Жетісу мәдениеті жандана түсті

Egemen.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com хабарлама жасады..

Мәдениет десе, көптің ойына сахна, ән мен күй, театр мен кітап келеді. Ал сол рухани байлықтың көлеңкесінде көзге көріне бермейтін, бірақ ел жадын, халық тағдырын сақтап тұрған бір сала бар. Ол – архив пен құжаттама. Жетісу өңірі бұл бағытта жетіліп келеді. Өңірде мәдени мәселелер де жоқ емес. Дегенмен жаңадан салынған мәдениет үйлері шалғай ауылдардың рухани өміріне дем берді.

Суреттерді түсірген – Жұмабай Мұсабек

Архив қазынаға толып тұр

Жетісу облысы құрылғаннан бері мәдениет саласында ауқымды жұмыс атқарылды. Өңірде 29 жаңа Мәдениет үйі бой көтерді. Бүгінде 6 мәдени нысанның құрылысы жүріп жатыр. Биыл 36 мәдени нысан күрделі жөндеуден өтіп, ел игілігіне беріледі. Облыста барлығы 138 рухани мекеме болса, соның қырыққа жуығы толық материалдық-техникалық базамен қамтамасыз етілген. Сахналық киімдер, музыкалық аспаптар, LED экрандар мен заманауи компьютерлік жабдықтармен жабдықталған бұл нысандардың мәдени өмірі қайнап тұр.

«Әрине, барлық мәдени ошақтың жағдайы бірдей мінсіз деуге келмейді. Шешімін күткен мәселелер де бар. 2026–2029 жылдарға арналған әлеуметтік нысандар құрылысына жарияланған мораторий жаңа ғимараттардың салынуын уақытша тежегенімен, қазіргі жөндеу жұмыстары тоқтамайды. Бұл бағыттағы жоспарлар жасалып қойған. Облыстық әкімдіктің қолдауы да айқын сезіледі. Біз алмағайып жылдары Жетісу мәдениетінің сақталып қалуына жанын салған азаматтардың еңбегін көзбен көріп өстік. Театрдың тұтастығын сақтауда Алмахан, Кендебай, Әлихан сынды өнер тарландарының еңбегі өлшеусіз болса, М.Төлебаев атындағы оркестрдің бүгінге жетуіне Әли Алпысбаевтың жанкешті еңбегі ерекше. Өз қаражатының жартысын оркестрге жұмсап, ұжымды сын сағаттан алып шыққан сол буынның өнегесі мол», дейді облыстық мәдениет, құжаттама және архивтер басқармасының басшысы Қуаныш Сүлейменов.

Оның айтуынша, кітапханалар мен мәдениет үйлері қатар дамып келеді. Көптеген кітапхана өнер ошақтарының ішінде орналасқандықтан, олардың жағдайы да бірге жанданып отыр. Оған қоса облыс музейлерінің жұмысы толық жолға қойылған. Мәселен, М.Тынышбаев атындағы өлкетану музейін заманауи талапқа сай қайта жаңғырту жоспарда бар. Ғимаратқа қосымша қабат салынып, конференция залы, арнайы экспозициялық алаңдар мен қызметтік бөлмелер қарастырылмақ. Сондай-ақ облыстық кітапхананы да жаңаша қалыпқа келтіру көзделіп отыр.

Тағы бір өзекті мәселе – архив ғимараты. Бүгінде облыс орталығындағы архив қоры 99 пайызға толып, құжат қабылдау мүмкіндігі шектелген. Осыған байланысты архив ғимаратының алдына 600 шаршы метрлік қосымша нысан салу жоспарланып отыр. Көбіне архивке жүгінетіндер – зейнет жасына жеткен азаматтар. Олар зейнетақы мөлшерін көбейту немесе нақтылау үшін, қай жылы, қай мекемеде қызмет атқарғанын дәлелдеу мақсатында келеді. Осындай сәттерде архив қызметкерлері әрбір парақты жіті тексеріп, қажетті мәліметті тауып, азаматтарға қолғабыс етеді. Бұл – үлкен жауапкершілік пен төзімділікті талап ететін еңбек.

«Архившілердің жұмысы қарапайым көрінгенімен, аса ауыр жағдайда жүзеге асады. Табиғи таза ауасы жоқ бөлмелерде, арнайы температуралық режім сақтай отырып, күні бойы тынымсыз қызмет етеді. Құжаттар арнайы қатырмаларда сақталады. Себебі қағазға қонған әрбір шаң-тозаң – жазудың жауы. Уақыт өте келе ол қағаздағы мәтінді жеп, өшіріп жіберуі мүмкін. Осы ерекшеліктерді ескере келе, басқарма тарапынан архив ісін заманауи талаптарға бейімдеу мақсатында екі бірдей план-сканер сатып алынды. Мамандардың айтуынша, адамдар жылына бір-екі рет рентгенге түссе, план-сканердің адам ағзасына тигізер әсері соған шамалас. Сондықтан архив қызметкерлері арнайы қорғаныш киіммен жұмыс істейді», дейді басқарма басшысы.

Бүгінде архившілер күніне шамамен мыңға жуық құжатты план-сканерден өткізіп, электронды нұсқаға көшіріп жатыр. Бұл жұмыс – қағаз құжаттарды сақтап қана қоймай, келешек ұрпаққа қолжетімді етуге бағытталған. Цифрландыру арқылы архив деректері жоғалмайды, іздеу жеңілдейді, уақыт үнемделеді.

Құжаттама бағыты да ерекше жауапкершілікті талап етеді. Облыс аумағындағы құпия құжаттар сақталатын орын осы басқарманың қарамағында. Бұл жұмыс Ұлттық қауіпсіздік комитетімен бірлесе атқарылады. Қазіргі таңда басқарма ғимаратында және облыстық архивте арнайы жабдықталған, қауіпсіздік талаптарына толық жауап беретін құпия құжат сақтау бөлмелері бар.

Жаңа мәдениет үйлері көбейеді

Облыс құрылғаннан бері мәдениет саласындағы инфрақұрылымды дамыту бағытында жүйелі жұмыс жүргізілді. Әйтсе де, мәдениет үйлерінің мәселесі толық шешілді деуге әлі ерте. Соған қарамастан, бұл салада «сең қозғалды» деуге толық негіз бар. Ең ғажабы, 30-ға тарта мәдениет ошағы пайдалануға берілді. Бұл – тәуелсіздіктің 35 жылында қордаланған мәселелердің біртіндеп шешіле бастағанының көрінісі.

«Облысқа қызметке келгенде алдымнан екі күрделі мәселе шықты. Оның бірі – Қоғалы, екіншісі – Бақтыбай ауылындағы мәдениет үйлері. Екі нысанда да мердігер ұйымдар жосықсыз әрекетке барып, мемлекет қаржысын мақсатсыз жұмсаған. Осыған байланысты сот үдерістері жүргізіліп, нәтижесінде басқарма тарабы жеңіске жетті. Бүгінде Қоғалы ауылындағы мәдениет үйі толық ашылып, халық игілігіне жұмыс істеп тұр. Көптен бері жыры бітпей келген Бақтыбай ауылындағы мәдениет үйінің мәселесі де түбегейлі шешімін тапты. Қазір құрылыс жұмысы аяқталуға жақын, нысан биыл ел игілігіне беріледі», дейді Қ.Сүлейменов.

Мәдениет саласында атқарылған жұмыстар қазір нәтиже беріп отыр. Облыс әкімінің бастамасымен бұрын мемлекеттік қызметкерлер ат ізін салмаған шалғай ауылдар да назардан тыс қалған жоқ. Бір айта кетерлігі, өңір басшысы Бейбіт Өксікбайұлының өзі алыс ауылдарды аралап, халықтың түйткілді мәселелерін сол орында шешіп берді.

Мәселен, Көпбірлік ауылында жол жөнделіп, спорт нысаны мен медициналық мекеме салынды. Бұрын мәдениет үйі болмаған елді мекендерде жаңа өнер ошақтары бой көтерді. Бір ғана Қаратал ауданының өзінде кейінгі жылдары 6 мәдениет үйі пайдалануға берілді.

Әсіресе ауылдық мәдениет үйлеріне айрықша қолдау көрсетілді. Былтыр 128 млн теңге бөлініп, барлық ауыл мәдениет үйлеріне арналған сахналық киімдер тігілді. Сонымен қатар 300 млн теңгеден астам қаражат бөлініп, облыс аумағындағы 114 тарихи ескерткішке күрделі жөндеу жұмысы жүргізілді. Материалдық базамен қатар, өнер саласының мазмұны да жаңаша бағыт алды. Облыстық халық шығармашылығы орталығының директоры Жомарт Қаратастың айтуынша, өнер саласында биыл да үлкен жобалар қолға алынады.

«Сахналық киім, дыбыс аппаратурасы, музыкалық аспаптар толық жаңартылды. Ауылдағы мәдениет үйлері бүгінде республика сарайларынан кем түспейтін деңгейге жетті. Шоғы өше бастаған ұлттық өнердің әр саласына жан бітті. Айтыс өнері қайта жанданды. Бұрын «Балғынбек пен Жандарбектен кейін айтыс жібі үзілді» деген пікірлер айтылған кезеңде бұл салаға жаңа тыныс берілді. «Жер жәннаты – Жетісу» атты ауқымды телевизиялық айтыс жобасы ұйымдастырылып, әр ауданнан жас айтыскер ақындар шыға бастады. Өнерпаздар легі қалыптасты. Бұл жұмыс биыл да жалғасады», дейді ол.

Бүгінде облыстағы әрбір өнер мекемесі еліміздің үлкен сахналарында өнер көрсетуге дайын. Ең бастысы – ауылдан шыққан өнерпазды республикалық концертке апара алатын деңгейге жету. Бұл – мәдени саясаттың нақты нәтижесі, жүйелі жұмыстың жемісі.

Жетісу облысы

Соңғы жаңалықтар