БҰҰ адамзатқа жарқын болашаққа деген сенімді сыйлады

Бүгін Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылғанына 80 жыл толды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған ең ірі халықаралық ұйым адамзат баласына жарқын болашаққа деген сенім сыйлады. Ғасырға жуық уақыт аралығында БҰҰ халықаралық қоғамдастықпен жемісті ынтымақтастық орната білді. Адам құқықтары мен тұрақты дамуды ілгерілетуге атсалысып келеді. Алайда жаһандық сын-қатерлер күшейген сайын ұйымның әлем алдындағы жауапкершілігі де артуда. Сондықтан Біріккен Ұлттар ұйымы өзінің жұмыс жүйесі мен басымдықтарын реформалауды көздеп отыр.

Мөлдір Жақан, тілші:

- Бейбітшілік, теңдік және қауіпсіздік. Осыдан 80 жыл бұрын құрылған әлемдегі ең ірі әрі қуатты үкіметаралық ұйымның басты қағидаттары осы. 1945 жылдың 24 қазанында Сан-Францискода Біріккен ұлттар ұйымының Декларациясы қабылданды. Ұйымның ең басты әрі негізгі құжаты оның Жарғысы. Тарихи деректерді алға тартсақ, Жарғы жобасы КСРО, АҚШ, Қытай және Ұлыбритания мемлекеттері өкілдерінің қатысуымен жасалған. Оған 51 мемлекет қол қойды.

Натали Самарасингхе, БҰҰ Жаһандық басқару саласының жетекші сарапшысы:

- 1945 жылы бірқатар мемлекеттер Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дәл сондай ауқымдағы зұлымдықтың қайталанбауын қамтамасыз ету мақсатында бірігуге бел буды. Біріккен ұлттар ұйымының құрылуы халыққа үміт ұялатты. Алғаш рет «біртұтас адамзат» деген түсінік пайда болды. Халықаралық қауымдастық ортақ мәселелерді шешу үшін бірігуі керек деген ой қалыптасты. Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы — бұл ізгілік пен ортақ жауапкершілік идеясы.  

80 жылдық мерейтойға орай әлем бойынша жыл басынан бері жүздеген ірілі-ұсақты іс-шара жоспарланған. Қыркүйек айында Бас Ассамблеяның 80-сессиясы өтті. Инфекциялық емес аурулардың алдын алу, климат, ядролық қарусыздану және әйелдер құқықтарына арналған конференциялар мен отырыстар ұйымдастырылды. Жапонияда өткен ЭКСПО-2025 көрмесінде «Жарқын болашақ үшін бірігейік» ұранымен БҰҰ павильоны ашылды. Бұдан өзге Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында бүгіннен бастап 11 қарашаға дейін «Біріккен ұлттар ұйымының апталығы» өтеді. Оның аясында концерт, бейбітшілік форумдары жоспарланған. Сондай-ақ дәл осы мерейтой аясында БҰҰ өзінің жұмыс жүйесін, құрылымы мен басымдықтарын қайта қарап, реформалауды көздеп отыр.   

Вероника Фикфак, Лондон университеттік колледжінің адам құқықтары және халықаралық құқық профессоры:

- Соңғы жиырма жылда Біріккен Ұлттар Ұйымы жаңа дағдарыстармен бетпе-бет келді. Алайда ең басты мәселе – мемлекеттердің не БҰҰ-ның аясында, не келісім арқылы өз қақтығыстарын бірлесе шешуге құлықсыздық танытуы. БҰҰ-ның жұмыс істеуі толығымен оның мүше мемлекеттеріне байланысты. Өкінішке қарай, көптеген елдер БҰҰ институттарына нұқсан келтіріп отыр.

Мөлдір Жақан, тілші:

- Осыдан 4 жыл бұрын Біріккен ұлттар ұйымы 160 миллион адамға гуманитарлық көмек көрсетуді жоспарлаған болса, биыл дағдарыстардың ушығуына байланысты көмекке мұқтаж адам саны 305 миллионға жетті. Геосаяси ахуалдың нашарлауы, қақтығыстар, табиғи апаттар, климаттың өзгеруі және ашаршылық қаупі ұйым алдына күрделі міндеттер қойып, жедел әрекет етуін талап етуде. Қазір БҰҰ хатшылығында 36000-нан астам қызметкер жұмыс істейді. Бұдан бөлек әлем бойынша ұйымның бітімгершілік операцияларына шамамен 9 000 азаматтық қызметкер мен ерікті атсалысады. Бәрінің де мақсаты бір қауіпсіз, бейбіт әлем құру.