Карта неге бұғатталады?

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып мәлімдеме жасады..

Карта не шот жабылып қалса, бұл «ақшаңыздан айырылдыңыз» деген сөз емес. Қаржы нарығын реттеу мен дамыту агенттігінен (ҚНДРА) «Мұндайда не істеуге болады?» деп сұраған едік.

Суретті түсірген – Ерлан ОМАР, «EQ»

Дүкенде ақша аудармақ едіңіз, төлем өтпей қалды, картаңыз жұмыс істемей тұр. Мұндай жағдай көп адамның басынан өтеді. Осындай сәтте «банк неге бұғаттады?» деген сұрақ туындайды. Агенттіктің айтуынша, әдетте банк картасы немесе шоты бірнеше себепке байланысты бұғатталады. Ең жиі кездесетіні – кредит немесе басқа міндеттемелер бойынша мерзімі өткен қарыздар, сот шешімдері, ірі немесе тым жиі ақша аударымдары, әсіресе шетелден келетін қаражат. Сонымен қатар ПИН-кодты бірнеше рет қате енгізу, картаның жарамдылық мерзімінің өтуі немесе банктің техникалық ақаулары да бұғаттауға себеп болуы мүмкін.

«Маңызды бір нәрсені түсіну керек, бұғаттау көбіне қауіпсіздік мақсатында жасалады. Яғни банк сізді жазалауға емес, қаражатты қорғау немесе мемлекеттік органдардың талаптарын орындауға қатысты әрекет етеді. Сондықтан ең бастысы – бұғаттаудың себебін анықтап, шектеуді қалай алуға болатынын білу», деп түсіндіреді ҚНДРА Әлеуметтік жобалар және қаржылық инклюзияны дамыту басқармасының басшысы Бэлла Чиканова.

Кей жағдайда бұғаттау мемлекеттің талабымен қойылады. Мысалы, сот шешімі шықса, сот орындаушысы қаулы жолдаса немесе алимент, салық, айыппұл бойынша берешек болса, банк мұндай талаптарды орындауға міндетті.

«Бұл жерде банк өз бетінше шешім қабылдамайды, ол ресми талапты орындайды. Сол себепті сіз ешқандай күмәнді әрекет жасамаған болсаңыз да картаңыз бұғатталуы мүмкін», дейді маман.

«Мұндай бұғаттау қашан алынады» деген сауалымызға Агенттік «міндеттеме орындалғанға дейін» деп жауап қатты. Яғни қарыз өтелсе немесе бұғаттау туралы шешім ресми түрде жойылса ғана шот қайта ашылады. Мысалы, сот орындаушысының ісі болса, берешек толық жабылған соң. Салыққа қатысты болса, төлем жасалып, Мемлекеттік кірістер комитеті растағаннан кейін.

Айтқандай, кейбіреу «жалақы картасын бұғаттай алмайды» деп ойлайды. Бұл – қате түсінік. Жалақы картасы да – кәдімгі банк картасы. Егер заңды негіз болса, ол да бұғатталады. Жалақының түсуі картаны автоматты түрде қорғамайды. Мемлекеттік органдардың талабы немесе банктің ішкі қауіпсіздік шаралары болса, операциялар уақытша тоқтатылуы мүмкін.

«Сонымен бірге бұғаттауға болмайтын, қорғалған шоттар бар екенін білу маңызды. Оған мемлекеттік жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдерге, алиментке арналған шоттар, мүгедектік бойынша төлемдер, бала тууға байланысты жәрдемақылар, білім беру жинақтау шоттары мен тұрғын үй жинақ шоттары жатады. Бұл шоттардағы қаражатқа тыйым салынбайды», дейді Б.Чиканова.

Бұғаттаудың жиі кездесетін себептері де бар. Мысалы, банк тарапынан алаяқтыққа күдік туғанда картаны уақытша жабуы мүмкін. Әдеттен тыс ірі сомалар, қысқа уақытта көп аударым, әсіресе шетелдік операциялар, мұның бәрі қауіпсіздік жүйесін іске қосады. Бұл клиентті де, банкті де қорғау мақсатында жасалады. Кейінгі кезде «дропперлік» схемаларға ерекше назар аударылып отыр. Басқа біреудің ақшасын өз картаңыз арқылы өткізу, картаны үшінші тұлғаларға беру – қауіпті. Мұндай күдік туындаса, банк барлық шотты бірден бұғаттай алады. Бұл жерде қылмыстық жауапкершілікке дейін баруы мүмкін.

Тағы бір қарапайым, бірақ жиі болатын себеп – ПИН-кодты бірнеше рет қате енгізу. Кей банктерде 3 рет қате терсеңіз, карта автоматты түрде бұғатталады. Кейде банкомат картаны ұстап қалады. Мұндайда банк бөлімшесіне барып, жеке басыңызды растау керек немесе картаны қайта шығартасыз. Кейде ешқандай қарыз да, күдік те болмайды. Бұғаттау техникалық себептерге байланысты қойылуы мүмкін. Мысалы, жүйе жаңартылып жатыр, деректер сәйкес келмейді немесе жеке куәліктің мерзімі өтіп кеткен. Бұл – уақытша мәселе, банкке жүгінсеңіз, оңай шешіледі.

Соңғы жаңалықтар