Бір жылда балаларға қатысты жыныстық қылмыс саны 17,9 пайызға азайды

Қазақстанда балалардың құқықтарын қорғау бағытындағы жүйелі жұмыстар оң нәтиже беріп отыр. Биылғы жылдың 11 айының қорытындысына сәйкес, кәмелетке толмағандарға қатысты қылмыстар саны азайған. Бұл мәліметті Оқу-ағарту министрлігі таратты.

Мемлекет басшысының тапсырмасына орай 2025 жылы балаларға қарсы құқықбұзушылық пен зорлық-зомбылықтың алдын алу шаралары қайта қаралып, күшейтілді. Негізгі екпін қауіп-қатерді алдын ала анықтауға, сондай-ақ құқыққа қайшы әрекеттерге жол бермеуге бағытталды. Осы мақсатта ел көлемінде оқыту, психологиялық қолдау және кеңес беру тетіктерін қамтитын кешенді профилактикалық бағдарламалар іске қосылды. Жыл басынан бері бұл шаралар 2,7 миллионға жуық бала мен ата-ананы, сондай-ақ педагогтерді қамтыды.

Қабылданған шаралардың нәтижесінде кәмелетке толмағандарға қатысты тіркелетін қылмыстар саны 2,3 пайызға қысқарды. Ал балалардың жыныстық тұтастығына қарсы бағытталған қылмыстар бір жыл ішінде 17,9 пайызға азайған.

Оқи отырыңыз: Ғалымдар қан қысымын дәрі-дәрмексіз төмендету жолын тапты

Алдын алу жұмыстары тек балалармен ғана емес, олардың отбасылары мен білім беру ұйымдарының өкілдерін де қамтыды. Оқу жылы басталғалы бері еліміздегі балабақшаларда, мектептер мен колледждерде жеке қауіпсіздікке қатысты 1,4 миллионнан астам сабақ ұйымдастырылды. Сонымен қатар психологиялық көмек көрсету орталықтары 35 мыңнан астам адамға қызмет көрсетсе, "111" ұлттық байланыс орталығы арқылы шамамен 120 мың балаға кеңес пен қолдау берілді.

Білім беру мекемелерінде ата-аналарға арналған педагогикалық қолдау алаңдары да белсенді жұмыс істеуде. Осы уақытқа дейін 33 мыңнан астам оқыту сабағы өткізіліп, 1,1 миллионнан аса ата-анаға кеңес берілді. Бұл бастамалар ата-аналардың бала тәрбиесіне деген жауапкершілігін арттырып, отбасындағы өзара түсіністікті нығайтуға сеп болды.

Мектеп ортасында зорлық-зомбылықтың алдын алу мақсатында жаңа оқу жылынан бастап барлық мектеп пен колледжде "ДосболLIKE" антибуллингтік бағдарламасы енгізілді. Бағдарлама оқушылар арасында қауіпсіз әрі қолайлы орта қалыптастыруды көздейді.

Оқу-ағарту министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің төрағасы Насымжан Оспанованың айтуынша, алдын алу шаралары балаларға дер кезінде көмек көрсетуге мүмкіндік береді және зорлық-зомбылыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыруға негіз болады.

Буллинг пен зорлық-зомбылық белгілерін ерте анықтауға арналған бірыңғай іс-қимыл алгоритмінің енгізілуі түрлі ведомстволар арасындағы жедел өзара әрекеттестікті қамтамасыз етті. Соның нәтижесінде 3 мыңнан астам балаға уақытылы көмек көрсетілген. Бұған қоса, 2025 жылы 17 мыңнан астам педагог зорлық-зомбылықтың, буллингтің және девиантты мінез-құлықтың алдын алу бағытында арнайы оқытудан өтті.

Еске сала кетсек, 2023 жылдан бастап елімізде буллинг пен кибербуллинг үшін әкімшілік жауапкершілік белгіленген. 2025 жылдың басынан бері осы бағытта 404 әкімшілік іс қозғалып, 238 жағдайда айыппұл салынған. Бұл шаралар құқық бұзудың алдын алуға және жауапкершілікті күшейтуге ықпал етті.

Оқи отырыңыз: "Тарихты жаңарту керек". Әлем чемпионы атанған таеквондошы Батырхан Төлеуғалимен сұхбат

Сонымен қатар "Заң және тәртіп" жобасы аясында 2025 жылдың қыркүйегінен бастап Алматы облысының Талғар ауданындағы 10 мектеп пен 3 колледжде құқықтық тәрбиеге бағытталған арнайы сабақтар енгізілді. Жалпы алғанда, профилактикалық жұмыс, антибуллингтік бағдарламалар, жауапкершілікті күшейту және салалық жобаларды іске асыру балалардың құқықтарын қорғауға бағытталған біртұтас жүйені қалыптастыруға мүмкіндік беріп отыр. Бұл бағыттағы шаралар алдағы жылдары да жалғасып, 2026-2030 жылдарға арналған "Қазақстан балалары" бірыңғай бағдарламасы аясында кеңейтілетін болады.