Депутат: Стратегиялық маңызы бар энергетикалық жобалар іс жүзінде жүзеге аспаған

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып ақпарат бөліседі..

Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин коммуналдық және энергетикалық салалар туралы депутаттық сауалын Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Р.Склярға жолдады. Депутат өз сөзінде, Қызылордада өткен Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы коммуналдық және энергетикалық салалардың қазіргі жай-күйіне өте нақты баға бергенін тілге тиек етті, деп хабарлайды Egemen.kz.

Фото: parlam.kz

«Президент жылдар бойы қордаланған және ай сайын ушығып бара жатқан жүйелі проблемаларды тек экономикалық жоспарларға ғана емес, азаматтардың өмірі мен қауіпсіздігіне де тікелей қатер төндіретін «коммуналдық айдаһарға» теңеді.

Президент атап өткендей, қазіргі электр энергиясын өндіру көлемі 123 млрд киловатт-сағат – ел үшін шекті деңгейге, ал кейбір аспектілерде қауіпті деңгейге жетті. Біз цифрландыруды жеделдетуді, жасанды интеллектіні дамытуды және деректерді өңдеу орталықтарын салуды стратегиялық мақсаттар ретінде айқындадық. Алайда, қазіргі заманғы дата-орталықтардың энергия тұтыну деңгейі ірі өнеркәсіптік кәсіпорындармен тең екенін ескермесек, бұл міндеттерді іске асыру мүмкін емес. Жаңа генерация көздері іске қосылмайынша, цифрлық трансформация бойынша ауқымды жоспарлардың нақты нәтиже бермеу қаупі бар», деді депутат.

Еділ Терекбайұлының айтуынша, бүгінде Қазақстанның бай ресурстық әлеуетіне қарамастан, энергетикалық жүйеміздің беріктік қоры ең төменгі шекке жетті, яғни ел іс жүзінде «энергетикалық тығырыққа» тірелді. Бұл ескірген технологиялармен жұмыс істейтін энергетикалық нысандар мен инфрақұрылымның әбден тозуына және заманауи шешімдерді қолдана отырып, уақтылы жаңғыртылмауына байланысты.

«Мысалы, мұнай-газ секторын есептемегенде, еліміздегі көмір қоры 33 млрд тоннаға бағаланады, бұл тиімді пайдаланған жағдайда 3 ғасырға жетеді. Көршілеріміз көмір отынымен жұмыс істейтін экологиялық таза әрі икемді генерацияны игеріп үлгерді. Ал біз әлі күнге дейін зиянды әрі тиімсіз ескі технологияларды жамап-жасқап ұстап отыруға мәжбүрміз.

Осыған байланысты Мемлекет басшысы көмір генерациясын дамытуды Ұлттық жоба деңгейіне шығару туралы нақты тапсырма берді. Әңгіме ескі, экологиялық тұрғыдан тиімсіз технологияларға қайта оралу туралы емес, тиімділігі жоғары және қоршаған ортаға түсетін салмағы минималды жаңа буын электр станцияларын салу туралы болып отыр», деді депутат.

Е.Жаңбыршинның сөзінше, экономиканы сенімді әрі тұрақты энергиямен қамтамасыз етпейінше, индустрияландыру нақты мазмұнынан айырылады, ал цифрландыру тек декларация күйінде қалу қаупі бар.

«Қазіргі кезеңнің ең өзекті мәселелерінің бірі – стратегиялық маңызы бар энергетикалық жобалардың көп жылдар бойы қағаз жүзінде қалып, іс жүзінде жүзеге аспауы. Бұны жай ғана басқарушылық кешігу емес, қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылыққа тікелей әсер ететін фактор ретінде қарастыру керек. Қоғам жадында сақталған бірқатар оқиғалар бұл мәселенің қаншалықты күрделі екенін айқын көрсетеді», деді Е.Терекбайұлы.

Депутат өз сөзінде, 2022 жылдың қысында Екібастұз қаласында жылу беру жүйесінде ірі апаттар болғанын және дәл сол кезеңде Риддер қаласында да осындай жағдай қайталанғанын тілге тиек етті.

«Бұл деректер бұл жерде кездейсоқ оқиғалар емес, жылдар бойы жинақталған жүйелі проблемалардың көрінісі екенін дәлелдейді.

Өкінішке қарай, бүгінде мұндай алаңдатарлық белгілер әртүрлі аймақтарда қайталанып жатыр. Биылғы жылыту маусымында Ақтау және Теміртау қалаларында жылумен қамту мәселелері тіркелді. Әрбір осындай жағдай «коммуналдық айдаһардың» әлі де болса толық ауыздықталмағанын көрсетеді», деді депутат.

Мемлекет басшысы белгілеген 20 наурызға дейінгі мерзімді ескере отырып, Еділ Жаңбыршин осыған байланысты Роман Склярдан келесі мәселелер бойынша нақты әрі толық ақпарат беруді сұрады

«Бірінші. Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында жылу-электр орталықтарының құрылысы осы уақытқа дейін қандай себептермен басталмаған?

Екінші. Екібастұздағы ГРЭС-2-ні кеңейту жобасының қазіргі мәртебесі қандай және ГРЭС-3 құрылысын бастау қашан жоспарланған?

Үшінші. Курчатов қаласындағы электр станциясын уақтылы пайдалануға беру үшін қандай нақты шаралар қабылданып жатыр?

Төртінші. Экологиялық жүктемені азайту үшін Ұлттық жоба аясында көмір генерациясының қандай заманауи технологияларын енгізу жоспарланып жатыр?

Бесінші. Мемлекет басшысы газ генерациясын дамытуды және гидроэнергетиканың игерілмеген әлеуетін тиімді пайдалануды энергия жүйесін теңгерімдеу, жүктеме ауытқуларын өтеу және жаңартылатын энергия көздерін интеграциялау құралы ретінде қарастыру қажеттігін ерекше атап өтті. Үкіметтің осы бағыттарды дамыту бойынша қандай нақты жоспарлары бар?», деген сұрақтар қойды депутат Е.Жаңбыршин.

Депутаттың түйінді сөзінше, азаматтар мемлекеттің тиімділігін стратегиялық бағдарламалар мен есептерге қарап емес, өз үйлеріндегі тұрақты жылу мен жарыққа қарап бағалайды. Энергетикалық қауіпсіздік мәселелері бұдан былай кезек күттірмейді.