​БҰҰ Каспий жағалауындағы миллиондаған тұрғынға қауіп төніп тұрғанын мәлімдеді

Lada.kz коллажы

Ғалымдар алдағы жарты ғасырда Каспий теңізі суының деңгейі бұдан былай да сындарлы деңгейге дейін төмендейді деп болжап отыр. Әлемдегі ең ірі тұйық су айдынының тез таяздынуы жағалаудағы бес елдің, соның ішінде Қазақстанның миллиондаған тұрғынының өміріне тікелей әсер етеді. Бұл туралы Бакуде өткен климаттық саммитте сарапшылар мәлімдеді, деп хабарлайды Lada.kz.

Бүгін, 2026 жылғы 5 маусымда атап өтілетін Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күніне арналған негізгі халықаралық іс-шаралар Әзірбайжан астанасында өтіп жатыр. Каспийдің жағдайы талқыланатын мәселенің негізгі тақырыптарының біріне айналды.

Мамандар теңіздің тартылуы спутниктік суреттерден қазірдің өзінде анық көрінетінін атап өтті: ашылып қалған шақырымдаған құмды таяздықтар ірі теңіз порттары мен балықшылар кенттерін алыстап бара жатқан жағалау сызығынан бөліп тастауда. Бұл процестің басты катализаторы ретінде судың қарқынды булануын тудыратын жаһандық жылыну аталды.

Экономика және бекіре тұқымдас балықтың 90%-ына қауіп төніп тұр

Жағалаудағы қалалар үшін ауыр экономикалық салдарлардан бөлек, су айдынының бірегей фаунасы да соққы астында қалды.

«Каспий теңізі жойылып кету қаупі төнген бірнеше түрдің, соның ішінде планетада қалған бекіре тұқымдас балықтар популяциясының 90 пайызының мекені болып табылады. Теңіз деңгейінің төмендеуі мен жағалау сызығының өзгеруіне байланысты балықтар қазірдің өзінде уылдырық шашу үшін ағысқа қарсы жоғары өрлеуі тиіс өзен атырауларына өтуде қиындықтарға тап болуда», — деп экологтар дабыл қағуда.

Әзірбайжан Президенті өкілінің климат мәселелері жөніндегі офисінің аға кеңесшісі Фаиг Муталлимов 2003 жылдың өзінде-ақ жағалаудағы бес мемлекет Каспийді қорғау жөніндегі Тегеран конвенциясына қол қойғанын, алайда қазір анағұрлым батыл әрі бірлескен іс-қимылдардың уақыты келгенін еске салды.

БҰҰ Бас хатшысының мәлімдемесі

БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш өзінің ресми жолдауында әлемнің жылынудың сындарлы шегіне қарай қарқынды түрде жылжып бара жатқанын баса айтты.

«Соңғы он бір жыл метеорологиялық бақылаулар тарихындағы ең ыстық жылдар болды. Бұдан келген залал жай ғана температураның көтерілуінен әлдеқайда асып түседі — ластанған ауадан бастап, жердің деградациясы, экожүйелердің бұзылуы және биоәртүрліліктің жойылуына дейін жетті. Бұл баспаналарды тікелей қиратып, ашаршылықты ушықтыруда», – деп мәлімдеді БҰҰ басшысы.

Каспийдегі және планетаның басқа да осал нүктелеріндегі апаттың алдын алу үшін Гутерриш әлемдік қоғамдастықты метан шығарындыларын күрт азайтуға, жаңартылатын энергия көздеріне көшуді жеделдетуге шақырды, сондай-ақ дамыған елдерден экологиялық дағдарыспен күресу үшін дамып келе жатқан мемлекеттер алдындағы қаржылық міндеттемелерін орындауды талап етті.

Бүгін, 09:22