Тоқыма өндірісі тоқыраудан шыға бастады

Ілгеріде мақта өндірісін дамытуға қажетті деңгейде мән берілмеуі салдарынан өңдейтін өндіріс ошақтары қалыптаспағаны, «ақ алтын» өсіретін бірден-бір өңір – Түркістан облысындағы өзекті мәселелерді сараптап, газетімізге «Тоқыма өнеркәсібі тоқыраудан қашан шығады?» тақырыбында мақала жазған едік. Сол сараптамада зауыттардың дені тек мақта талшығын өңдеп сатумен ғана айналысатыны туралы жазылған болатын.

«Egemen Qazaqstan» газетін­де жа­рық көрген мақаламыз­да жи­нал­ған мақтаны өңдеп, жіпке, ма­таға айналдырып, одан киім-кешек өндіретін деңгейге жете ал­май отыр­ғанымыз­­дың себе­бін сарап­тадық, ма­ман­дар­дың пікір-ұсыныстарын келтірдік. Көршілес Өзбекстан бұл жағынан бізден көш ілгері екенін, олардың халық­ара­лық нарыққа көп жалтақ­тамай­тынын жеткіздік. Арада біраз уақыт өткенде бұл бағытта оң өз­герістер байқала бастады. Соның бір көрінісі – жаңа өн­діріс орындарының ашылуы.

Жуырда Отырар ауданына қарасты Қарақоңыр ауылдық округінде орналасқан «Түркістан мақта агроөнеркәсіптік кешені» жауапкершілігі шектеулі серіктес­тігінің заманауи мақта өңдеу зауыты пайдалануға беріліп, 279 адам тұрақты жұмыспен қамтыл­ды. Яғни тоқыма өнеркәсібі тоқы­раудан шыға бастады десек, қате­леспеспіз.

Ауыл шаруашылығы мен оны терең өңдеу – экономиканы дамытудың басты бағыттарының бірі саналатын облыста іске қосыл­ған зауыт, ірі әрі маңызды жоба. Мамандар кәсіпорын заманауи технологияларды пайдалана отырып, мақта шаруашылығын жаңа деңгейге көтеретінін айтады.

«Түркістан мақта агроөнер­кә­сіптік кешені» ЖШС былтыр Отырар ауданы мен Арыс қаласы аумағында 32 мың гектар жерге тамшылатып суару әдісімен мақта дақылын егіп, әр гектардан орта есеппен 50–60 центнерден өнім алған болатын. Жоба аясында екі бірдей мақта өңдеу зауыты салынып жатыр. Жалпы құны 21,1 млрд теңге болатын бұл өндіріс орындары жылына 180 мың тонна шитті мақтаны өңдеуге мүмкіндік береді. Бүгінде 120 мың тонна шитті мақта жиналып, оның 30 мың тоннасы таза мақта ретінде өңделді. Отырар ауданында және облыста толыққанды мақта кластерін қалыптастыру, шикізатты терең өңдеп, қосымша құны жоғары өнім шығару басты мақсат ретінде аталып отыр.

Пайдалануға берілген мақта агроөнеркәсіп кешенінде жасанды интеллект жүйесі енгізілген. Ақылды басқару орталығында жасанды интеллект арқылы басқару, бақылау, реттеу жұмыстары жүзеге асады. Егіс алқабы, зауыттар түгел бақыланып отырады. Су, мақтаның өсу барысы, жердің ылғалдылығын да қадағалау жүйе­сі енгізіліп жатыр. Сондай-ақ жұ­мыс­шыларға қолайлы жағдай жасалған. Яғни 700-ге жуық жұмысшыға арналған жатақхана, асханалары бар. Компания 280 метрден ауызсу тартып, күніне 4 мың жұмысшыға жететін су шығарылады. Зауыттың 20 мың өңделген мақта сақтайтын алып қоймасы бар. Мұнда өңделген мақта Түркістандағы зауытта жіпке, матаға айналады. Оған қоса, өңделген мақтаны Еуропа мен Қытайдағы фабрикаларға экспорттау да жоспарланған. Ал мақтаның шитінен мал шаруашылығына қажетті жем шығарылып жатыр. Яғни «Түркістан мақта агроөнеркәсіптік кешені» қалдықсыз өндіріске қол жеткізген заманауи компаниялар қатарын толықтырып отыр. Алдағы уақытта мақтаның егіс көлемін 52 мың гектарға жеткізіп, бәрін су үнемдеу технологиясымен қамту көзделген. Енді өңірдегі мақта өсірумен айналысатын аудандардағы шаруалар бүгінгі қарқынның бәсеңдемеуін тілейді.

Айта кетелік, облыста өткен жылдың желтоқсан айының өзінде 7 зауыт ашылып, 2 өндіріс орны мен 1 электр станса­сы­ның капсуласы салынды. Жал­пы, облыста 2025 жыл ірі зауыттардың ашылуымен, индустрияның өркендеуімен, терең өңдеу саласындағы көрсеткіштердің ұлғаюымен өңір тарихында қалды. Өңірдің өнеркәсіптік әлеуетін дамыту мақсатында құрылған 20 индустриялық аймақта 39 млрд теңге инвестиция тартылып, 50 жоба іске қосылды. Ал «Turan» арнайы экономикалық аймағында 223 млрд теңгеге 20 ірі жоба жүзеге асырылып жатыр. Арнайы экономикалық аймақтан  42 гектар жер бөлінген, жалпы инвестициялық құны
86,2 млрд теңге болатын толық циклді тоқыма бұйымдарын өндіру бо­йынша мақта агроөнеркәсіптік кешені – ірі жобалардың бірі. Құрылыс жұмысы 2024 жылы басталып, былтыр алғашқы кезеңі іске қосылған кешенде 430 адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Ал 2026 жылдың желтоқсан айы­на дейін зауыттың келесі үш кезеңі толық аяқталып, қосымша 2 мыңға жуық адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Зауыт толық іске қосылған кезде жыл сайын 11,4 мың тонна жіп, 47,3 млн шаршы метр мата, 2 млн төсектік орын жабдықтары жиынтығы мен 4 млн көрпе өндіру жоспарланған. Сондай-ақ Түркістанда джинсі маталарын шығаратын алып кәсіпорынның капсуласы салынды. Жоба бойынша мұнда жылына 30 мың тонна мақта-мата жібі мен 10 млн метр джинсі маталары өндіріліп, мыңнан аса тұрғын жұмыспен қамтылады.

Түркістан облысы 

Соңғы жаңалықтар

Астанадағы бұқаралық шаңғы жарысына қалай қатысуға болады?

Елорда • Бүгін, 10:44

Түндегі тілсіз жау: СҚО-дағы бір ауданда екі адам өрттен қаза тапты

Төтенше жағдай • Бүгін, 10:42

Кофе неге қымбаттап барады?

Баға • Бүгін, 10:35

Теміртаудың тең жартысы жылусыз қалды

Аймақтар • Бүгін, 10:23

Жапониядағы кезектен тыс сайлау: Премьер-министр парламентті тарату туралы шешім қабылдады

Саясат • Бүгін, 10:17

Полиция дерегі: Алаяқтардың арбауына көбінде кімдер ілінеді?

Аймақтар • Бүгін, 10:04

Әлімханұлына қатысты допинг дауы: Қайта тыңдау тағайындалды

Кәсіпқой бокс • Бүгін, 10:00

Хромтауда газ жарылды: 5 адамды күйік шалды, бір адам жансақтау бөлімінде жатыр

Төтенше жағдай • Бүгін, 09:50

Болгария президенті қызметінен кететінін мәлімдеді

Саясат • Бүгін, 09:43

Жаңа салық режимі: Кәсіпкерлер нені ескеруі тиіс?

Бизнес • Бүгін, 09:34

«Манчестер Ситиде» ұзақ жылдар бойы топ деңгейдегі қорғаушы болады: Гвардиола өзбек футболшысы туралы

Футбол • Бүгін, 09:24

Термо шам

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 09:18

Қар жауып, бұрқасын соғады: 20 қаңтарға арналған ауа райы болжамы

Ауа райы • Бүгін, 09:17

Face ID қалай пайда болды?

Ғалам ғажаптары • Бүгін, 09:15

Жарыс күнделігі

Спорт • Бүгін, 09:12

Барлық жаңалықтар