Анталия форумында ядролық қарудың таралу қаупі талқыланды

Пікірталас геосаясат және қорғаныс зерттеулері орталығы директоры Линас Коялдың модераторлығымен өтті. Оған Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарт ұйымының атқарушы хатшысы Роберт Флойд, БҰҰ-ның Венадағы тұрақты өкілі Мустафа Кибароглу, сондай-ақ Еуропалық одақтың ядролық қаруды таратпау және қарусыздану жөніндегі арнайы өкілі әрі Иранның ядролық бағдарламасы бойынша арнайы кеңесшісі Стефан Клемент қатысты.

Роберт Флойд Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың қабылданғанына шамамен 30 жыл болғанын атап өтіп, осы уақыт ішінде ядролық сынақтар санының едәуір азаюын үлкен жетістік деп бағалады.

Оның айтуынша, бұл – мемлекеттердің саяси міндеттемесінің нәтижесі. Аталған шарт халықаралық бақылау жүйесін құруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ ол ядролық сынақтарға қарсы саясатты одан әрі жетілдірудің маңызын атап өтті.

Мустафа Кибароглу ядролық материалдарды зиянды мақсатта пайдалану ауыр салдарға әкелуі мүмкін екенін айтып, қарусыздану халықаралық сенім мен тұрақтылықтың негізгі тіректерінің бірі екенін жеткізді.

– 1968 жылы тиісті шартқа қол қойылып, 1970 жылы күшіне енді. Сол кезде біз қарусыздану басталып, жаппай қырып-жою қаруын әзірлеу тоқтайды деп үміттендік, – деді ол.

Стефан Клемент көптеген елдер Ядролық қаруды таратпау туралы шарттың сақталуына мүдделі екенін атап өтті. Оның айтуынша, қазіргі таңда халықаралық құқықтық тәртіп айтарлықтай қауіпке тап болып отыр.

– Ядролық соғысқа еш жол беруге болмайды. Өйткені мұндай соғыста жеңімпаз болмайды, – деді ол.

Клемент тек Ресей, Қытай және АҚШ емес, барлық мемлекеттер бірлесіп кең ауқымды талқылаулар жүргізуі қажет екенін айтты.

– Ядролық қару қолданылған жағдайда адамзаттың аман қалуы көпшілік ойлағаннан әлдеқайда күрделі, тіпті мүмкін емес, – деп түйіндеді ол.

Бұған дейін Қазақстанның Сыртқы істер министрі Таяу Шығыстағы жағдай бойынша келіссөздер жүргізу алаңы ретінде Қазақстанның мүмкіндігі туралы пікір білдіргені хабарланған еді.