Ауыр жүк көліктері жолға қайта шықты: 2026 жылдан бастап не өзгерді

2026 жылдың басынан бастап «Автомобиль көлігі туралы» заңға енгізілген өзгерістер күшіне енді. Бұл түзетулер жүк тасымалдаушылар мен ауыр жүк көліктердің иелеріне тікелей қатысты. Атап айтқанда, жаңашылдықтар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары мен елді мекен көшелерінде жүк көліктерінің қозғалысын реттейтін нормаларды қамтиды.

Қарағанды облысы бойынша Көліктік бақылау инспекциясының мәліметінше, бұған дейін заңнамада рұқсат етілген ең жоғары массасы Қазақстанда белгіленген автокөліктің рұқсат етілген жалпы массасынан асатын самосвалдармен жүк тасымалдауға тыйым салатын шектеу болған.

«Бұл норма алғаш рет 2015 жылы енгізілді, 2019 жылы күшін жойды, кейіннен заңға 38-2-бап ретінде қайта енгізіліп, қолданылу мерзімі 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін шегерілген болатын. Оның негізгі мақсаты – құрылысы мен жөндеуіне қомақты бюджет қаражаты жұмсалатын автомобиль жолдарын сақтау», – деп түсіндірді инспекция өкілдері.

Өзгерістердің мәнін түсіндіру үшін мамандар екі ұғымның – рұқсат етілген ең жоғары масса мен автокөліктің рұқсат етілген жалпы массасының арасындағы принципті айырмашылыққа назар аударды.

Рұқсат етілген ең жоғары масса – зауыт-өндіруші белгілейтін техникалық көрсеткіш. Ол көліктің өз салмағын, жүргізушіні, жолаушыларды, жанармай мен жүктің салмағын қамтиды. Мысалы, үш осьті самосвалдың өз салмағы 12-13 тонна болып, конструктивті түрде 25 тонна жүк тасымалдауға есептелуі мүмкін. Мұндай жағдайда оның рұқсат етілген ең жоғары массасы шамамен 37 тоннаны құрайды.

Ал рұқсат етілген жалпы масса – Қазақстан аумағында қолданылатын нормативтік көрсеткіш. Ол 2015 жылғы 26 наурыздағы Инвестициялар және даму министрі міндетін атқарушының №342 бұйрығымен бекітілген. Сол үш осьті самосвал үшін рұқсат етілген жалпы масса 25 тоннаны, кейбір жағдайларда 26 тоннаны құрайды.

«Көлік құралдарының техникалық сипаттамалары мен елде белгіленген нормативтердің арасындағы осы алшақтық бұрын самосвалдардың жалпы пайдаланымдағы жолдармен жүруін іс жүзінде шектеп келді», – деп атап өтті Қарағанды облысы бойынша Көліктік бақылау инспекциясынан.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жағдай өзгерді. Бұған дейін рұқсат етілген ең жоғары массаның рұқсат етілген жалпы массадан асып кетуіне байланысты самосвалдардың қозғалысына тыйым салған норма күшін жойып, жаңа редакцияда қайта енгізілді.

«Қолданыстағы өзгерістерге сәйкес, егер рұқсат етілген салмақтық және габариттік параметрлер сақталса, самосвалдардың қозғалысына қатысты шектеулер қолданылмайды. Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарымен самосвалдар арқылы жүк тасымалдау еркін жүзеге асырылады», – деп хабарлады ведомствода.

Сонымен қатар талаптардың сақталуын бақылау автоматтандыру есебінен едәуір күшейтілді.

Қарағанды облысының аумағында алты автоматтандырылған өлшеу станциясы (АӨС) іске қосылуда, олардың бесеуі қазірдің өзінде жұмыс істеп тұр. Бұл кешендер зияткерлік көлік жүйесіне біріктірілген және толық автоматты режимде қызмет етеді.

АӨС көлік құралының түрі мен маркасын, мемлекеттік тіркеу нөмірін, салмақтық және габариттік параметрлерін, сондай-ақ оське түсетін жүктемені тіркейді. Тұрмыста мұндай кешендерді көбіне «арка» деп атайды – олар жол үстіне орнатылған, жол жамылғысына енгізілген датчиктері бар құрылымдар.

«Автоматтандырылған станциялардың жұмыс істеу қағидаты “Сергек” жүйесіне ұқсас. Рұқсат етілген параметрлерден асып кету анықталған жағдайда, ақпарат автоматты түрде беріледі де, айыппұл төлеу қажеттігі туралы хабарлама инспектордың қатысуынсыз көлік иесіне жолданады», – деп нақтылады Көліктік бақылау инспекциясынан.

Аймақта автоматты бақылаумен қатар дәстүрлі көліктік бақылау бекеттері де жұмысын жалғастыруда. Қарағанды облысында Көліктік бақылау инспекциясының үш жылжымалы және бір стационарлық бекеті бар.

Салыстыратын болсақ, облыстың автомобиль жолдары желісінің ұзындығы 8,4 мың шақырымнан асады, ал тіркелген самосвалдар саны 2487-ге жетеді.

Инспекция өкілдері формалды шектеулердің алынуы талаптардың әлсіреуін білдірмейтінін ескертті.

«Көлік иелері мен тасымалдаушылар қолданыстағы салмақтық және габариттік нормаларды қатаң сақтауы тиіс. Автоматты бақылау жағдайында кез келген асып кету нақты уақыт режимінде тіркеледі», – деп түйіндеді ведомствода.

Бұған дейін елімізде ауыр жүк көліктеріне қойылған шектеу құрылыс саласына кері әсер етіп жатқаны айтылған болатын.

.