Азғыр полигоны: ядролық сынақтан кейін шұңқырларға су жиналып қалған

Ведомство мәліметінше, 1996 жылдан бері бұрынғы Азғыр полигоны мен оған іргелес елді мекендер аумағындағы радиациялық жағдай Ядролық физика институтының Азғыр ғылыми-өндірістік радиоэкология экспедициясының тұрақты бақылауында тұр.

Осылайша, радиациялық деңгей жыл сайын көктем және күз мезгілдерінде өлшеніп отырады.

— Көпжылдық мониторинг нәтижеcі көрсеткендей, тіркелген радиациялық көрсеткіштер еліміздің санитарлық-гигиеналық нормативтерінде белгіленген шектен аспайды, — деп хабарлады ведомство.

Фото: видеодан скрин

Сондай-ақ Азғыр және Балқұдық елді мекендерінің аумағындағы радиация табиғи аймақтық деңгейге сай және халықтың денсаулығына қауіп төндірмейді деп атап өтілген құжатта.

Агенттіктің дерегінше, 1966-1979 жылдары бұрынғы Азғыр ядролық сынақ полигоны аумағында 12 сынақ алаңы дайындалып, тереңдігі 161 метрден 1491 метрге дейінгі аралықта түрлі қуаттағы 17 жерасты ядролық жарылысы жасалған.

Соның салдарынан жалпы көлемі шамамен 1,2 млн текше метр болатын 9 жерасты қуысы пайда болды. 

— Өнеркәсіптік жарылыс жұмыстары кезінде полигонда бас-аяғы 10 технологиялық алаң пайдаланылған: А-1, А-2, А-3, А-4, А-5, А-7, А-8, А-9, А-10 және А-11. Бүкіл жарылыстар жер бетіне ядролық жарылыстың екінші өнімдері шықпайтын камуфлеттік типте жобаланған, — деп түсіндірді ведомство.

Сонымен қатар А-6 ұңғымасы бұрғылау кезінде болған апат салдарынан қажетті тереңдікке дейін жеткізілмеген, ал А-12 алаңы дайындалғанымен онда жарылыс жүргізілмеген.

— А-9 алаңында технологиялық ақау салдарынан шұңқыр пайда болып, кейін ол тасқын мен жауын суына толған. Қазіргі уақытта Азғыр полигоны аумағында жарылмай қалған ядролық зарядтар жоқ, — деп нақтылады Атом энергиясы жөніндегі агенттік.

Фото: видеодан скрин

Ресми мәлімет бойынша, А-1 — А-5 қуыстары толығымен суға толған, А-8 және А-11 — құрғақ, ал А-7 мен А-10 — жартылай суға толы. Радиоэкологиялық зерттеу нәтижесінде жерасты қуыстарынан радионуклидтердің қоршаған ортаға таралу белгілері анықталған жоқ.

Агенттік ақпаратына сәйкес, 2001 жылдан бастап бұрынғы Азғыр полигоны мен оған іргелес аумақтарды кешенді мониторингтеу бағдарламасы аясында жерасты суының жағдайына тұрақты бақылау жасалады. 

— Жүргізіліп келе жатқан зерттеу нәтижесі жерасты суында радиациялық көрсеткіштердің артуы байқалмағанын көрсетті. Радиоактивті элементтердің мөлшері табиғи деңгейден аспайды және санитарлық талаптарда белгіленген шектен әлдеқайда төмен. Сондай-ақ жерасты суында техногендік радионуклидтердің миграция белгілері тіркелмеген, — деп мәлімдеді ведомство.

Алайда аймақтың геологиялық ерекшеліктеріне байланысты кейбір табиғи химиялық элементтердің концентрациясы жоғары екені анықталған.

Бұл су сапасына әсер етеді және ішуге жарамдылық бойынша санитарлық талаптарға сай келмейді, дегенмен бұл радиациялық факторға байланысты емес деп көрсетілген ресми жауапта.

Фото: видеодан скрин

Халық денсаулығына әсері болмаған — агенттік

2014-2015 жылдары Үкімет тапсырмасымен Азғыр полигонының ықпал аймағындағы қоршаған орта мен халық денсаулығының жай-күйіне кешенді баға беру жұмысы жүргізілді.

Зерттеу жұмысына Ядролық физика институты, Еңбек гигиенасы және кәсіби аурулар ұлттық орталығы, сондай-ақ Атырау облысы әкімдігі қатысты.

— 2004-2013 жылдар аралығындағы сырқаттану, өлім-жітім және тұқым қуалайтын аурулар көрсеткіші талданды. Елді мекендерде кейбір ауру түрлері бойынша орташа және республикалық деңгейден жоғары көрсеткіш байқалғанымен Құрманғазы ауданы бойынша жалпы сырқаттану деңгейі басқа аймақтармен салыстырғанда төмен болды, — деп көрсетілген жауапта.

Фото: видеодан скрин

Агенттіктің мәліметінше, ауру көрсеткіштерін тек бұрынғы ядролық полигон әсерімен тікелей байланыстыру мүмкін емес, себебі оған көптеген факторлар ықпал етеді.

Атом энергиясы жөніндегі агенттіктің мәліметінше, 2000-2007 жылдары бұрынғы Азғыр полигоны аумағында кешенді радиоэкологиялық зерттеу жүргізіліп, нәтижесі бойынша ластанған топырақ пен радиациялық қалдықтар анықталып, шығарылып көмілген. 

Анықталған бүкіл ластану ошақтары жойылған.

— Қазіргі уақытта жерасты ядролық жарылыстар жүргізілген технологиялық алаңдар қоршалып, бөгде адамдардың, жануарлардың және көліктің кіруіне тыйым салынған. Алаңдарда радиациялық қауіп белгілері мен тыйым салу тақталары орнатылған, — деп мәлімдеді ведомство.

Фото: видеодан скрин

Еске сала кетейік, біз бұған дейін Азғыр полигонының зардабы әлі толық зерттелмегені жайлы сұхбатты оқырман назарына ұсынған едік.