Банк қызметі туралы заң қаралды

Банкроттық жариялау мүмкіндігі беріліп, несие алудан ерікті түрде бас тарту тетігі енгізілгенді.

Кредит бергенде банктердің сақтандыру жарнасын қоса есептейтіні өз алдына, агрессивті түрде халықты несие алуға үгіттейтіні тағы бар. Осыған тыйым салмаққа жаңа заңда қадағалау прициптері енгізіледі. Ол қалай іске асады?

Нартай Сәрсенғалиев, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Осы қадағалаудың жаңа прицинтері банктердің өз кредиттерін қайта-қайта ұсына беруіне, кредиттен бас тартқан адамдардың артынан түсіп алуын тоқтата ма? Тұтынушы кредитін азайтуға мүмкіндік бере ме, жоқ па? Және аталған прицциптер банктердің жаңағы скрытый проценттері дейміз ғой, кішкентай шрифттермен жазылатын. Сол заңсыздықтарды тоқтатуға мүмкіндік бере ме?

Мәдина Әбілқасымова, ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы:

- Енді банктер жүйе аясында стратегия, бақылау рәсімдерін белгілейтін болады. Жауапты бөлімше құрылады. Енді банктерде халықтың құқықтарын қорғау бойынша ерекше бөлімшелер құрылатын болады. Олар ана кредит беру бөлімшелерден және проблемалық кредитті қайтарып алу бөлімшелерінен бөлек болады.

Бақыт Топтаева, тілші:

- Мәжіліс отырысы кезінде ашық банкингке қатысты сауал жолданды. Атап айтқанда, бірыңғай кьюар енгізілген кезде банктердің сервистік қызметіне комиссия алына ма? Сондай-ақ бір банктен екіншісіне ақша аудару құны арзандай ма? Ұлттық банк төрағасының орынбасары бұған былай деп жауап қатты.

Берік Шолпанқұлов, ҚР Ұлттық банкі төрағасының орынбасары:

- Ең алдымен ашық банкинг жүйесі клиенттерге арналға жүйе екенін атап өткім келеді. Бірнеше банкте шоты жүгінген адам  қосымшаға кіріп барлық есепшотын көруге, онда қандай қызметін барын және бір банктен екінші банкке аударым жасауға мүмкіндік береді. Кьюар не мобильді ақша аударымдар болғандықтан, әрине, тарифтерді қайта қарауға болады. Бірақ банктер арасындағы аударымдар комиссиясын төмендету мүмкін бола қоймас. 

Заң жобасының тағы бір жаңалығы  - банкрот болған қаржы институтын қолдаудың жаңа тетігі. Яғни бұрынғыдай банкті мемлекет есебінен құтқару жоқ. Бұған дейін проблемалық несие қоры банктің барлық қарызын сатып алғанымен, қаржы ұйымы акционерлердің меншігінде қалып, мемлекеттік шығын қайтарылмайтын. Енді жаңа заңға сәйкес, банкрот болған банк акционерлердің меншігінен шығып, мемлекетке өтеді.

Мәдина Әбілқасымова, ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы:

- Ол қаржылық жағдайы жақсарған кезде, ол сол банкті жаңа инвесторға сатады. Жаңа инвесторға сатқанда бүкіл мемлекеттік шығыстарды ала алмаса, сол кезде басқа банкілерден осы жинақтар жиналатын болады. Бізде банктер қарсы болып жатыр бұл нормаға «неге біз жүйелі банк үшін төлемдер жасауымыз керек?» деп. Бірақ та бұл әлемдік практикасы. Мемлекеттік қаражат берілсе, ол толығымен қайтарылуы керек. 

Яғни өзге банктердің жарнасы есебінен банкрот болған қаржы ұйымының қарыздары өтеледі. Бұдан бөлек, жаңа заңда қаржылық амбудсман институтын енгізу ұсынылған. Осыған дейін микроқаржылық, сақтандыру және банктік амбудсман қызметі ұсынылып келген еді. Жаңа жүйе бойынша бұның бәрі біріздендіріледі. Сөйтіп бірыңғай институт құрылып берешегі барлардың өтінішін  қарау тиімділігі артады. 1,5 сағат бойы қызу талқыдан өткен "Банктер және банк қызметі туралы" заң жобасы бүгін бірінші оқылымда мақұлданды.

Бақыт Топтаева, Бағдат Қайыркен