылдың жоспарына сәйкес, өңдеу көлемін арттыра түспек. Мәселен, фабрикалар жобалық қуаттан шамамен 25% артық жұмыс істеп тұрғанын ескере отырып, өңдеу көлемін одан да арттыруды көздеп отыр. Басымдық – техникалық қызмет көрсету жүйесін жетілдіру, жаңа жобаларды енгізу мен кадрлық резервпен жұмыс істеу.

«Ақтоғай кен орнындағы рекордтық көрсеткіш – кәсіпорынның таңдаған стратегиясының тиімділігін және өндірістік команданың кәсібилігін дәлелдеді. Бұл тәжірибе өндірісті әрі қарай да қауіпсіз әрі тұрақты дамытуға негіз болады», дейді компанияның басқарма төрағасы Андрей Третьяков.

Абай облысының кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасының дерегінше, өңірдегі 2025 жылғы қаңтар-мамырда өнеркәсіп өнімінің көлемі 2024 жылғы қаңтар-мамырмен салыстырғанда 0,6%-ға өскен.

Ресми дерекке сәйкес, елімізде тау-кен металлургия кешенінің ІЖӨ-дегі үлесі – 8 пайыз, салада 224 мыңға жуық адам еңбек етеді. 2024 жылы металлургия саласына 1,7 трлн теңгеден астам инвестиция тартылған. Бір жұмысшыға шаққандағы еңбек өнімділігі 102 мың долларға жетіп, 9,4 % артқан. Қазір елімізде барлығы 2 907 лицензия және 251 пайдалы қазбалар келісімшарты бар.

Ақтоғай кен орны аймақ экономикасы мен жергілікті елді мекендер үшін ірі салық төлеуші әрі әлеуметтік серіктес саналады. Компания роялти, корпоративтік табыс салығын төлеп қана қоймай, 3 мыңнан астам адамды жұмыспен қамтып отыр, инфрақұрылым мен әлеуметтік жобаларға қаржы бөледі. Алайда өндірілген кеннің негізгі бөлігі – мыс концентраты шетелде өңделіп, қосымша құн сыртта қалып отыр. Егер мемлекет мыс балқытуды локализациялап, өңдеуді елімізде қолға алса, бұл экономикалық пайда көп еселене түсер еді.

Абай облысы,

Аягөз ауданы

Соңғы жаңалықтар