Бейбітшілік кеңесі БҰҰ ға балама құрылымға айналуы мүмкін бе?

АҚШ-тың Давос қаласында өткен рәсімде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды. Құжатқа қол қою салтанатына 18 елдің басшылары мен ресми өкілдері қатысты. Бұл оқиға халықаралық саясаттағы жаңа құрылымның пайда болғанын аңғартты, деп жазады Egemen.kz.

Бейбітшілік кеңесі – 2026 жылдың қаңтарында Дональд Трамп бастамасымен құрылған үкіметаралық ұйым. Құрылымның ресми мақсаты – тұрақтылықты нығайту, заңды басқаруды қалпына келтіру және қақтығыс аймақтарында берік бейбітшілік орнату. Алғашқы басым бағыт ретінде 2023-2025 жылдардағы соғыстан кейінгі Газа секторы аталды.

Алайда жаңа ұйымның міндеті бір ғана өңірмен шектелмейді. АҚШ-тағы Axios басылымының мәліметінше, Дональд Трамп бұл құрылымды жаһандық деңгейде әрекет ететін, дәстүрлі халықаралық институттарға балама бола алатын тетік ретінде қарастырады.

Құрамы мен басқару тетігі

Ақ үй жариялаған мәліметке сәйкес, Бейбітшілік кеңесінің атқарушы құрамына Дональд Трамптың өзі төраға ретінде енген. Сонымен қатар АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио, Таяу Шығыс жөніндегі арнайы өкіл Стивен Уиткофф, кәсіпкер Джаред Кушнер, Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр, Дүниежүзілік банк басшысы Аджай Банга секілді ықпалды тұлғалар бар.

Кейін Дональд Трамп 58 мемлекет басшысына шақырту жолдағаны белгілі болды. Олардың қатарында Владимир Путин, Эммануэль Макрон, Си Цзиньпин, Нарендра Моди және Қасым-Жомарт Тоқаев та бар. Әр мемлекет Кеңесте бір дауысқа ие, бірақ қабылданған шешімдердің барлығы төраға – Дональд Трамптың бекітуінен өтеді.

Қатысу шарттары және дау тудырған талаптар

Халықаралық БАҚ-та ұйымға тұрақты мүше болу үшін 1 млрд АҚШ доллары көлемінде жарна төлеу қажет деген ақпарат тарады.

Bloomberg дерегінше, бұл қаржы Газа секторын қалпына келтіруге бағытталмақ. Ал төлем жасамаған елдерге үш жылдық уақытша қатысу мәртебесі ұсынылады.

Алайда бұл мәліметті Александр Лукашенко жоққа шығарды.

«Бұл – шылғи өтірік. Ешқандай миллиард қажет емес. Мұнда тәжірибе мен мүмкіндік қана маңызды», деді ол.

Әлемнің реакциясы

Бейбітшілік кеңесінің құрылуы халықаралық қауымдастықта біржақты қолдау тапқан жоқ. Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармер ұйымға қатысудан бас тартты. Франция президенті Эммануэль Макрон да жаңа құрылымның Жарғысы Біріккен Ұлттар Ұйымы қағидаттарына қайшы келуі мүмкін екенін мәлімдеді. Бұл мәлімдемеге Дональд Трамптың өзі өткір жауап қатты.

Ресей тарапы да сақтық танытып отыр. Президенттің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков «ыждағат танытушының нақты мазмұны әлі анық емес» екенін айтты.

Неге оны БҰҰ-ға балайды?

Сарапшылар Бейбітшілік кеңесін бірден БҰҰ-мен салыстыра бастады. Financial Times жазуынша, жаңа ұйым халықаралық қақтығыстарда делдал рөлін атқарып, БҰҰ институттарымен бәсекеге түсуі мүмкін. Себебі Кеңестегі мүшелік төрағаның шешіміне тікелей байланысты, ал оның өкілеттігі шектеусіз деуге болады.

Еуроодақ шенеуніктері бұл құрылымның нақты қандай сипат алатынын әлі толық түсінбейтінін ашық айтып отыр.

Болашағы қандай?

Саясаттанушылар бұл бастама арқылы Дональд Трамп екі мақсатты көздеп отырғанын айтады. Біріншісі – Газа секторындағы жағдайды реттеу. Екіншісі – қазіргі халықаралық жүйені сынақтан өткізу.

Сарапшылар пікірінше, егер Бейбітшілік кеңесі тиімділігін дәлелдесе, уақыт өте келе БҰҰ-ға балама құрылымға айналуы мүмкін. Бұл тарихтағы Ұлттар Лигасының орнын БҰҰ басқан кезеңді еске салады. Дегенмен қазірше бұл – теориялық болжам ғана. Алдағы уақытта жаңа ұйым мен БҰҰ арасында ықпал үшін бәсеке тууы да жоққа шығарылмайды.

Бейбітшілік кеңесі – халықаралық қатынастарда жаңа парақ ашуы мүмкін тың бастама. Ол шын мәнінде бейбітшілікке қызмет ете ме, әлде саяси ықпал құралына айнала ма? Бұл сұрақтың жауабын уақыт көрсетеді.

Соңғы жаңалықтар

Атырауда бір жылда жол апатынан 96 адам қайтыс болған

Аймақтар • Бүгін, 16:33

Қазақстан − Қытай шекарасында жер сілкінді: Зілзала алматылықтарға сезілді ме?

Оқиға • Бүгін, 16:25

Президент Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды

Президент • Бүгін, 16:18

Алматыда 350-ден астам сирек кітап көрмеге қойылды

Өнер • Бүгін, 16:03

Қарағандыда есірткі контрабандасымен айналысқан студент 15 жылға сотталды

Есірткі • Бүгін, 15:52

Президент Давостағы Конгресс орталығына барды

Президент • Бүгін, 15:43

Шымкенттегі жас қыздың өлімі: Іске немқұрайды қараған полицейлерге қылмыстық іс қозғалды

Оқиға • Бүгін, 15:38

Мүмкіндігі шектеулі адамдарға бос жұмыс орындарын қалай табуға болады?

Аймақтар • Бүгін, 15:21

Жамбыл облысында 22 жасөспірім ауруханаға түсті: Лагерьде санитарлық тексеріс басталды

Оқиға • Бүгін, 15:13

Қазақстан азаматтары үшін Еуроодақ визасын алу жеңілдей ме?

Әлем • Бүгін, 15:00

Маңғыстауда ірі жол апаты болды: Әкім зардап шеккендердің жағдайымен танысты

Аймақтар • Бүгін, 14:56

Жамбыл облысында полицейлер оқушының жоғалған телефонын тауып берді

Аймақтар • Бүгін, 14:43

Қасақана банкроттық жариялаған компаниялар көбейді: 44 қылмыстық іс қозғалды

Қоғам • Бүгін, 14:03

Өрт кезінде қаза тапқан бес жасар қыздың анасы қамауға алынды

Оқиға • Бүгін, 13:31

Ақтөбеде инклюзивті спорт кешені ашылды

Аймақтар • Бүгін, 13:03

Барлық жаңалықтар