Мұнай бағасы мен жұмыссыздықтың күрт өсуі қатар келіп, трейдерлерді қорқытты

The Associated Press материалына сілтеме жасаған Aikyn.kz қор нарығындағы ең нашар сценарийдің себебін талдайды.

Жұма күні (6 наурыз) АҚШ акциялары күрт төмендеді. Нарық «ең нашар сценарий» айқындала бастағанын көрді. Енді АҚШ-та экономиканың әлсіреуі мен инфляцияның жоғары болуы қатар жүруі мүмкін. Өткен айда америкалық жұмыс берушілер жаңа жұмыс орындарын ашудан гөрі көбірек қысқартқанын көрсеткен есеп жарияланды. Осыдан кейін және Иранмен соғыс салдарынан мұнай бағасы соңғы екі жылға жуық уақыттағы ең жоғары деңгейге секірді. S&P 500 индексі 1,6%-ға түсті. Бұндай комбинация инвесторларға ұнамайды. Өйткені әлсіз экономика мен жоғары инфляцияны бір мезетте тиімді «емдейтін» әмбебап құрал жоқ.

Шығыс уақытымен сағат 09:35-тегі жағдай бойынша Dow Jones 909 пунктке (1,9%-ға) төмендеді, ал Nasdaq Composite 1,6%-ға құлдырады.

Annex Wealth Management компаниясының бас экономикалық стратегі Брайан Якобсен: «Бұндай нәтижені әдемілеп көрсету мүмкін емес. Жұмыспен қамту бойынша теріс деректер мұнай бағасының күрт секірісімен қатар келіп, трейдерлерді стагфляция қаупімен қорқытты», – дейді.

Стагфляция деп – экономиканың тоқырауы жоғары инфляциямен қатар жүретін жағдайды айтады. Жұма күні жарияланған тағы бір есеп бұл алаңдаушылықты күшейтті. АҚШ-тың бөлшек саудагерлері өткен айда экономистер күткеннен аз табыс тапқан. Бұл АҚШ экономикасының негізгі қозғаушысы саналатын тұтынушылар шығыны шегіне жақындауы мүмкін деген ықтималдықты арттырды.

Әдетте экономика шайқалып, еңбек нарығы әлсіреген кезде Федералдық резерв (ФРЖ) өсімді қолдау үшін пайыздық мөлшерлемені төмендетеді. Төмен мөлшерлеме ипотеканы қолжетімдірек етіп, зауыт салуға қаржы тартуды жеңілдетуі және акция бағаларын қолдауы мүмкін. Былтыр ФРЖ негізгі мөлшерлемені бірнеше рет төмендетіп, биыл да қосымша төмендетулер болуы мүмкін екенін меңзеген.

Алайда мөлшерлемені төмендету инфляцияны қайта күшейтуі ықтимал. Оның үстіне, Иранмен соғысқа байланысты энергетика секторындағы іркілістер мұнай бағасын жоғары итеріп, инфляцияны өршітті. Сондықтан ФРЖ-ның маневр жасау мүмкіндігі барған сайын тарылып барады.

Ал мұнай бағасы шарықтап тұр. Brent маркалы мұнайдың баррель бағасы 6,3% өсіп, 92,88 долларға, АҚШ-тың эталон мұнайы 9,5% қымбаттап, 90,76 долларға көтерілді. Бұған соғыстың Таяу Шығыста энергия өндіру мен тасымалдау үшін шешуші маңызы бар аймақтарға таралуы әсер етті. Басты мәселе Ормуз бұғазындағы жағдайға байланысты болуда. Әдетте әлемдік мұнай жеткізілімінің шамамен бестен бірі Иран жағалауындағы осы тар су жолы арқылы өтеді.

Қақтығыс Иран газының Азияның көп бөлігіне экспортын да тоқтатты. Егер бұл тоқырау ұзаққа созылса, Еуропа мен Азия арасында энергия үшін бәсеке күшейіп, баға одан әрі өсетінін Халықаралық энергетика агенттігінің басшысы Фатих Бироль да ескерткен.

Кейбір сарапшылар мен инвесторлардың пікірінше, егер мұнай бағасы одан әрі өсіп, мысалы 100 доллар/баррельге жетіп, сол деңгейде тұрақтап қалса, бұл әлемдік экономика үшін тым ауыр сынақ болуы мүмкін. Әрине, АҚШ қор нарығы Таяу Шығыстағы және өзге өңірлердегі қақтығыстардан кейін, егер мұнай бағасы шектен тыс көтеріліп, ұзақ сақталмаса, салыстырмалы түрде тез қалпына келе алады. Бірақ ары қарай не болатыны белгісіз болғандықтан, осы аптада қаржы нарықтарында сағат сайын өзгеретін қатты құбылмалылық байқалды.

Президент Дональд Трамптың соңғы сигналы – Ираннан «сөзсіз тізе бүгуін» талап ету ниеті. Бұл келіссөз мүмкіндігінің жоқ екенін көрсетеді.

Облигация нарығында 10 жылдық АҚШ қазынашылық облигациясының кірістілігі бейсенбі (5 наурыз) соңындағы 4,13% деңгейінен 4,17%-ға көтерілді. Ал Иранмен соғыс басталғанға дейін 3,97% болған.

Шетелдік қор нарықтарында Еуропада индекстер төмендесе де, Азияда динамика салыстырмалы түрде жақсырақ болды. Францияның CAC 40 индексі 1,6% төмендеді, Германияның DAX индексі 1,8% құлады. Ал Гонконгтың Hang Seng индексі 1,7% өсіп, Жапонияның Nikkei 225 индексіне 0,6% қосылды.