Inform.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып, Qazaq24.com түсініктеме жасады..
Елдегі салық берешегі қанша
Комитет мәліметінше, 2026 жылғы 1 қаңтарда Қазақстанда 157 мыңнан астам борышкердің жалпы 1,1 трлн теңге салық берешегі бар. Оның ішінде:
- 557 млрд теңге – негізгі салық қарызы
- 493 млрд теңге – өсімпұл
- 23,5 млрд теңге – айыппұл.
Ал борышкерлердің ішінде 67 мыңнан астамы – микро және шағын бизнес субъектілері. Олардың жалпы берешегі 273 млрд теңгені құрайды:
- 176 млрд теңге – негізгі салық
- 90 млрд теңге – өсімпұл
- 6,5 млрд теңге – айыппұл.
Сонымен қатар ҚҚС төлеуші ретінде тіркелмегені үшін Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 275-бабы бойынша шамамен 5,2 млрд теңге көлеміндегі 398 айыппұл қаулысы бар. Рақымшылық шарттары орындалса, бұл айыппұлдар да есептен шығарылады.
Мемлекеттік кірістер комитеті төрағасының орынбасары Сейілжан Ахметовтің айтуынша, рақымшылықтың басты талабы – негізгі салық қарызын толық төлеу.
– Микро және шағын кәсіпкерлік субъектілері 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша тіркелген берешектің негізгі сомасын 1 қаңтар мен 31 наурыз аралығында толық өтеуі тиіс. Осыдан кейін өсімпұлдар мен айыппұлдарды есептен шығару жүргізіледі, - деді ол.
Айта кетейік, бұл рақымшылық 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін ҚҚС төлеуші ретінде тіркелмей жұмыс істеген кәсіпкерлердің айыппұлдарына да қолданылады.
Қай кезеңдер бойынша камералық бақылау жүргізілмейді
«Таза парақтан» тетігі аясында микро және шағын кәсіпкерлердің 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі салық кезеңдері бойынша тапсырған есептеріне камералдық бақылау жүргізілмейді.
Атап айтқанда, 2025 жылғы 17 желтоқсанға дейін тапсырылған және 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңдерге қатысты салық есептіліктері тексерілмейді.
Сонымен бірге, микро және шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңдер бойынша салық міндеттемелеріне де тексеру жүргізілмейді.
Қандай жағдайларда бақылау сақталады
Комитеттің түсіндіруінше, кейбір жағдайларда камералық бақылау жүргізіле береді. Олар: резидент емес тұлғалардың табысына салық салу мәселелері; 2025 жылғы 17 желтоқсаннан кейін өткен кезеңдер үшін қосымша есеп тапсырылғанда; бұрын тапсырылған есеп кері қайтарылған жағдайда.
Оған қоса, салық заңнамасында көзделген кейбір өтініштер мен талаптар бойынша, сондай-ақ бюджеттен қосылған құн салығын қайтару кезінде қызмет алушының жеткізушілеріне қатысты да бақылау жүргізілуі мүмкін.
Үкімет бұл шараларды бизнеске түсетін әкімшілік жүктемені азайту және салық реформаларының әсерін жұмсарту үшін қабылдаған.
– Негізгі мақсат – кәсіпкерлерге түсетін әкімшілік жүктемені азайту, олардың қаржылық жағдайын тұрақтандыру және салық міндеттемелерін ерікті түрде орындауға жағдай жасау, - дейді Сейілжан Ахметов.
Еске сала кетсек, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап салық берешегін өндіру тәртібі жеңілдеді. Енді 20 АЕК-ке (86 500 теңге) дейінгі берешегі бар кәсіпкерлерге тек хабарлама жіберіліп, өсімпұл есептеледі. Шоттары бұғатталмайды, қызметіне кедергі келтірілмейді. Хабарламада салық төлеушінің қанша қарызы бар екені көрсетіледі.