АҚШ Жоғарғы соты Дональд Трамп енгізген импорттық тарифтердің күшін жойды

The Associated Press таратқан хабарламаға сүйенген Aikyn.kz үлкен дау туғызып енгізілген Дональд Трамптың тарифтерінің сақталу мүмкіндігін талдайды.

The Associated Press дерегінше, тәуекел аймағындағы сома кемінде 133,5 млрд доллардан 175 млрд доллар көлемінде болуы мүмкін.

Жоғарғы Сот шешімі 6 – жақтаған, 3 – қарсы дауыспен қабылданған. Сот мүшелері Трамптың 1977 жылғы IEEPA (Төтенше халықаралық экономикалық өкілеттіктер туралы заң) аясында импортқа тариф салу шешімі президент өкілетінен тыс екенін мәлімдеген. Жоғары соттың айтуынша, бұндай салық салу құқығы тек Конгреске тиесілі. Іс енді Халықаралық сауда сотына қайтарылып, келесі қадамдар сол жерде айқындалуы мүмкін.

Нарық үшін бұл шешімнің екі жағы бар. Біріншісі – заңсыз танылған тарифтердің жойылуы инфляциялық қысымды белгілі бір деңгейде әлсіретуі мүмкін. Екіншісі – егер импорттаушыларға қайтарым жасалса, ол да экономикаға ішінара серпін беруі ықтимал. Бірақ сарапшылар бұл әсер бірден болмайтынын айтады. Қайтару процесі ұзаққа 12-18 айға созылуы мүмкін.

Негізгі мәселе – әкімшілік рәсімдердің күрделілігі. Мыңдаған импорттаушы компания бір мезетте өтемақы талап етуі ықтимал. The Associated Press-ке пікір білдірген сарапшылар АҚШ Кеден және шекара қызметі, Халықаралық сауда соты және өзге де төменгі инстанциялар бірлесіп арнайы механизм әзірлеуі мүмкін екенін айтады. Кейбір заңгерлер үкімет процесті жеңілдету үшін арнайы онлайн-портал құруы ықтимал деп болжайды.

Алайда тұтынушылар үшін жағымды жаңалық аз. Баж салығының ауыртпалығы баға арқылы халыққа түскенімен, қайтарым қаржысы көбіне импорттаушы компанияларға түседі. The Associated Press келтірген бағалауға сай, сот шешімі «қайтарымға жол ашты». Бірақ нақты тәртібі мен көлемі әлі де соттар мен атқарушы органдардың шешіміне байланысты болады.

АҚШ-та бұл мәселе тек импорттаушы компаниялармен шектелмей, штат деңгейіне де шықты. Кейбір штат басшылары тариф салдарынан қосымша шығынға ұшыраған үй шаруашылықтары үшін федералды үкіметтен өтемақы талап ете бастады.

Олар Трамп енгізген баж салығының құны түптеп келгенде тауар бағасы арқылы қарапайым тұтынушыға өткенін алға тартып отыр. Мәселен, Иллинойс губернаторы Джей Прицкер 5,11 млн үй шаруашылығының атынан қаржы қайтаруды талап етіп, әр отбасы тарифтердің кесірінен шамамен 1700 доллар артық төлегенін мәлімдеген. Оның есебі бойынша, бұл штат бойынша шамамен 8,7 млрд доллар шығынға тең. Ал Невада штатының қазынашысы Зак Конин федералды биліктен 2,1 млрд доллар өтеуді сұрады. Бұның бәрі тариф дауы енді тек сауда мен құқық мәселесі емес, сонымен бірге тұтынушылар шығыны мен штаттардың қаржылық мүддесіне қатысты ұзақ саяси-құқықтық тартысқа айналуы мүмкін екенін көрсетеді.