Ақтөбеде шекара маңына жайылған мал көрші ел аумағына өтіп кетіп жатыр

Ақтөбе облысының бірнеше ауданы Ресеймен шекаралас орналасқан. Олар: Мәртөк, Қобда, Қарғалы, Хромтау, Әйтеке би аудандары.

Бес аудан аумағындағы шекара ұзындығы шамамен мың шақырымға созылған. Бұл аумақ шаруалар үшін қиындық туғызып тұр. 

— Атырау облысының тұрғынымын. Ақтөбенің Қобда ауданы Жарық ауылына келіп, мал шаруашылығын дамытып отырмын. Үш жыл болды. Осы аралықта малымыз шекарадан өтіп кетіп, қиындық туғызып тұр. Біз арғы беттегі, яғни, Ресейде тұратын адамдарға айтып, өтініш жасаймыз. Олар кері қарай айдап жібереді. Егер оны шекарашылар байқап қалса, қамап тастайды. Ол кезде кері қайтару қиын болады, — дейді Бауыржан Ермекқалиев.

Шаруашылық иесі шешімі шекараны қоршау деп отыр. 

Жарық ауылының әкімі Танат Кенбаевтің айтуынша, мал ұстап, оның санын көбейтіп отырған шаруалар бағып, қарауы тиіс. 

— Ауылға әкім болғаныма бір жыл болды. Ауыл тұрғындары бұл мәселені айтып, келмеді. Бірақ бұл мәселені білемін. Кейде шаруалардың малы арғы бетке өтіп кетіп, шекарадан өтіп, кері айдап келу үшін арнайы рұқсат құжатын алады. Шекара анықтамасын олар egov арқылы да онлайн рәсімдейді. Екінші жолы қағаз жүзінде. Шекара қоршауы туралы құжат дайындап, енді ұсыныс бермек ойда бар. Шекара біздің ауылдан 35-40 шақырым жерде, — деді Танат Кенбаев. 

Тағы бір тұрғын өзінің Қарағанды елдімекенінде тұратынын айтты. Бұл екі ел арасындағы шекарадан 25 шақырым қашықтықта орналасқан ауыл.

Биыл жазда Жақсылық Бабиловтың жылқысы ұрланып, шекара асып кеткен. 12 бас жылқыны іздеу үшін алдымен рұқсат қағазын алып, Мәртөк ауданындағы Жайсаң шекара бекеті арқылы өтті. 

— Қазақстан мен Ресей шекарасының Қобда ауданы аумағы ішінара қоршалған. Көбісі ашық тұр. Жылқы жоғалып кеткен соң шекарадан өтіп, барып қарадым. Онда мал шаруашылымен айналысып жатқан ешкім жоқ, көбі егін егеді. Сай-салада қоралар бар, мал қамап қоятын. Малдың ішек-қарны да жатыр. Оны өз көзіммен көрдім. Әрине, заставада қызмет ететін шекарашылар көрсе, кері қайтарады. Бірақ көрмей қалатын да күндері болады. Мал ықтап, өтіп кетеді. Егер қоршау болса, кірмейді, — деді Жақсылық Бабилов.

Шекара заңдылығы бойынша шаруа өз малының ықтап өтіп бара жатқанын көрсе, соңынан қуа алмайды. Шекараны кесіп өтсе, жауапқа тартылады. 

— Рұқсат құжатын алып, Ресейге барған кезде шекарашылар жанымызда жүреді. Себебі шекара маңына адам өзі барып, қарай алмайды. Сондықтан шекарадан өткен малды іздемей-ақ қойса да болады. Тапсаң жартысын ғана әкелуге болады, кейде ол да жоқ. Заңдылығы бойныша шекарадан мал өтсе оны қамайды, иесін іздейді. Егер шаруа малдың өзіне тиесілі екенін құжат бойынша дәлелдесе, арнайы көлікке тиеп, шекара бекеті арқылы өткізуі тиіс. Оны айдап әкелуге болмайды. Ал қазір Ресейдегі таныстарымызға қоңырау шалып, кері қарай айдап жіберуін сұраймыз. Оған ақысын төлейміз. Біз оны мына беттен күтіп аламыз. Біз де дәл солай айдап жібереміз. Ресейде мал аз, егін басым, бізде шаруашылықпен айналысатындар көп, — деді ол Жақсылық Бабилов. 

Қобда ауданы әкімі Ізгілік Тынымгереевтің айтуынша, қарапайым тұрғындардың малы шекара аспады. Ал шаруалар міндетті түрде бақташы ұстауы тиіс. 

— Қобдада бір шаруа қожалығы 12 шақырым жерді қоршап қойды. Шаруа ісіне жауапкершілікпен қарап бақташы, малшыға сеніп тапсырады. Дұрысы осы. Малды үнемі қарап, айдап отыратын малшысы болуы тиіс. Ауданның шекара аумағы 200 шақырымнан асады, — деді Ізгілік Тынымгереев. 

Kazinform тілшісі ҚР ҰҚК төрағасының орынбасары, Шекара қызметінің директоры Ерлан Алдажұмановқа сұраныс жіберді. Сұранысқа аппарат басшысы О.Бектеновтен жауап келді.

Ақтөбе облысы мен Ресей арасындағы шекара ұзындығы — 988 шақырым. Ал Өзекстанмен арадағы шекара аумағы 243 шақырым болып тұр.

Мемлекеттік шекараның қанша шақырымында қоршау бар екені туралы ақпарат шектеулі мәліметтер қатарына жатады. 

— Шекараны күзету Мемлекеттік шекара туралы заңға сәйкес іске асады. 2024-2025 жылдары аралығында Ақтөбе облысы Қобда ауданының шекаралас елдімекені тұрғындарына тиесілі үй жануарларының шекарадан өту деректері тіркелмеді. «ҚР Мемлекетік шекара туралы» Заңда нақты мал жаюды ұйымдастыру мәселесі қарастырылмаған. Осы Заңның 12-бабына сәйкес мемлекеттік шекарада және шекаралық белдеуде мемлекеттік шекара режимі қолданылады. Үкімет қаулысына сәйкес шекаралық белдеудің ені 100 метрді құрайды. Заңның 24-бабына сәйкес шекаралық белгеуге азаматтардың кіруі, шаруашылық, басқа да іс-шаралар жүргізуі Шекара қызметі берген рұқсатнама негізінде іске асырылады. Егер заң талаптары орындалмаса Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодекстің 514-бабы бойынша жауапқа тартылады, — деп жазылған жауапта. 

Кодекстің «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк шекара режимiн бұзу» бабы бойынша жеке тұлғаларға 10, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 15, орта кәсіпкерлік субъектілеріне 20, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 50 АЕК көлемінде айыппұл салынады. 

Айта кетейік, биыл Қазақстан мен Ресей шекарасындағы өткізу бекеттерінде көліктер жиналып қалды.

2025 жылғы 17 қыркүйекте Қаржы министрі автомобиль көлігімен Мемлекеттік шекарасын кесіп өту, сондай-ақ жүк пен тауарларды тасымалдау ережесіне өзгеріс енгізу туралы бұйрыққа қол қойды.