Қаржыны тиімді басқару жоспары бекітілді

Таяуда Жоғары аудиторлық палатасы Қостанай облысында мемлекеттік ресурстардың пайдаланылу тиімділігіне жүргізілген аудит нәтижесін жариялады. Қорытындыға қарағанда, облыста жалпы өңірлік өнім өсімі тіркелгенімен, әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері әлі де тұрақты сипат ала қоймаған.

Осыған орай облыс әкімі Құмар Ақсақалов арнайы кеңес өткізіп, аудиторлар сынға алған сала басшыларының есебін тыңдады. Жиында аталған тексеріс нәтижелері талқыланып, ревизия көрсет­кен кемшіліктерді жедел жою жөнінде іс-шаралар жоспары бекітілді. 

Аудиторлық тексеріс қо­рытындысы нәтижесінде өңірде көлемі 51 млрд теңге болатын қаржылық бұзушылық анық­талған. Сон­дай-ақ 50 млрд теңге бюджет қаражаты тиімсіз жос­парланып, пайдаланылған. Ревизорлар 52 дерек бойынша әкімшілік іс қозғау керек деп ұйғарған. 

Негізі мұндай қаржыны бас­қару, оны жоспарлаудағы олқылықтар тиісті органдар дең­гейінде ғана қаралып, оған тәжірибесі мол, қаржылық білімі бар кәсіби мамандардың баға бергені дұрыс сияқты. Әйтпесе Жоғары аудиторлық палата жария еткен тексеріс қорытындысы қамысқа тиген өрттей әсер етіп, әлеуметтік желіде еш нәрсенің байыбына бармастан байбаламға басатындар көбейді. Қара аспанды төндіріп, төбеден қара тас жаудыртып жатқандар да аз емес. Бүгінгідей мың құбылған нарық жағдайында мол инвес­тиция тартылып, жүздеген ірі жоба іске асырылып жатқан қуатты өңірде ел игілігіне жұмсалатын қыруар қаржыны қалтқысыз басқарудың оңай емес екенін түсіндіріп, байыпты пікір білдіріп, көпке басу айтып жатқан байсалды азаматтар да баршылық.  

Аудиторлар көрсеткен 51 млрд теңге қаржылық бұзу­шы­лықтың 45 млрд тең­гесі об­лыстық ауыл шаруашылығы бас­қар­ма­сына тиесілі. Жергілікті шаруа­шы­лықтар 2023 жылдан бері өздеріне тиесілі мемлекеттік субсидияға қол жеткізе алмай келеді. Аталған соманың елеулі бөлігі осы берешектен пайда болып отыр.

Облыстық ауыл шаруашы­лығы басқар­масының басшысы Ибрагим Бекмұ­хамедовтің айтуынша, тексеріс барысында тыңайтқыштарды субсидия­лау бағдарламасы бойынша қаржыны тиімсіз жоспарлау анықталған. Сондай-ақ отандық тыңайтқыш өндірушілердің шоттарына аванстық төлемдер аудару деректері тіркелген.

«Мәселен, 2024 жылы отандық өнді­ру­шілерге 6,7 млрд теңге аударыл­ды, оның ішінде 5,2 млрд теңге игері­лсе, 1,4 млрд теңге бюджетке қайтарыл­ды. 2025 жылы 6,5 млрд теңге бағыттал­ды, оның  3,1 млрд теңгесі ғана игері­лген. Біз бюд­жетті ауылшаруашылық тауар өн­дірушілері жасаған шарттармен рас­талған қажеттілік­ке сүйеніп жоспар­лаймыз. Алайда тыңайт­қыш сатып алуда ауыл­шаруашылық құрылым­да­рының белсенділігі төмен болды. Соның салдарынан қаражатты игеру дең­гейі жоспардағыдай болмай шық­ты да, игерілмеген қалдық пайда бол­ды. Бұл қаржы кейіннен өзге де субси­диялау бағдарламаларына бөлі­ніп, рес­публикалық бюджетке қайта­рыл­ды. Сондай-ақ тексеріс барысында  субсидияланған мал басының сақта­луы­на қатысты міндеттемелердің бұзылға­ны анықталды. Мал басын көбей­туге, асыл­дандыруға субсидия алған 54 шаруа­шылық жалпы көлемі 52,6 млн теңгені құрайтын бұзушылыққа жол берген. Аталған шаруашылықтарға 2026 жылғы 30 наурызға дейін қаражатты ерікті түрде қайтару туралы хабарламалар жолданды. Бүгінде 27 шаруашы­лық 8,5 млн теңге көлеміндегі қаражатты қай­тарды. Қалған 27 шаруашылыққа қатысты 44,1 млн теңге сомасына талап-арыз да­­йындап қойдық. Инвестициялық субсидиялау бағыты бойынша да 31,4 млн теңге қаржылық бұзу­­шылық анықталды. «Сары­ағаш», «Терра», «Семейкин» тәріз­ді шаруашылықтар аудит ба­рысында толық қалпына кел­тірілді. Жалпы алғанда, анық­талған фактілер салада олқы­лықтар бар екенін көрсетеді. Ауыл шаруашылығы басқармасы атал­ған ескертулермен келіседі. Қазір кемшіліктерді жою бойынша тиісті жұмысты жүргізіп жатырмыз», деді басқарма басшысы.

Облыстық кәсіпкерлік және ин­дус­­триалдық-инно­ва­­циялықдаму басқар­масы басшысының міндетін атқарушы Талғат Саламатовтың айтуынша, Жоға­ры ауди­торлық палатаның есебін­де өңірдің инвес­тициялық белсен­ділігі  төмен екені, өт­кен жылы жоспарланған 8 инвести­циялық жобаның алтауы жүзеге аспай қалғаны анықталған. 

«Бұл мәселе бойынша мына жайтты ескерген жөн: өңірде негізгі капиталға тар­тылып жатқан инвестициялар жыл­дан-жылға  еселеніп келеді. 2025 жылы облысқа 792,9 млрд теңге инвес­тиция тартылды, бұл 2024 жылмен салыстыр­ғанда 23,8%-ға жоғары. Былтыр тікелей шетел­дік инвестициялар ағыны 570 млн дол­ларды құрады, бұл да 2024 жылғы көр­сеткіштен 37,6% жоғары. Өңірде көптеген инвестициялық жоба іске асырылып жатыр. Мәселен, 2025 жылы жалпы сомасы 304,3 млрд теңгені құрайтын 6 инвестициялық жоба жоспарланды. Нәтижесінде, 3,2 мың жаңа жұмыс орнын ашу көзделген. Оның ішінде машина жасау саласында 294,3 млрд теңгеге 4 жоба, жеңіл өнеркәсіпте құны 6,5 млрд теңге бола­тын бір жоба, туризм саласында 3,5 млрд теңге болатын 1 жоба бар. Өткен жылы екі жоба іске қосылды», деді Талғат Саламатов.

Жиында тексеру қорытындысы бо­йын­ша нақты іс-шаралар жос­пары тал­қыланып, бекітілді. Қа­зір­дің өзінде ау­диторлар тарапынан айтылған әрбір ес­кертумен жұмыс жүргізіліп, біраз кем­­шілік түзетілген. Облыс әкімі Құмар Ақ­сақа­ловтың айтуынша, аудит аяқтал­май тұрып-ақ облыс 4,6 млрд теңге көлемін­дегі пайдаланылмаған қаражатты қайтарған. 

«Аудиторлар бізге облыс бюд­жетінде 19 млрд теңге игерілмеген қаржы бола тұра, республикадан 30 млрд теңге қарыз алған деп отыр. Бұл жерде «қарыз» деге­німіз республикалық бюджеттен нақты мақсаттарға қайтарымды негізде бөлінген қаражат екенін ескеру керек. Яғни бұл – жай ғана жетпей тұрған қаржыны жабу емес, белгілі бір бағдарламаларды іске асыруға берілетін мақсатты қаражат. Аталған 30 млрд теңгенің шамамен 20 млрд теңгесі – несие­лік тұрғын үй салуға, са­тып алуға, 8,7 млрд теңге –  агро­өнер­­кә­сіп кешенін дамытуға, 1,6 млрд теңге ауылдағы мамандар­ды әлеуметтік қолдауға бағыттал­ған. Ал республикалық қарыз – ірі әлеуметтік және экономи­ка­лық жобаларды жүзеге асыру­ға ­қол­данылатын қалыпты бюд­жет­аралық тәсіл», деді облыс әкімі.

Аудит барысында 352 шағын және орта бизнес нысаны тиімді нәтиже көрсете алмай отырғаны анықталған. Алайда бұл – жұмыс істеп тұрған 4 316 кәсіпкерлік нысанның 8 пайызы ғана екен. Бұл жерде кейбір кәсіпкер­лер қызметін заңды түрде ерте тоқтатқан, мемлекеттік қолдау көрсетілген кейбір кәсіпкерлерге жауапкершілік артылып, мін­деттемелер жүктелмеген, бірқа­тары несиелерін мерзімінен бұ­рын өтеген. Жиында мұндай мәселелер тек Қостанай облысына ғана емес,  жалпы ел көлемінде қалыптасқан жағдай екені айтылды.

Соңғы жаңалықтар

Майталман маман, тәжірибелі тәлімгер

Еңбек • Бүгін, 08:17

Биометриялық төлем: Жаңашылдық пен қауіпсіздік

Технология • Бүгін, 08:15

Халыққа жылу сыйлаған

Еңбек • Бүгін, 08:12

Апатты баспаналар азаймай тұр

Қоғам • Бүгін, 08:10

Қаржыны тиімді басқару жоспары бекітілді

Экономика • Бүгін, 08:07

Құқықтық мемлекет қағидаттарының арқауы

Ата заң • Бүгін, 08:05

Бағаны өсіруге негіз жоқ

Инфляция • Бүгін, 08:03

Туристік нысандардың дайындығы тексерілді

Туризм • Бүгін, 08:00

Өңдеу өнеркәсібінде өсім бар

Саясат • Бүгін, 07:58

Ағаш өндірісіндегі игі бастама

Өндіріс • Бүгін, 07:55

Мемлекеттік билік тарихы туралы анықтамалық

Саясат • Бүгін, 07:53

Көмір саласы кешенді дамуға бет алды

Саясат • Бүгін, 07:50

Жер берудегі заманауи формат

Саясат • Бүгін, 07:48

Қасым-Жомарт Тоқаев Таяу Шығыстағы соғысты толық тоқтату туралы келісімді құптайды

Президент • Бүгін, 07:47

Фокус, команда және нәтиже

Саясат • Бүгін, 07:45

Барлық жаңалықтар