Басты мақсат әділетті, ашық әрі жауапты мемлекет құру

Суперпрезиденттік басқару үлгісінен бас тарту, Парламенттің ықпалын арттыру. Бұл - елдің саяси жүйесін түбегейлі өзгерткен қадамдар. Соңғы жылдары Қазақстанда басқару құрылымы жаңарып, билік пен қоғам арасындағы байланыс жаңа деңгейге шықты. Енді басты мақсат - әділетті, ашық әрі жауапты мемлекет құру. Республика күні қарсаңында бұл реформалардың мәні мен маңызына тағы бір үңіліп көрейік.

Жаңару мен жаңғыру жолы. Бұл бағытты таңдаған еліміз аймақта бұрын-соңды болмаған ауқымды реформаларды қолға алды. Яғни басқару жүйесінің бұрынғы қағидаттары толықтай қайта қаралды. Тиісті өзгерістер енгізілді. Осылайша, билік тармақтарының арасында өзара тепе-теңдік пен жауапкершілік жаңа сипат алды.

Нұргелді Әбдіғаниұлы, саясаттанушы:

- Осы 30 жылдың шеңберінде абсолютты Президенттік басқару жүйесі қалыптасқаны жасырын емес және бұл халықаралық ұйымдар тарапынан қатаң сындарға ұшыраған болатын. Алайда соңғы реформалардың нәтижесінде Президенттік Парламенттік басқаруға көбірек ыңғай білдіріле бастады. Парламенттің рөлін күшейте бастады. Еститін мемлекет концепциясы, есеп беретін Үкімет концепциясы және ашық Парламент концепциясы жүзеге асырыла бастады.

Орын алған ауқымды өзгерістердің бірі сайлау жүйесінде көрініс тапты. Тәуелсіздік тарихында тұңғыш рет аудан мен ауыл әкімдерінің сайлауы да өтті. Қазір жергілікті жерлерде билікке түрлі саланың өкілдері келді. Тағы халық мәжіліс депутаттары арасында өзіне жаққан кандидатты да таңдау құқығына ие болды. Осы аралас сайлау жүйесінің нәтижесінде Парламенттің төменгі палатасына келген халық қалаулыларының 30 пайызы бір мандатты округтер арқылы таңдалғандар. Бұл – елдегі саяси жүйенің едәуір жандана түскенінің айқын дәлелі.

Абзал Құспан, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:

- Мен өзім сол аралас арқасында Парламент мәжілісінің депутаты атандым. Бұл жүйе сақталып қалатындығы белгілі қазірдің өзінде. Өйткені бізде мәслихаттар деген бар, яғни аудан, қала деңгейінде немесе облыстық мәслихаттар деңгейінде аралас сайлау жүйесі қалады. Ал Парламент деңгейінде болашақта партиялар арасындағы тартыс қалғалы тұр. Бұл сөзсіз демократиялық қадам.

Әділетті Қазақстанды құру жолында елден заңсыз шығарылған активтерді қайтару ісі де қарқынды жүзеге асырыла бастады. Президенттің бұл бастамасының арқасында 2 триллион теңгеге жуық актив елге қайтарылды. Бұл қаражат халыққа қажетті әлеуметтік-тұрмыстық нысандар салуға жұмсалуда. Тағы «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы қолға алынып, республиканың түкпір-түкпірінде заманауи жабдықтармен жарақтандырылған 200-ден астам білім ұясы бой көтерді. Бұл игі бастамалар аса қысқа уақыт аралығында жүзеге асырылды. Сарапшылардың сөзінше, ел дамуын айқындауға бағытталған реформалар әлі де жалғасын табуы қажет.

Авторы: Риат Шони