Баланы жылатқанның бағы жана ма?

Бауыр еті баласының көз жасынан қорықпайтындар әлі де бар. Тіпті жетімді жылатып, мемлекет тарапынан берілуге тиіс қолдауды қиғысы келмейтіндердің кездесетіні алаңдатады.

Сурет: cristyli.com

Мұнайлы өңірде отбасының шырқын бұзып, әлсіздерге тұрмыстық зорлық-зомбылық көрсететін әпербақандар азаймай отыр. Жыл басынан бері жұдырығын ала жүгіретіндердің салдарынан дағдарыс орталығын 5 әйел мен 11 бала паналауға мәжбүр болды. Ал озбырларға қатысты 2 700-ден аса қорғау нұсқауы беріліпті.

Облыстық жергілікті полиция қызметі басқармасы отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес бөлімінің инспекторы Әйгерім Мұратованың мәлімдеуінше, жыл басынан бері «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодекстің 73-бабымен 3 232 әкімшілік құқық бұзу­шы­лық тіркеліп отыр. Отбасы мүшелеріне зорлық-зомбылық көрсететін 700 адамға ерекше талаптар белгіленді.

«Әкімшілік құқық бұзу­шылық туралы» және Қылмыс­тық кодекске енгізілген өзгеріс­тер­ге сәйкес жәбірленуші арыз жазбаса да, полиция құқық бұзу­­шыға қатысты әкімшілік іс қозғай алады. Бұл – зорлық-зомбылық құрбандарын қорғауға зор мүмкіндік бере­тін құқықтық қадам. Көп жағ­­дайда құқық бұзушылық экономикалық сипатта болады. Мысалы, ер адамдар табысын отбасына бермей, ойын автоматтарына немесе ішімдікке жұмсайды. Пси­хологиялық қысым да кең та­ралып отыр. Мұндайда әйелге қол көтерілмегенімен, жүйе­лі түрде тіл тигізу, кемсіту секіл­ді әрекеттер жиі кезде­се­ді. Тұрмыстық зорлық-зом­былыққа әкелетін негізгі себеп­тердің бірі – алкогольге, құмар ойынға және есірт­кіге тәуелділік», деді Ә.Мұра­това.

Ал облыстық прокура­ту­раның мәліметіне сүйенсек, Атырау қаласында ұзақ уақыт бойы балаларын асырау жөнін­дегі міндетін орындамаған 9 ата-ана анықталды. Алимент үшін төленбеген қа­рыздың жалпы сомасы 46 млн теңгеден асады. Барлық дерекке қатысты Қылмыстық кодекстің 139-бабымен сотқа дейінгі тергеп-тексеру тіркелді.

«Кәмелетке толмағандардың құқын қорғау прокурор­лардың басты назарына алынды. Екі борышкер 12,9 млн теңге көлемінде алимент төле­мегені үшін сотталды. Оларға 1 жыл мерзімге бас бостан­дығын шектеу түріндегі жаза та­ғайындалды. Басқа ата-ана­лар­ға қатысты тергеу әрекеті жүр­гізіліп жатыр. Прокуратура ата-аналық міндетін орындамау тек әкімшілік емес, қылмыстық жауапқа әкеп соқтыратынын ескер­теді», деп хабарлады облыс­тық прокуратурадан.

Атырау қаласының прокуратурасы кәмелетке толмаған 200-ден аса баланың құқын қорғады. Жергілікті атқарушы органдар мен полицияның 24 қызметкерін тәртіптік жауапқа тартты.

«Мәселен, полиция қыз­мет­­кер­­лері кәмелет жасына толма­ған­дарға қатысты қор­ғаушының қаты­­суынсыз әкім­шілік хат­­­тамалар жасақтаған. Про­­­­куратураның наразылығы негізінде 197 хат­таманың күші жойылды. Ал мүгедектігіне байланысты үйден оқитын балаларға жәрдемақы төленбей келген. Заңмен белгі­ленген нормаларға сәйкес жетім балаларды мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін пәтер кезегіне қоймағаны туралы деректер анықталды. Прокурорлық қадағалау актілері негізінде 3 жетім бала тұрғын үй алуға кезекке тұрғызылды. Үйден білім алатын 7 мүгедек балаға жәрдемақы төленді», деп мәлім­де­ді облыстық прокуратурадан.

Бұған қоса прокурорлар теріс мазмұнды және өз-өзіне қол жұмсау, есірткі құралдарын насихаттайтын 85-тен жоғары зиян­ды интернет-сайттарды, чаттарды және әлеуметтік желідегі парақшаларды бұғат­тады.

Желіккен жүргізушілер кәмелетке толмағандарды арнайы жолақтан өткізбей, көлі­гімен қағатындар жиі кез­де­седі. Атырау қалалық полиция бас­қар­масының аға инс­пекторы Асхат Шодымовтың айтуын­­ша, жаяу жүргіншілердің, әсіресе балалардың жол-көлік оқиғасынан зардап шегуі алаң­датарлық жағдайға айналып отыр.

«Мәселен, 1 шілде күні сағат 18.30 шамасында «Kia Sorento» автокөлігін айдап келе жатқан 47 жастағы жүр­гізуші 2023 жылғы баланы қағып кетті. Ауыр жарақат алған балақай облыстық балалар ауруханасының жан­сақтау бөліміне жатқызылды. Осы тектес оқиға 3 шілде күні сағат 18.50 шамасында тіркелді. «Lada Granta» автокөлігінің жүргізушісі 2020 жылғы баланы қағып, денсаулығына зақым келтірді. Бала аурухананың жансақтау бөліміне түсті», дейді А.Шодымов.

Мұндай оқыс деректің тірке­луіне ата-ананың да кінәсі бары анық. Өйткені ата-аналар балаларын қараусыз жібереді. Бақылаусыз жүрген балалар соңы өкінішке ұрындыратын оқиғаға тап болады. Облыс­тық төтенше жағдайлар депар­таментінің бас маманы Думан Үмбеттің мәлім етуінше, 3–9 жастағы бала­лар­ға тере­зеден құлау қаупі жиі төнеді.

«Биыл жыл басынан бері жеті бала көпқабатты үйдің тере­зе­сінен құлады. Ата-аналары зардап шеккен 3–9 жастағы балаларды пәтерінде қараусыз қалдырып кеткен. Пәтердегі терезеге таяу тұсқа жиһаз қойылған. Ал тере­зені москитті торға сеніп, ашық қалдырғаны анықталды. Бұл – ата-аналар тарапынан болған сал­ғырттықтың салдары», дейді Д.Үмбет.

Кәмелетке толмағандардың көзіне жас үйірген деректің бір парасы осындай. Тегінде жүрегіне мейірім ұялаған жандар баланы жылатқанның бағы жанбайтынын түсінетін шығар. Ал жүрегі еттен емес, құдды темірден жа­ралғандай қатыгездік танытатындар баланы жылатуды доғара қояр ма екен?

Атырау облысы