Берік Асылов: Азаптау фактісінің саны бірнеше есе азайды

Бас Прокурор Берік Асылов 2025 жылдың 11 айында прокуратура органдары шамамен 200 мың азаматтың әлеуметтік құқықтарын қалпына келтіргенін атап өтті. Прокурорлық қадағалау шараларының нәтижесінде жыл басынан бері мемлекетке келтірілген зиянның 1 триллион теңгеден астамы өтеліп, 215 млрд теңге бюджет шығындарына жол берілмеді.

Сот саласында заңдылықты қамтамасыз ету бойынша да елеулі нәтижелерге қол жеткізілді. Қадағалау шеңберінде мыңға жуық адамға қатысты сот актілері заң талаптарына сәйкестендіріліп, 150 сотталғанның жағдайы жақсартылды, азаматтық, әкімшілік істер және әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша шамамен 3 мың сот актісі түзетілді.

Мемлекеттік айыптаушылардың алғашқы Халықаралық форумы өткізіліп, оның барысында прокурорлар ТМҰ-ға мүше және байқаушы елдердің әріптестерімен адам құқықтарын қорғау саласындағы ұсыныстар мен практикалық тәжірибемен алмасты.

Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында инвестициялық жобаларға құқықтық сүйемелдеу қамтамасыз етілді. Прокурорлар тарапынан 2 мыңға жуық инвесторға қолдау көрсетілді.

Мәселен, Маңғыстау облысының прокуратурасы «Aktau Mall» ЖШС инвесторының (сауда-ойын-сауық орталығын салу) өтінішін қарау барысында Фронт-офис жұмысы шеңберінде инфрақұрылымды тартуға (кәріз жүйесі, жол) және нысанды пайдалануға беруге байланысты 3 проблемалық мәселені шешті. Қабылданған шаралар 20 млрд теңге көлеміндегі инвестиция тарту арқылы 1 500 жұмыс орнын құруға бағытталған.

Астана қаласының прокуратурасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің «Orbis Heavy Machinery» ЖШС-мен KIA брендіндегі арнайы автокөліктерді шығару жөніндегі келісім жасасуына құқықтық сүйемелдеу ұйымдастырды. Жоба аясында инвестиция көлемі 5,5 млрд теңгені құрып, 150 жұмыс орны құрылатын болады.

«Almaty Museum of Arts» ҚҚ инвесторының өтініші бойынша Алматы қаласының прокуратурасы уәкілетті органның заңсыз әрекеттерінің жолын кесті. Аталған орган рұқсаттың болуына қарамастан абаттандыру жұмыстарын заңсыз тоқтатып, ағаш кесуге арналған құралдарды алып қойған (44 млрд теңге көлеміндегі заманауи өнер музейінің құрылысы).

Қадағалау және тергеу органдары қызметін үйлестіру шараларының нәтижесінде бизнеске қатысты басталған қылмыстық істер саны екі есеге азайды.

Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитетін құру арқылы бұл бағыттағы жұмыс жаңа деңгейге шығып, ол инвестициялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің және экономикалық өсімді күшейтудің жүйелі құралына айналады, — деді Берік Асылов. 

Адам құқықтарын қылмыстық процесс барысында, пенитенциарлық жүйеде сақтау және заңсыз шығарылған активтерді қайтару мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Бас Прокурор Берік Асыловтың айтуынша, биыл 3 мыңнан астам адамның заңсыз түрде қылмыстық орбитаға тартылуының жолы кесілді. Азаптау фактілерінің саны бірнеше есе азайды. Қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде азаптауға жол берілген жоқ, суицидтер саны 27%-ға қысқарды, ал сотталғандардың еңбекпен қамтылуы 15%-ға артты.

Есірткі қылмысына қарсы күрес бойынша белсенді жұмыс жалғастырылды. Қылмыстық есірткі кірістерін бұғаттау алгоритмін іске асыру басталды. Нәтижесінде жалпы сомасы 2,6 млрд теңгені құрайтын 195 мыңнан астам «дропперлік» шот бұғатталды, сондай-ақ прокурорлардың бастамасымен тергеп-тексеру шеңберінде 9 млрд теңгеден астам қаражатқа тыйым салынды.

Жалпы алғанда, соңғы екі жылда заңсыз шығарылған активтерді қайтару жұмыстарының нәтижесінде мемлекетке 1 трлн 36 млрд теңге көлемінде ақшалай қаражат пен мүлік қайтарылды. Осы қаражат есебінен еліміздің барлық өңірлерінде 434 әлеуметтік нысан салынды. Қазіргі таңда 150-ден астам нысанның құрылысы аяқталды, оның ішінде 99-ы – медициналық мекеме, 48-і – сумен жабдықтау объектісі, 2-еуі – спорт нысаны және 2-еуі – білім беру объектісі. Олигополия субъектілерімен жалпы сомасы 5,2 трлн теңгені құрайтын инвестициялық және әлеуметтік жобаларды іске асыру жөнінде келісімдер жасалды.