Алатау қаласының арнайы құқықтық режимі туралы заң Конституцияға сай деп танылды

Конституциялық соттың қарау қорытындысы бойынша аталған заң Қазақстан Конституциясына сәйкес деп танылды.

"Алатау қаласының арнайы құқықтық режимі туралы Конституциялық заң" 2026 жылғы 27 наурызда Парламентте қабылданып, 31 наурызда мемлекет басшысының қол қоюына ұсынылған болатын.

Президент Конституциялық заңның Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкестігін қарау туралы өтінішті Қазақстан Республикасының Конституциялық соты қарауына жолдады.

Конституциялық соттың мәліметінше, бұл заң елде ерекше мәртебеге және "жедел даму қаласы" арнайы құқықтық режиміне ие Алатау қаласын жаңа іскерлік белсенділік, инвестиция және инновациялар орталығы ретінде қалыптастыру мақсатында қабылданған.

Жалпыұлттық маңызға ие бұл жобаны іске асыру азаматтар үшін жайлы әрі цифрлық өңірлік алғашқы қаланы құруға бағытталған. Сондай-ақ ол Қазақстан экономикасының сапасын арттыруға серпін береді деп күтілуде.

Аталған стратегиялық міндет Қазақстан Республикасының Конституциясы преамбуласында көрсетілген Қазақстан халқының әлемдік қоғамдастықта лайықты орын алуға деген ұмтылысымен үндеседі. Сонымен қатар, бұл бастама Қазақстанды демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыруға бағытталған конституциялық нормаларға, сондай-ақ адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын ең жоғары құндылық ретінде тану қағидатына және елдің экономикалық дамуын халық игілігіне бағыттау ұстанымына толық сәйкес келеді.

Қазақстан Республикасының Конституциялық соты аталған Конституциялық заңды қабылдау пәні Парламенттің заң шығару өкілеттігі шегінен шықпайтынын атап өтті.

Сот мәліметінше, Конституциялық заң нормалары Алатау қаласының арнайы құқықтық режиміне қатысты заңнаманың мазмұнын, мақсатын, міндеттері мен негізгі қағидаттарын айқындайды.

Сонымен қатар құжатта мемлекеттік басқару органдарының жүйесі, оларды қалыптастыру тәртібі мен өкілеттіктері, аталған қала аумағындағы қызметтің түрлі түрлеріне қолданылатын құқықтық режим, сондай-ақ өтпелі кезеңдегі жекелеген мәселелерді реттейтін арнайы ережелер қамтылған.

Парламент қабылдаған Конституциялық заңның 90-бабына сәйкес, оның негізгі ережелерін кезең-кезеңімен қолданысқа енгізу мерзімдері белгіленген. Атап айтқанда, заңның жекелеген нормалары 2026 жылғы 1 шілдеден, 2027 жылғы 1 қаңтардан және 2027 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді.

Қазақстан Республикасының Конституциялық соты заңдардың, соның ішінде конституциялық заңдардың да Қазақстан Президенті қол қойғаннан кейін заңды күшіне енетінін еске салды.

Сонымен бірге, сот заңның заңды күшіне енуі оның қоғамдық қатынастарды бірден реттей бастайтынын білдірмейтінін атап өтті. Заң нақты құқықтық қатынастарды реттеп, белгілі бір құқықтық салдар туындатуы үшін ол ресми түрде қолданысқа енгізілуі қажет.

Жаңа Конституцияның ережелері жоғары заңдық күшке ие және бүкіл ел аумағында тікелей қолданылады. Сондықтан олар Алатау қаласының мемлекеттік органдары үшін құқық шығармашылық және құқық қолдану қызметінде мызғымас негізгі бағдар болуы тиіс. Сондай-ақ бұл қағидалар өзге мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде және арнайы құқықтық режимге қатысты заңнаманы қалыптастыру мен іске асыру барысында қатаң сақталуы қажет. Осыған байланысты аталған заңнамалық жаңашылдықтардың конституциялық-құқықтық негізділігі жаңа Конституцияға сәйкес айқындалады.

Қазақстан Республикасының Конституциялық соты өз шешімінде Негізгі заңның (Конституцияның) үстемдігі конституциялық заңнан жоғары болып қала беретінін ерекше атап өтті.

Қорытындысында Конституциялық сот "Алатау қаласының арнайы құқықтық режимі туралы Конституциялық заң" Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес деп таныды.

Нормативтік қаулы 30 сәуірден бастап күшіне енеді, Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында міндетті түрде орындалуға жатады және түпкілікті болып табылады әрі оған шағым жасауға болмайды.