Жердегі температура екі есе жылдам өсіп келеді

Aikyn.kz климаттың жылдам өзгеруінің себептерін scitechdaily.com сайтының материалына сүйеніп талдайды.

Соңғы 10 жылдағы климат деректері алаңдататын заңдылықтарды анық көрсетті. Ғалымдардың айтуынша, ғаламдық жылыну үдей түскен. Планета бұрынғыдан шамамен 2 есе жылдам қызуда. Бұл 2030 жылға дейін температураның өсуін 1,5°C шегінде ұстауды қиындатуы мүмкін.

Потсдам климат өзгерісінің әсерін зерттеу институтының (PIK) жаңа талдауына сәйкес, ғаламдық жылыну шамамен 2015 жылдан бері жеделдеген. Соңғы онжылдықта ғаламдық температура он жыл сайын шамамен 0,35°C-қа көтерілген. Бұл 1970-2015 жылдар аралығында тіркелген, он жыл сайын 0,2°C-тан төмен болған орташа жылыну қарқынымен салыстырғанда үлкен өсім. 

«Енді біз шамамен 2015 жылдан бері ғаламдық жылынудың айқын әрі статистикалық тұрғыдан мәнді түрде үдегенін дәлелдей аламыз. Біз бақылау деректеріне әсер ететін белгілі табиғи факторларды «сүзгіден өткізіп», «шуды» азайтамыз және ұзақмерзімді жылынудың негізгі сигналын анығырақ көрсетеміз», – дейді АҚШ-тың статистика маманы және кеше (6 наурыз) Geophysical Research Letters ғылыми журналында жарияланған зерттеудің авторы Грант Фостер.

Эль-Ниньо, жанартау атқылауы және Күн циклдері сияқты қысқамерзімді табиғи құбылыстар ғаламдық температураны уақытша көтеруі немесе төмендетуі мүмкін. Кейде олар ұзақмерзімді жылыну үрдісіндегі өзгерістерді бүркемелеп жібереді.

Осы мәселені шешу үшін зерттеушілер ғаламдық температура бойынша кең қолданылатын бес деректер жиынының тікелей өлшеулерін талдады (NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth, ERA5). Осы табиғи факторларды ескеріп, деректерді түзете отырып команда ұзақмерзімді жылыну сигналын анығырақ ажырата алды.

«Түзетілген деректер 2015 жылдан бері ғаламдық жылынудың үдеуін 98%-дан жоғары статистикалық сенімділікпен көрсетеді. Бұл нәтиже зерттелген барлық деректер жиындарында қайталанады және талдау әдісіне тәуелді емес», – деп түсіндіреді PIK зерттеушісі әрі жұмыстың жетекші авторы Стефан Рамсторф.

Температура деректерін Эль-Ниньо әсері мен Күн белсенділігінің соңғы максимумын ескеріп түзеткеннен кейін, ерекше ыстық болған 2023 және 2024 жылдар талдауда сәл салқындау болып шығады. Дегенмен олар қазіргі заманғы температура өлшеулері басталғалы бергі ең ыстық екі жыл ретінде бірінші және екінші орындарын сақтап қалады. Барлық деректер жиындарында жылынудың үдеуі шамамен 2013 немесе 2014 жылдан бастап байқала бастайды.

Бұл зерттеу жылынудың үдеуіне алып келген нақты факторларды анықтауды мақсат етпеген. Алайда авторлар климат модельдері жылынудың өсіп келе жатқан қарқыны климат өзгерісі туралы қазіргі ғылыми түсінікке сәйкес келетінін бұрыннан көрсетіп келе жатқанын атап өтеді. Ғылыми-зерттеудің нәтижелерімен мына сілтемеден танысуға болады: Geophysical Research Letters.