Ұлттық бейнемониторинг жүйесі: 2027 жылдан бастап жаңа қағидалар күшіне енеді

Ұлттық бейнемониторинг жүйесінің (ҰБЖ) цифрлық ресурстары бейнежазбаларды, оның ішінде метадеректер мен жүйеде тіркелген оқиғалар туралы цифрлық жазбалары бар деректерді жинау, өңдеу және сақтау мақсатында цифрлық инфрақұрылым нысандары негізінде қалыптастырылады.

Жүйеге қатысушылар қатарына үйлестіруші (ұлттық қауіпсіздік органдары), оператор (мемлекеттік орган немесе мемлекет басым үлеске ие компания), әкімші (мемлекеттік техникалық қызмет), пайдаланушылар (арнаулы органдар, құқық қорғау органдары, Төтенше жағдайлар министрлігі және жергілікті атқарушы органдар), сондай-ақ абоненттердің өздері кіреді.

Абоненттерді ҰБЖ-ға қосу тәртібі

Бейнебақылау жүйелері (ББЖ) ҰБЖ-ға міндетті түрде қосылуға тиіс нысандардың санаттары мен қосу кестесіне сәйкес жалғанады.

Жергілікті атқарушы органдар пайдаланушылармен келісу арқылы қосу кестесін қалыптастырып, оны тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік шегінде жыл сайын бірінші тоқсанның соңына дейін үйлестірушіге жолдайды. Кесте бекітілгеннен кейін абоненттерге ББЖ-ны қосу қажеттілігі туралы хабарлама жіберіледі. Онда техникалық шарттарды алты айға дейінгі мерзімде орындау талабы көрсетіледі.

Оператор 10 күн ішінде жүйенің ұлттық стандартқа сәйкестігін тексереді. Тексеру нәтижесі оң болған жағдайда оператор абонентке ББЖ-ны қосуға рұқсат беріп, техникалық жұмыстарды жүргізеді.

ББЖ ҰБЖ-ға қосылғаннан кейін абонент пен оператор 10 жұмыс күні ішінде қосу актісіне қол қояды.

Қосылған камералар туралы ақпарат арнайы тізілімге енгізіледі. Сонымен қатар абоненттерге жүйеге ерікті түрде қосылуға да рұқсат етіледі.

ҰБЖ қалай жұмыс істейді?

ҰБЖ-да цифрлық деректерді жинау, өңдеу және сақтау цифрлық инфрақұрылым нысандарын пайдалану арқылы жүзеге асырылады.

Бейнежазбалар мен метадеректерді сақтау мерзімі – 30 тәулік. Ал қоғамдық тәртіпті бұзу белгілері бар оқиғалар туралы ақпарат 12 ай бойы сақталады.

Жүйенің тиімділігін арттыру үшін бейнеағынды автоматты түрде талдау технологиясы – бейнеаналитика қолданылады. Оның көмегімен адамдарды сәйкестендіруге тек ҰБЖ-ның технологиялық платформасында және ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мақсатында ғана рұқсат етіледі.

Бейнеаналитика бағдарламалық жасақтамасы жүйенің деректерді өңдеу орталықтарында және абоненттердің қосымша жабдықтарында жұмыс істейді.

ҰБЖ-ның қосымша жабдықтарын орнату туралы шешімді оператор бейнекамералар санын, қолданыстағы байланыс арналарының өткізу қабілетін және абоненттің ББЖ-ның техникалық мүмкіндіктерін ескере отырып қабылдайды.

Оператор жүйенің тәулік бойы жұмыс істеуін, деректердің сақталуын, техникалық қызмет көрсетуді және Киберқауіпсіздік жөніндегі ұлттық үйлестіру орталығымен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді.

Киберқауіпсіздік оқиғалары анықталған жағдайда оператор бұл туралы Киберқауіпсіздік жөніндегі ұлттық үйлестіру орталығына жедел хабарлауға міндетті.

Әкімші пайдаланушылардың қол жеткізу құқықтарын басқарады, инфрақұрылымның жұмысын бақылайды және киберқауіпсіздік талаптарының сақталуын қадағалайды.

Ал пайдаланушылар ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауға және өздерінің есептік жазбаларын үшінші тұлғаларға бермеуге міндетті.

ҰБЖ-дан цифрлық деректерді алу тәртібі

ҰБЖ-дан цифрлық деректерді алу үшін мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда үйлестірушіге сұрау салу жолдайды. Оған цифрлық ақпарат тасымалдағыш қоса берілуі керек.

Сұрау салуды алғаннан кейін үйлестіруші 10 жұмыс күні ішінде оны ұсынудың құқықтық негіздерінің бар-жоғын тексереді. Оң шешім қабылданған жағдайда сұратылған цифрлық деректерді мемлекеттік органға одан әрі беру үшін операторға жолдайды. Құқықтық негіздер болмаған жағдайда үйлестіруші мемлекеттік органға сұратылған цифрлық деректерді беруден бас тартудың себептері көрсетілген жауап жібереді.

Үйлестірушінің шешімі бойынша сұрау салуды цифрлық форматта жолдауға және жауапты да электрондық түрде алуға рұқсат етіледі.

Бұйрық 2027 жылғы 3 қаңтардан бастап күшіне енеді.