Жаңа Конституцияның жобасы республикалық референдумға шығарылды

2026 жылғы 11 ақпанда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Конституция қабылдау мәселесі бойынша 2026 жылғы 15 наурызға республикалық референдум тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды. Бұл бастама 2025 жылғы 8 қыркүйекте жарияланған Президент Жолдауындағы бір палаталы Парламент құру туралы ұсынысқа негізделді. Реформаның мақсаты – саяси жүйені жаңғыртып, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін беру.

2025 жылғы 8 қазанда парламенттік реформаны әзірлеу үшін арнайы жұмыс тобы құрылды. Оның құрамына заңгерлер, сарапшылар, саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдардың өкілдері кірді. Азаматтар да e-Otinish және eGov порталдары арқылы өз ұсыныстарын жолдады. Нәтижесінде екі мыңнан астам ұсыныс қарастырылды.

2026 жылғы қаңтарда Ұлттық құрылтайдың V отырысында Президент реформаның негізгі тұжырымдамасын ұсынды. Ал 21 қаңтарда жаңа Конституция жобасын әзірлеу үшін 130 мүшеден тұратын Конституциялық комиссия құрылды. Оның құрамына Ұлттық құрылтай мүшелері, құқықтанушылар, мемлекеттік орган өкілдері, БАҚ басшылары, мәслихат төрағалары мен сарапшылар енді. Комиссияны Конституциялық сот төрағасы Эльвира Азимова басқарды.

Комиссия жұмысы ашық форматта өтті. Отырыстар интернет арқылы тікелей көрсетіліп, қоғам кеңінен қатыса алды. Қоғамдық талқылау барысында азаматтардан шамамен 10 мың ұсыныс түсті. Олардың бір бөлігі жаңа Конституция мәтінінде ескерілді.

Жаңа Конституция жобасы адам құқықтарына басымдық беруге бағытталған. Онда бірлік, татулық және этносаралық келісім мемлекеттіліктің негізі ретінде айқындалған. Сондай-ақ Қазақстанның егемендігі, тәуелсіздігі, унитарлығы мен аумақтық тұтастығы негізгі құндылықтар ретінде бекітіледі.

Құжатта цифрлық ортадағы азаматтардың құқықтарын қорғау, адвокатура қызметін күшейту, білім мен ғылымды дамыту сияқты нормалар қарастырылған. Неке ерікті әрі тең құқықты ер мен әйелдің одағы ретінде белгіленеді. Сонымен бірге ұлттық мәдениетті қолдау мен тарихи мұраны сақтау мәселесіне ерекше мән берілген.

Конституция жобасына сәйкес 145 депутаттан тұратын бір палаталы Парламент – Құрылтай құрылады. Депутаттар пропорционалды сайлау жүйесі бойынша 5 жыл мерзімге сайланады. Сондай-ақ Вице-Президент институтын енгізу және Қазақстан Халық Кеңесін құру ұсынылған.

Жалпы алғанда, жаңа Конституция мемлекеттік басқару жүйесін жаңғыртып, елдің ұзақ мерзімді дамуына құқықтық негіз қалыптастыруды көздейді. Жаңа Ата заңды қабылдау мәселесі 2026 жылғы 15 наурызда өтетін республикалық референдумда шешіледі.

Қазақстан Республикасының Конституциясымен осы сілтемеден таныса аласыздар.