Бес жылда ₸270 трлн инвестиция тартылады

Ел экономикасын салық түсімдерінен бөлек, инвестиция арқылы дамытуға басымдық беріліп отыр.

Қазірдің өзінде Қазақстан шетелдік компаниялар үшін қаржы құюға қолайлы елдердің көшін бастап тұр. 2030 жылға дейін еліміз шетелдік капитал салымдарын 100 млрд долларға дейін жеткізбек. Бұл дегеніміз ел қазынасы үшін қомақты кіріс көзі, жаңа жұмыс орындары. Инвестициялар негізінен қай салаларға тартылмақ?

Тәуелсіздік алғалы Қазақстанға 470 млрд доллардан астам көлемде тікелей шетелдік инвестиция тартылды. Оның 15 млрд долларға жуығы былтыр 9 ай ішінде көтерме және бөлшек саудаға және өңдеу өнеркәсібіне құйылған. Өткен жылмен салыстырғанда, шамамен 11 пайызға көп. Қаражаттың дені Қытай, Ресей, Біріккен Араб Әмірліктері, Қатар, Оңтүстік Корея және бірқатар Еуропа елдерінен аударылған.

1991-2025 жж. ҚР – $473,9 млрд

2025 ж. қаңтар-қыркүйек - $14,9 млрд

Инвестиция – көтерме және бөлшек сауда, өңдеу өнеркәсібі

2024 ж. салыстырғанда 11%

Қытай, Ресей, Біріккен Араб Әмірліктері, Қатар, Оңтүстік Корея, Нидерланды, Швейцария, Бельгия, Франция, Люксембург

Бес жылда ₸270 трлн инвестиция тарту қажет

Ерболат Тасқынбаев, ҚР ҰЭМ Инвестициялық саясат және қаржы секторын дамыту департаментінің бас сарапшысы:

- Тұжырымдамада 2030 жылға дейін негізгі капиталға тартылатын инвестициялар көлемі ЖІӨ қатысты 24 пайызға дейін арттыру және тікелей шетелдік инвестициялар көлемін 25,9 млрд АҚШ долларына дейін жеткізу межеленген.

Яғни жоспарға сәйкес, алдағы 5 жыл ішінде негізгі капиталға 270 трлн теңге көлемінде инвестиция тарту қажет. Бұл ретте шикізаттық емес салаларға басымдық беріліп, өңдеу өнеркәсібінің өркендеуіне жағдай жасалмақ. 

Ерболат Тасқынбаев, ҚР ҰЭМ Инвестициялық саясат және қаржы секторын дамыту департаментінің бас сарапшысы:

- Қазіргі таңда ел экономикасының негізгі басым бағыттары ол өңдеу өнеркәсібі және инфрақұрылымды дамыту, цифрландыру және агроөнеркәсіптік кешенді дамыту, жасыл экономиканы дамытуға бағдарланған.

Ал экономист Қажыгелді Шамбылдың айтуынша, тұжырымдама аясында енді мемлекеттік емес, жеке инвестияларды тартуға ден қойған жөн.

Қажыгелді Шамбыл, экономист:

- Соңғы жылдары Ұлттық банктің базалық мөлшерінің бір кері әсері - Қазақстанға шетел инвестицияларының ағыны азайды. Салыстырмалы түрде динамикамен және де белгілі бір инвестициялық ресурстардың көзі ретінде Қазақстанның ішінде несие қарастырылмайды. Өйткені несие алатын болсаңыз, белгілі бір кәсіп ашуға - 25 пайыз, ең төменгі мөлшері - 20-21 пайыз. Егер де сіздің алатын несиеңіз 20 пайыз болса, оны 10 жылға алатын болсаңыз, шамамен 2,5-3 еседей артық төлейсіз. Сондықтан да ешкім мұндай дүниеге бармайды.

Сол үшін бюджеттік шығындарды азайтып, инвесторлардың қаржы құюына барынша тиімді жағдай жасалуы қажет дейді маман. Сондай-ақ инвестицияны негізінен машина жасау, химия және фармацевтика салаларына бағыттаудың тиімділігін де түртіп өтті. Айта кеткен жөн, жаңа инвестициялық саясатқа сәйкес, қаржылық капитал дәл осы салаларға қарқынды түрде құйылмақ.

Мұрат Зәкіриянов, ҚР СІМ Инвестиция комитеті төрағасының орынбасары:

- Ең алдымен – өңдеуші өнеркәсіп. Оның ішінде: агроөңдеу, тамақ өнеркәсібі, химия және көмірхимия, металлургия, машина жасау, фармацевтика және құрылыс материалдарын өндіру. Дәл осы салаларда инвестициялар импортты алмастырумен қатар, Орталық Азия, ЕАЭС, Таяу Шығыс және Еуропа нарықтарына шығуға бағытталған экспортқа бағдарланған өндірістерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.

2026 жыл «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жарияланғаны естеріңізде болар. Сондықтан бұған дейін инвестициялық саясаттан тысқары қалып келген салаға енді дамыған елдерден қыруар қаржы тартылады. Осылайша, озық технологиялар арқылы еліміздің барлық саладағы әлеуетін арттыруға  күш салынбақ.

Авторлары: Назым Кенжебай, Қанат Махмұтов, Ержан Рахманбердиев