Қазақстанда үйленетін жұптар некеге дейін арнайы оқудан өте алады

Үйлену тойына әдетте жан-жақты дайындалады, оның ішінде шығындарды есептейді, өтетін орынды таңдайды, қонақтардың тізімін жасайды, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.

Ал тойдан кейін қалай өмір сүретіні туралы әңгіме кейінге қалып жатады. Ортақ қаржыны кім басқарады, үй шаруасындағы міндеттер қалай бөлінеді, екеуі де балалы болуға дайын ба? Қазақстанда болашақ ерлі-зайыптыларға осы мәселелерді некеге дейінгі оқыту сабақтарында алдын ала талқылау ұсынылады.

Отбасы күніне орай Мәдениет және ақпарат министрлігі Отбасын қолдау орталықтарының базасында кезең-кезеңімен енгізіп жатқан бағдарлама туралы әңгімелейміз. Тиісті бұйрық қабылданды. Оқудан некеге тұруды жоспарлап жүрген жұптар, некені тіркеуге өтініш бергендер, сондай-ақ некеде тұрғанына бес жылдан аспаған ерлі-зайыптылар өте алады. Қатысу ерікті.

«Біз бұл жұмысты болашақ ерлі-зайыптылардың отбасын саналы түрде құруына көмектесу үшін бастадық. Адамдар некеге өздерінің қалыптасқан әдеттерімен және бірге өмір сүру туралы түсініктерімен келеді. Бұл ретте отбасы бюджетін жүргізу, міндеттерді бөлу және бала тәрбиесі мәселелері келіспеушілік туындағанға дейін талқыланбай қалуы мүмкін.

Некеге дейінгі оқыту осы мәселелерді мамандардың қолдауымен алдын ала талқылауға мүмкіндік береді. Біз жұптардың бір-бірінің алдындағы жауапкершілікті түсінгенін, өз құқықтарын білгенін және бір-бірімен келісімге келе білгенін қалаймыз. Министрлік үшін бұл отбасылық жанжалдар мен ажырасулардың алдын алу бағыттарының бірі. Сондықтан біз оқытуды Отбасын қолдау орталықтарында енгізіп жатырмыз, мұнда адамдар некеге дайындық кезеңінің өзінде-ақ жүгіне алады» – деп түсіндірді Мәдениет және ақпарат министрлігі.

Бағдарлама алдын ала сынақтан өткізілді. 2024 жылы Мәдениет және ақпарат министрлігі БҰҰ Халық қоныстану қорымен (ЮНФПА) бірлесіп Астана мен Шымкент қалаларында 40 жұпқа тегін тренинг өткізді. 2025 жылы 300 жұп оқудан өтті. Енді бекітілген әдістемелік нұсқаулық Отбасын қолдау орталықтарында сабақтарды қалай ұйымдастыру және оларға мамандарды қалай тарту керектігін айқындайды.

Бағдарлама бес модульден тұрады. Әр модуль белгілі бір мәселелер тобына арналған.

1. Серіктестік және жауапкершілік

Қатысушылар некеден не күтетінін және ерлі-зайыптылардың міндеттерін қалай түсінетінін талқылайды. Бірлесіп шешім қабылдау, үй шаруасындағы міндеттерді бөлу, өзара қолдау көрсету және бір-бірінің жеке шекараларын құрметтеу мәселелері қарастырылады.

Бұл модульдің практикалық мәні – нақты мәселелер бойынша өзара келісуді үйрену. Мысалы, екеуі де жұмыс істейтін болса, үйдегі міндеттерді қалай бөлу керек және ерлі-зайыптылардың бірі шаршаса немесе көмекке мұқтаж болса, нені қайта қарастырған жөн. Мұндай келісімдер екі тараптың да қатысуын талап етеді.

2. Отбасын жоспарлау және репродуктивтік денсаулық

Бұл модуль бала тууға дайындық пен әйелдер мен ерлердің репродуктивтік денсаулығына қамқорлық жасау мәселелеріне арналған. Жұптар отбасын жоспарлау кезінде бір-бірімен және медицина маманымен қандай мәселелерді талқылау керектігін біле алады.

Ата-ана болуға дайындық балалы болғаннан кейінгі өмірді де қамтиды. Қатысушыларға әр ата-ананың жауапкершілігі, бала күтімі және бала туғаннан кейін бір-біріне қолдау көрсету туралы ойлану ұсынылады.

3. Құқықтық сауаттылық және отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу

Болашақ ерлі-зайыптылар некедегі құқықтары мен міндеттері, отбасылық өмірдің құқықтық мәселелері және өз құқықтарын қорғау тәсілдері туралы ақпарат алады. Сабақтардың мақсаты – қатысушылардың отбасы құрған кезде қандай міндеттемелер туындайтынын түсінуі және білікті көмекті қайдан алуға болатынын білуі.

Осы модуль аясында зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселелері де қамтылады. Жұптарға оның белгілерін қалай тануға болатыны және қолдау алу үшін қайда жүгіну керектігі түсіндіріледі. Өз құқықтарын білу отбасындағы табыс деңгейі мен рөлдердің бөлінуіне қарамастан, ерлі-зайыптылардың әрқайсысы үшін маңызды.

4. Қаржылық сауаттылық

Қатысушылар отбасы бюджетін жоспарлауды, шығындарды кіріспен сәйкестендіруді және қаржылық міндеттемелерді талқылауды үйренеді. Бұл отбасының әл-ауқатына әсер етуі мүмкін ортақ сатып алуларға, жинақтарға және кредиттерге қатысты.

Модульдің практикалық пайдасы айқын: жұп күнделікті өмірге қанша қаражат қажет екенін, алда қандай шығындар барын және қандай шешімдерді бірге қабылдау керектігін түсінуі тиіс. Бюджетті талқылау болашақ ерлі-зайыптылардың қаржылық жоспарлары қаншалықты сәйкес келетінін көруге көмектеседі.

5. Эмоционалдық интеллект және отбасындағы қарым-қатынас

Бұл бөлімде ерлі-зайыптылардың келіспеушілік кезінде қалай сөйлесетініне және өзін қалай ұстайтынына назар аударылады. Қатысушылар өз эмоцияларын тану дағдыларын дамытып, серіктесін тыңдауды, өз қажеттіліктерін түсіндіруді және даулы мәселелерді қорлаусыз талқылауды үйренеді.

Мысалы, жуылмаған ыдысқа қатысты наразылықтың артында шаршау немесе үй шаруасы әділетсіз бөлінген деген сезім жатуы мүмкін. Мұны ашық айта білу мәселенің өзін талқылауға және екі тарапқа да қолайлы шешім табуға көмектеседі.

Алғашқы қатысушылар дайындықтың практикалық мазмұнын оң бағалады. Сауалнама нәтижелері бойынша жұптар отбасылық қаржы, репродуктивтік денсаулық және құқықтық мәселелерге ерекше қызығушылық танытқан.

Алдағы оқыту туралы білу және жазылу үшін тұрғылықты жері бойынша Отбасын қолдау орталығына жүгіну қажет. Қызметкерлерден топтың қашан жасақталатынын, сабақтардың қайда өтетінін және екі қатысушыны қалай тіркеу керектігін нақтылап алған жөн. Бағдарлама кезең-кезеңімен енгізіліп жатқандықтан, сабақ кестесін өз қаласында немесе ауданында нақтылау қажет.

Қатысушыларды қабылдау туралы ақпаратты Отбасын қолдау орталықтары мен әкімдіктердің ресми сайттары мен әлеуметтік желілерінде де жариялау көзделген. Сабақтарды тоқсанына кемінде бір рет өткізу жоспарланып отыр.

Оқуға өз сұрақтарыңызбен келуге болады. Отбасылық күнделікті өмір дәл осындай ортақ шешімдерден басталады.