Қаржыны тиімді басқару жоспары бекітілді

Egemen.KZ парақшасындағы деректерге сәйкес, Qazaq24.com ақпарат таратты..

Таяуда Жоғары аудиторлық палатасы Қостанай облысында мемлекеттік ресурстардың пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген аудит нәтижесін жариялады. Қорытындыға қарағанда, облыста жалпы өңірлік өнім өсімі тіркелгенімен, әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері әлі де тұрақты сипат ала қоймаған.

Осыған орай облыс әкімі Құмар Ақсақалов арнайы кеңес өткізіп, аудиторлар сынға алған сала басшыларының есебін тыңдады. Жиында аталған тексеріс нәтижелері талқыланып, ревизия көрсеткен кемшіліктерді жедел жою жөнінде іс-шаралар жоспары бекітілді.

Аудиторлық тексеріс қорытындысы нәтижесінде өңірде көлемі 51 млрд теңге болатын қаржылық бұзушылық анықталған. Сондай-ақ 50 млрд теңге бюджет қаражаты тиімсіз жоспарланып, пайдаланылған. Ревизорлар 52 дерек бойынша әкімшілік іс қозғау керек деп ұйғарған.

Негізі мұндай қаржыны басқару, оны жоспарлаудағы олқылықтар тиісті органдар деңгейінде ғана қаралып, оған тәжірибесі мол, қаржылық білімі бар кәсіби мамандардың баға бергені дұрыс сияқты. Әйтпесе Жоғары аудиторлық палата жария еткен тексеріс қорытындысы қамысқа тиген өрттей әсер етіп, әлеуметтік желіде еш нәрсенің байыбына бармастан байбаламға басатындар көбейді. Қара аспанды төндіріп, төбеден қара тас жаудыртып жатқандар да аз емес. Бүгінгідей мың құбылған нарық жағдайында мол инвестиция тартылып, жүздеген ірі жоба іске асырылып жатқан қуатты өңірде ел игілігіне жұмсалатын қыруар қаржыны қалтқысыз басқарудың оңай емес екенін түсіндіріп, байыпты пікір білдіріп, көпке басу айтып жатқан байсалды азаматтар да баршылық.

Аудиторлар көрсеткен 51 млрд теңге қаржылық бұзушылықтың 45 млрд теңгесі облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына тиесілі. Жергілікті шаруашылықтар 2023 жылдан бері өздеріне тиесілі мемлекеттік субсидияға қол жеткізе алмай келеді. Аталған соманың елеулі бөлігі осы берешектен пайда болып отыр.

Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Ибрагим Бекмұхамедовтің айтуынша, тексеріс барысында тыңайтқыштарды субсидиялау бағдарламасы бойынша қаржыны тиімсіз жоспарлау анықталған. Сондай-ақ отандық тыңайтқыш өндірушілердің шоттарына аванстық төлемдер аудару деректері тіркелген.

«Мәселен, 2024 жылы отандық өндірушілерге 6,7 млрд теңге аударылды, оның ішінде 5,2 млрд теңге игерілсе, 1,4 млрд теңге бюджетке қайтарылды. 2025 жылы 6,5 млрд теңге бағытталды, оның 3,1 млрд теңгесі ғана игерілген. Біз бюджетті ауылшаруашылық тауар өндірушілері жасаған шарттармен расталған қажеттілікке сүйеніп жоспарлаймыз. Алайда тыңайтқыш сатып алуда ауылшаруашылық құрылымдарының белсенділігі төмен болды. Соның салдарынан қаражатты игеру деңгейі жоспардағыдай болмай шықты да, игерілмеген қалдық пайда болды. Бұл қаржы кейіннен өзге де субсидиялау бағдарламаларына бөлініп, республикалық бюджетке қайтарылды. Сондай-ақ тексеріс барысында субсидияланған мал басының сақталуына қатысты міндеттемелердің бұзылғаны анықталды. Мал басын көбейтуге, асылдандыруға субсидия алған 54 шаруашылық жалпы көлемі 52,6 млн теңгені құрайтын бұзушылыққа жол берген. Аталған шаруашылықтарға 2026 жылғы 30 наурызға дейін қаражатты ерікті түрде қайтару туралы хабарламалар жолданды. Бүгінде 27 шаруашылық 8,5 млн теңге көлеміндегі қаражатты қайтарды. Қалған 27 шаруашылыққа қатысты 44,1 млн теңге сомасына талап-арыз дайындап қойдық. Инвестициялық субсидиялау бағыты бойынша да 31,4 млн теңге қаржылық бұзушылық анықталды. «Сарыағаш», «Терра», «Семейкин» тәрізді шаруашылықтар аудит барысында толық қалпына келтірілді. Жалпы алғанда, анықталған фактілер салада олқылықтар бар екенін көрсетеді. Ауыл шаруашылығы басқармасы аталған ескертулермен келіседі. Қазір кемшіліктерді жою бойынша тиісті жұмысты жүргізіп жатырмыз», деді басқарма басшысы.

Облыстық кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялықдаму басқармасы басшысының міндетін атқарушы Талғат Саламатовтың айтуынша, Жоғары аудиторлық палатаның есебінде өңірдің инвестициялық белсенділігі төмен екені, өткен жылы жоспарланған 8 инвестициялық жобаның алтауы жүзеге аспай қалғаны анықталған.

«Бұл мәселе бойынша мына жайтты ескерген жөн: өңірде негізгі капиталға тартылып жатқан инвестициялар жылдан-жылға еселеніп келеді. 2025 жылы облысқа 792,9 млрд теңге инвестиция тартылды, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 23,8%-ға жоғары. Былтыр тікелей шетелдік инвестициялар ағыны 570 млн долларды құрады, бұл да 2024 жылғы көрсеткіштен 37,6% жоғары. Өңірде көптеген инвестициялық жоба іске асырылып жатыр. Мәселен, 2025 жылы жалпы сомасы 304,3 млрд теңгені құрайтын 6 инвестициялық жоба жоспарланды. Нәтижесінде, 3,2 мың жаңа жұмыс орнын ашу көзделген. Оның ішінде машина жасау саласында 294,3 млрд теңгеге 4 жоба, жеңіл өнеркәсіпте құны 6,5 млрд теңге болатын бір жоба, туризм саласында 3,5 млрд теңге болатын 1 жоба бар. Өткен жылы екі жоба іске қосылды», деді Талғат Саламатов.

Жиында тексеру қорытындысы бойынша нақты іс-шаралар жоспары талқыланып, бекітілді. Қазірдің өзінде аудиторлар тарапынан айтылған әрбір ескертумен жұмыс жүргізіліп, біраз кемшілік түзетілген. Облыс әкімі Құмар Ақсақаловтың айтуынша, аудит аяқталмай тұрып-ақ облыс 4,6 млрд теңге көлеміндегі пайдаланылмаған қаражатты қайтарған.

«Аудиторлар бізге облыс бюджетінде 19 млрд теңге игерілмеген қаржы бола тұра, республикадан 30 млрд теңге қарыз алған деп отыр. Бұл жерде «қарыз» дегеніміз республикалық бюджеттен нақты мақсаттарға қайтарымды негізде бөлінген қаражат екенін ескеру керек. Яғни бұл – жай ғана жетпей тұрған қаржыны жабу емес, белгілі бір бағдарламаларды іске асыруға берілетін мақсатты қаражат. Аталған 30 млрд теңгенің шамамен 20 млрд теңгесі – несиелік тұрғын үй салуға, сатып алуға, 8,7 млрд теңге – агроөнеркәсіп кешенін дамытуға, 1,6 млрд теңге ауылдағы мамандарды әлеуметтік қолдауға бағытталған. Ал республикалық қарыз – ірі әлеуметтік және экономикалық жобаларды жүзеге асыруға қолданылатын қалыпты бюджетаралық тәсіл», деді облыс әкімі.

Аудит барысында 352 шағын және орта бизнес нысаны тиімді нәтиже көрсете алмай отырғаны анықталған. Алайда бұл – жұмыс істеп тұрған 4 316 кәсіпкерлік нысанның 8 пайызы ғана екен. Бұл жерде кейбір кәсіпкерлер қызметін заңды түрде ерте тоқтатқан, мемлекеттік қолдау көрсетілген кейбір кәсіпкерлерге жауапкершілік артылып, міндеттемелер жүктелмеген, бірқатары несиелерін мерзімінен бұрын өтеген. Жиында мұндай мәселелер тек Қостанай облысына ғана емес, жалпы ел көлемінде қалыптасқан жағдай екені айтылды.

Соңғы жаңалықтар

Майталман маман, тәжірибелі тәлімгер

Еңбек • Бүгін, 08:17

Биометриялық төлем: Жаңашылдық пен қауіпсіздік

Технология • Бүгін, 08:15

Халыққа жылу сыйлаған

Еңбек • Бүгін, 08:12

Апатты баспаналар азаймай тұр

Қоғам • Бүгін, 08:10

Қаржыны тиімді басқару жоспары бекітілді

Экономика • Бүгін, 08:07

Құқықтық мемлекет қағидаттарының арқауы