Жасыл жанды, бірақ жүруге болмайды: қиылысқа шығып, жолдың қақ ортасында қалып қойсаңыз не істеу керек?

Tengrinews.KZ парақшасынан алынған деректерге сүйене отырып, Qazaq24.com жаңалық жариялайды..

Бұл жағдай көп жүргізушіге таныс: бағдаршамның жасыл түсі жанады, көлік ағыны қозғала бастайды, бірақ қиылыста бірден кептеліс пайда болады. Алда орын жоқ болса да, кейбір жүргізушілер бәрібір қиылысқа шығып, жолдың қақ ортасында қалып қояды.

Алда кептеліс болса, бағдаршамның жасыл түсіне жүруге бола ма? Егер қиылыстың ортасында қалып қойсаңыз не істеу керек?

Tengri Auto жолдардағы даулы жағдайлар туралы айдарды жалғастырады. ЖЖҚ маманы, көлік жүргізу бойынша нұсқаушы және автожурналист Евгений Каримовпен бірге Қазақстанның Жол жүрісі қағидаларында не айтылғанын талдаймыз.

Жасыл түс жүруге болады дегенді білдірмейді

Мұндай жағдайда жүргізушілер жіберетін басты қателік - тек бағдаршам сигналына ғана сүйену. Жасыл түс шынымен де қозғалысқа рұқсат береді, бірақ бұл жүргізуші кез келген жағдайда қиылысқа шыға алады дегенді білдірмейді.

Қазақстан ЖЖҚ-ның 92-тармағында нақты былай делінген:

"Егер жүргізушіні тоқтауға мәжбүр етіп, көлденең бағыттағы көлік құралдарының қозғалысына кедергі келтіретін кептеліс пайда болса, қиылысқа немесе жолдың жүру бөліктерінің қиылысуына шығуға тыйым салынады".

Басқаша айтқанда, жүргізуші тоқтау сызығынан өтіп, қиылысқа шыққанға дейін жағдайды бағалауы тиіс. Егер алда кептеліс болса және көліктің қиылыстан толық өтіп кете алмайтыны анық көрініп тұрса, тоқтау сызығының алдында қалу қажет. Тіпті бағдаршамда жасыл түс жанып тұрса да.

"Мұнда бәрі өте қарапайым: алда кептеліс болса - демек, тоқтау сызығының алдында тұрып, алда бос орын пайда болғанын күтеміз", - деп түсіндірді Евгений Каримов.

Тыйым тек қиылыстарда ғана қолданылмайды

Маңыздысы, ЖЖҚ-ның 92-тармағында тек қиылыс туралы ғана емес, сонымен қатар жолдың жүру бөліктерінің қиылысуы туралы да айтылған. Қиылыс - бұл жолдар түйісетін, жанасатын немесе тармақталатын бүкіл учаске. Ал жолдың жүру бөліктерінің қиылысуы - көлік ағындары тікелей бетпе-бет келетін орын.

Мысалы, бөлу жолақтары бар үлкен қиылыста осындай бірнеше қиылысу орны болуы мүмкін. Сондықтан ереже өзгеріссіз қалады: егер алда кептеліс болса және шыққаннан кейін көлік көлденең ағынның жолында тоқтап қалатын болса, жасыл жанса да ол жерге шығуға болмайды.

Фото ChatGPT көмегімен жасалған

Алда қанша орын болуы керек?

Сарапшының айтуынша, бұл жердегі бағдаршам өте қарапайым: қиылысқа шығар алдында жүргізуші бағдаршамның тыйым салу сигналы жанғанша қиылысты толық босата алатынын немесе алмайтынын түсінуі тиіс.

Алдағы көліктің аздап ілгерілегенін көріп, босаған бірнеше метрді иелену жеткіліксіз. Егер нәтижесінде көлігіңіздің артқы жағы қиылыста қалып қойып, көлденең ағынға кедергі келтіретін болса, шығуға болмайды.

Сондықтан тығыз кептелісте кейде жасыл сигналды толығымен өткізіп жіберуге тура келеді. Тіпті артыңыздағылар сигнал беріп жатса да. Жүргізуші қиылыстан кейін өз көлігі үшін жеткілікті бос орын пайда болған сәтті күтіп, содан кейін ғана қозғалысты бастауы керек.

Ал егер шығып кетіп, тұрып қалсаңыз ше?

Басқа жағдайды елестетейік. Жүргізуші бәрібір жасыл түске шығып кетті, бірақ алдағы ағын тоқтап қалды. Бірнеше секундтан кейін бағдаршам сигналы ауысып, көлденең бағытқа жасыл жанды, ал көлік қиылыстың ортасында тұр.

Дәл осындай жағдайды болдырмау үшін ҚР ЖЖҚ-ның 92-тармағы бар.

Евгений Каримов шешімді барынша қарапайым тұжырымдайды:

"Егер шығып кетіп, тұрып қалсаң - қиылысты босат. Егер мүмкіндік болса, басқа жаққа бұрыл. Әйтпесе жауапкершілікке дайын бол".

Бұл ретте көлденең бағыттағы жүргізушілер өздеріне жанған жасыл түсті қиылыста тұрғандарға мән бермей, дереу қозғалуға құқық беретін белгі ретінде қабылдамауы тиіс.

Бұл жерде енді ҚР ЖЖҚ-ның 99-тармағы:

"Бағдаршамның рұқсат беретін сигналы қосылған кезде жүргізуші қиылыс арқылы қозғалысты аяқтап жатқан көлік құралдарына және осы бағыттағы жолдың жүру бөлігінен өтіп үлгермеген жаяу жүргіншілерге жол береді".

Маңызды жайт туындайды: бір жүргізуші кептеліс кезінде қиылысқа шығып кетіп, ережені бұзуы мүмкін, бірақ бұл басқаларға жасыл жанған бойда оны соғуға немесе жолын бөгеуге құқық бермейді. Алдымен қиылысты босатуға мүмкіндік беру керек.

Ал егер жүргізуші солға бұрылуды күтіп тұрса ше?

Бір қарағанда жағдай ұқсас: көлік қиылысқа жасыл түсте шықты, қарсы ағынды өткізу үшін тоқтады, сол арада бағдаршам сигналы қызылға ауысты. Бірақ ЖЖҚ тұрғысынан бұл мүлдем басқа жағдай.

"Егер қиылыстан кейін жүргізуші бұрылмақшы болған бағытта кептеліс болмаса, ал оған бұрылу кезінде қарсы келе жатқан көліктерге жол беру үшін тоқтауға тура келсе, мұндай шығудың өзі жоғарыда сипатталған кептеліс жағдайына жатпайды. Сондықтан бұл жерде бәрі оңайырақ: қиылысқа шығамыз, қарсы келген көліктерді өткізіп жіберіп, бұрыламыз", - деп түсіндіреді Евгений Каримов.

Бұл ретте сарапшы ҚР ЖҚЕ 98-тармағына назар аудартады:

"Бағдаршамның рұқсат беру сигналы кезінде тоқтау сызығынан (5.33 белгісі) өткен жүргізуші қиылыстан шығардағы бағдаршам сигналдарына қарамастан, белгіленген бағыт бойынша жүре береді".

Яғни, егер жүргізуші рұқсат беретін сигналға тоқтау сызығынан заңды түрде өтіп, кейін бұрылар алдында қарсы бағыттағы көлікке жол беру үшін қиылыста тоқтаса, ол маневрді аяқтауы тиіс. Қиылыстың ортасында келесі жасыл түсті күтудің қажеті жоқ.

Неге бұл екі жағдайды шатастыруға болмайды?

Негізгі айырмашылық автокөліктің қиылыста тоқтау себебінде.

Бірінші жағдайда жүргізуші қозғалысты бастамас бұрын қиылыстың арғы жағындағы кептелісті көреді. Ол қиылысқа шыққаннан кейін барар жері болмайтынын және көлік өзге бағыттағы қозғалысқа кедергі келтіріп тұрып қалатынын түсінеді немесе түсінуі тиіс. 92-тармақ мұндай шығуға тікелей тыйым салады.

Екінші жағдайда қозғалыс бағытындағы кеңістік бос, бірақ жүргізуші ЖҚЕ талаптарын орындау үшін, мысалы, солға бұрылу кезінде қарсы келе жатқан көліктерге жол беру үшін уақытша тоқтайды. Бұл жағдайда ол рұқсат беру сигналында басталған маневрді аяқтай алады.

Фото ChatGPT көмегімен жасалған

Қарапайым тілмен айтқанда, алдағы кептеліс салдарынан қиылыста тұрып қалу мен рұқсат етілген маневр барысында сонда болу - екеуі екі бөлек нәрсе.

Кептеліс болып тұрған қиылысқа шыққаны үшін айыппұл көлемі қандай?

Кептеліс пайда болған кезде, егер автокөлік көлденең бағыттағы көлік қозғалысына кедергі келтірсе, қиылысқа шыққаны немесе жолдың жүру бөлігінің қиылысуынан өткені үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Қазақстанның Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 594-бабы 1-бөлігіне сәйкес, жүргізушіге ескерту жасалуы немесе 3 АЕК (2026 жылы бұл 12 975 теңге) көлемінде айыппұл салынуы мүмкін.

Осылайша, жүргізуші бағдаршамның жасыл түсіне қиылысқа шыққанымен, алда кептеліс болып, нәтижесінде көлік қиылыста қалып қойып, көлденең ағынға кедергі келтірсе, бұл жауапкершілікке тартуға негіз болуы мүмкін.

Айыппұлды қысқартылған тәртіппен төлеу мүмкіндігі болса, 50 пайыз жеңілдікпен төлеуге болады - бұл жағдайда сома 6 487,5 теңге болады.

Алматыдағы "вафли таңбасы"

Алматыда "вафли таңбасы" деп аталатын белгіні қолданысқа енгізілді. Оның міндеті - кептеліс кезінде шығуға тыйым салынған учаскені белгілеу.

Қазір мұндай таңба мына қиылыстарға сызылған:

Абай даңғылы - Назарбаев даңғылы, Абай даңғылы - Масанчи көшесі, Абай даңғылы - Брусиловский көшесі, Абай даңғылы - Момышұлы көшесі, Абай даңғылы - Тұрғыт Озал көшесі, Абылай хан даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі, Сәтбаев көшесі - Наурызбай батыр көшесі, Сәтбаев көшесі - Жароков көшесі, Жандосов көшесі - Жароков көшесі, Розыбакиев көшесі - Төле би көшесі.

Фото: Almaty Joly

Қазір бұл қиылыстарда осындай заңбұзушылықтарды тіркейтін камералар жұмыс істеп тұр. Әзірге жүйе пилоттық режимде жұмыс істеп тұр, бірақ нәтижелері сәтті болса, жоба аясы кеңейтіледі.

Түйін

Кептелісі бар қиылысқа шығу ережесі іс жүзінде бірнеше қарапайым әрекетке саяды:

Егер алда кептеліс болса және қиылысқа шыққаннан кейін тоқтауға тура келсе, тіпті жасыл жанып тұрса да, тоқтау сызығының алдында қалыңыз. Егер сіз бұрылу үшін қиылысқа заңды түрде шығып, қарсы ағынды күтіп тұрсаңыз, мүмкіндік туған бойда, тіпті бағдаршам сигналы ауысып кетсе де маневрді аяқтаңыз. Ал егер сізге жасыл түс жаңа ғана жанса, бірақ басқа көліктер әлі де қиылыс арқылы қозғалысын аяқтап жатса, алдымен оларды өткізіп жіберіңіз.

Евгений Каримов қорытындылай келе, мұндағы басты қағида барынша қарапайым екенін айтты: жүргізуші тек бағдаршамның түсіне қарап қана қоймай, қиылысты босата алатынын және басқа қозғалыс қатысушыларына кедергі келтірмейтінін алдын ала түсінуі тиіс.