Жаңа Құрылыс кодексі: ашықтық, сейсмикалық қауіпсіздік және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету

Қала құрылысы жобаларына міндетті сараптама жүргізу

Қазақстанда әзірленетін және түзетулер енгізілетін барлық қала құрылысы жобаларына, оның ішінде егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларына (ЕЖЖ) міндетті түрде сараптама жүргізу енгізіледі.

Бұл шара қателіктерді ерте кезеңдерде анықтау, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту және құжаттардың ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылады.

Сонымен қатар ЕЖЖ-ге түзетулер енгізу екі жылда бір реттен артық жүргізілмейді.

Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі

Елде Мемлекеттік қала құрылысы кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесін (Қалакадастр жүйесі) енгізу арқылы қала құрылысы жобаларының іске асырылуын бақылау және қала құрылысы құжаттамасына сәйкес келмеген жағдайда бастапқы-рұқсат беру құжаттарын беруге шектеу қою көзделіп отыр.

Сондай-ақ құрылыс нысанын салудың барлық кезеңдерінде деректердің ашықтығын және үздіксіз салыстырмалы тексерілуін қамтамасыз ету мақсатында нысанға бірегей нөмір енгізіледі.

Сейсмикалық қауіпсіздік

Республикада Құрылыс кодексіне сәйкес сейсмикалық тәуекелдерді төмендетуге бағытталған жаңа міндетті талаптар енгізіледі.

Атап айтқанда, сейсмикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша төмендегі шаралар бекітіледі:

- жобалау кезінде сейсмооқшаулағыш жүйелерді қолдану;

- құрылыстың барлық кезеңдерінде сейсмикалық қауіптілік пен тәуекелді бағалау;

- конструктивтік жүйелердің сейсмотұрақтылығына міндетті сынақтар жүргізу;

- сейсмикалық қауіпті өңірлердегі тұрғын және қоғамдық ғимараттарды паспортизациялау;

- жауапкершіліктің I деңгейіндегі нысандарға инженерлік-сейсмометриялық станцияларды орнату;

- сейсмикалық факторларды және сейсмикалық микроаймақтарға бөлу деректерін ескере отырып, құрылыс салуға арналған ең қауіпсіз алаңдарды таңдау.

Лицензиаттардың электрондық тізілімін енгізу

Елде сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметіне қатысушыларға қойылатын талаптар күшейтіліп, мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграцияланған лицензиаттардың электрондық тізілімі енгізіледі.

Бұл жалған қатысушыларды болдырмау, салада тәртіп орнату, лицензиялық талаптарға сәйкестікті автоматты түрде тексеруді қамтамасыз ету және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша азайту мақсатында жүзеге асырылады.

Сондай-ақ халықаралық тәжірибені ескере отырып, 2028 жылдан бастап сала инженерлерін сертификаттау жүйесін енгізу жоспарланып отыр, аталған функция бәсекелі ортаға берілетін болады.

Техникалық нормалау жөніндегі Ұлттық институтты құру

Қазақстанда Техникалық нормалау жөніндегі Ұлттық институт құрылады.

Аталған институт құрылыс саласындағы техникалық нормативтік талаптарды ғылыми зерттеу, әзірлеу, өзектендіру және сүйемелдеу бойынша, сондай-ақ оларды халықаралық стандарттармен үйлестіру бойынша бірыңғай орталыққа айналады.

Мұнда нақты бағыттар бойынша (құрылымдар, сәулет, қала құрылысы, көлік, құбыр желілері, сумен жабдықтау және т.б.) нарықтан білікті мамандарды тарта отырып, салалық техникалық комитеттер қалыптастырылатын болады.

Құрылысқа бақылауды күшейту және жауапкершілікті арттыру

Құрылыс кодексі аясында құрылысты бақылауды күшейту және сала қатысушыларының жауапкершілігін арттыру жөніндегі шаралар іске қосылады.

Атап айтқанда, төмендегі шаралар енгізіледі:

- құрылыстың барлық кезеңдерінде жұмыстардың басталуынан бастап пайдалануға беруге дейін Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы (МСҚБ) органдары тарапынан жедел әрекет ету және «жоспарлы инспекциялау» жүргізу;

- есептер мен мониторинг негізінде нысанға бармай-ақ жүзеге асырылатын қашықтан (камералдық) бақылау;

- заңсыз салынған нысандарға ауыртпалықтар (шектеулер) салу арқылы құқықбұзушылықтар туралы әділет органдарын міндетті түрде хабардар ету.

Сонымен қатар нысандарды пайдалануға қабылдау кезінде МСҚБ органдары мен төтенше жағдайлар жөніндегі органдар (ТЖ органдары) қатысатын болады.

Сонымен қатар Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі құрылыс жобаларына жүргізілетін тәуелсіз кешенді сараптама мен қала құрылысы жобаларына арналған сараптама құнын анықтау қағидаларын бекітуді ұсынды.