Тегін еңбек: СҚО да мемқызметшілердің еңбек құқығы бұзылып келген

Мемлекеттік қызметте жұмыс уақыты кейде түнге дейін созылуы мүмкін. Қызметкерлер жұмысқа қосымша тартылғанымен, ол ресми тіркелмейді, салдарынан өтемақы да төленбейді. Бұл тексеріс барысында тағы да расталды.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің СҚО бойынша департаментінің мәліметінше, осы жылдың бірінші тоқсанында ведомство өңірдегі 100 мемлекеттік органда 106 мониторинг жүргізген. Нәтижесінде 59 мемлекеттік қызметшінің еңбек құқығы бұзылғаны анықталды. Оларға қосымша демалыс күндері берілді немесе өтемақы төленді.

ҚР еңбек заңнамасына, сондай-ақ «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңына сәйкес, мемлекеттік қызметшілердің жұмыс уақыты белгіленген нормалармен қатаң реттеледі. Жұмыс күнінің ұзақтығы, үстеме жұмысқа тарту тәртібі заңдылық, әділдік және мемлекеттік қызметшілердің құқықтарының бұзылуына жол бермеу қағидаттары ескеріле отырып айқындалады. Алайда іс жүзінде бұл талап сақтала бермейді. 

— Ең жиі кездесетін заңбұзушылықтардың қатарында қызметкерлерді ресми рәсімдеусіз үстеме жұмысқа тарту, нақты жұмыс уақытын есепке алмау және өтемақының берілмеуі бар. Кейбір жағдайларда қызметкерлер артық жұмыс істегенімен, бұл уақыт табельде көрсетілмей қалады. Заң бойынша қызметкерді қосымша жұмысқа тек оның келісімімен тартуға болады және ол міндетті түрде қосымша демалыс немесе ақшалай төлем арқылы өтелуі тиіс. Бірақ кейде қызметкерлердің қосымша жұмыс істеген сағаттары жиналғанымен, кейін оған демалыс берілмейді, — дейді департаменттің бас маманы Дархан Ермеков.

Мамандардың айтуынша, бұл мәселе тек құқық бұзушылық қана емес, сонымен қатар қызметкерлердің еңбек өнімділігіне де кері әсер етеді. Шаршаған қызметкерден жоғары нәтиже күту қиын.

— Жұмыс уақыты режимін сақтау — басшылардың тікелей жауапкершілігі. Қызметкерлерді негізсіз үстеме жұмысқа тартуға жол берілмеуі тиіс. Осыған байланысты мемлекеттік органдарда бақылау күшейтіліп жатыр, — дейді Дархан Ермеков.

Алдағы уақытта мұндай жағдайлардың алдын алу үшін жұмыс уақытын есепке алудың цифрлық жүйелерін енгізу, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілер арасында еңбек құқықтары бойынша түсіндіру жұмыстарын күшейту жоспарланып отыр.

Бұған дейін Парламент Мәжілісінің жалпы отырысында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңы мен ілеспе құжат екінші оқылымда қаралып, қабылданғанын жазған едік.