Штрафстан туралы сынға жауап: Депутат рақымшылықтың мәнін түсіндірді

Жаңа Конституцияның қабылдануына орай жарияланған рақымшылық мемлекет тарапынан көрсетілген ізгілік пен кешірімнің көрінісі болып саналады. Мәжіліс депутатының айтуынша, маңызды тарихи кезеңдерде мұндай шешім адамға өмірін қайта бастауға мүмкіндік береді.

Оның сөзінше, қылмыстық рақымшылық ең алдымен алғаш рет қылмыс немесе құқық бұзушылық жасаған адамдарға қолданылады. Қайталама қылмыс жасағандар (рецидивистер) бұл санатқа кірмейді.

Имашева өткен рақымшылықтың қорытындысын еске салып, рақымшылыққа ілінген 17 мың адамның тек 8-і ғана қайтадан құқық бұзушылық жасағанын айтты. Бұл 1%-дан да аз, нақтырақ айтқанда, 0,5%-дан төмен көрсеткіш.

Қылмыстық рақымшылық аса ауыр қылмыстарға, азаматтардың өмірі мен денсаулығына қарсы жасалған әрекеттерге, терроризмге, экстремизмге, азаптауға, сондай-ақ Қылмыстық кодекске жақында енгізілген жаңа құқық бұзушылықтарға қолданылмайды. Олардың қатарында сталкинг, қалыңдық ұрлау және дропперлік бар.

Депутаттың мәліметінше, Қазақстанда шамамен 5 мың сотталған әйел бар. Олардың 1,7 мыңға жуығы бас бостандығынан айыру орындарында отыр. Рақымшылықтың түрлері шамамен 3 мың әйелге қатысты болады. Олардың арасында шартты түрде мерзімінен бұрын босатылғандар, шартты жаза алғандар және бостандығы шектелгендер де бар.

Имашеваның айтуынша, әкімшілік рақымшылық Қазақстанда алғаш рет өткізіліп отыр. Ол 100 мыңнан астам адамға, 1 миллионнан астам әкімшілік іске және шамамен 23 млрд теңге көлеміндегі айыппұлдарға қатысты. Оның ішінде 17 млрд теңге Ішкі істер министрлігі салған айыппұлдар, ал қалған бөлігі Төтенше жағдайлар министрлігі, әкімдіктер мен басқа да мемлекеттік органдар тағайындаған айыппұлдар.

«Адам жауапкершіліктен толық босатылмайды. Әкімшілік хаттама күшінде қалады. Ол тек жазадан, яғни айыппұл төлеуден босатылады», деп түсіндірді депутат.

Сонымен қатар әкімшілік рақымшылық қауіпті құқық бұзушылықтарға қолданылмайды. Олардың қатарына жылдамдықты шамадан тыс асыру, бағдаршамның қызыл түсіне өту, мас күйінде көлік жүргізу, сондай-ақ адам өліміне немесе денсаулыққа зиян келтіруге әкеп соққан жол-көлік оқиғалары жатады.

«Штрафстан» деген сын-пікірлерге жауап бере отырып, Снежанна Имашева мұндай мәлімдемелер шындыққа сәйкес келмейтінін айтты. Оның сөзінше, Қазақстандағы айыппұлдар әлемнің көптеген елдерімен салыстырғанда жоғары емес. Ал әкімшілік санкциялар қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды құралы болып саналады.

Мысал ретінде депутат Сингапурды, Германияны және Скандинавия елдерін атады. Оның айтуынша, бұл мемлекеттерде кейбір құқық бұзушылықтар үшін әлдеқайда қатаң жауапкершілік қарастырылған.

Сонымен бірге ол Қазақстандағы айыппұл мөлшері құқық бұзушылық деңгейі мен олардың алдын алу тиімділігіне қарай үнемі қайта қаралып отыратынын атап өтті. «Заң бұзбаңыздар, сонда жаза да болмайды», деп түйіндеді депутат.

Қазақстанда кімдер қылмыстық және әкімшілік амнистияға ілігуі мүмкін