Ел мерейін өсірген жиын

Qazaq24.com, Egemen.KZ дереккөзінен алынған мәліметтерге сүйене отырып түсініктеме береді..

Әр тасы тарихтан сыр шертетін Сыр топырағында Қазақ елінің өткені мен бүгінін сараптап, ертеңіне айқын бағдар берген V Ұлттық құрылтай отырысы табысты өтті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев құрылтай мүшелері алдында сөз сөйлеп, ел алдында тұрған айтулы міндеттерді айқындап берді. Көпшілік көз тіккен жиынның жетістігі ел аузында жүр. Осыған орай біз бірқатар сарапшыны әңгімеге тартып, отырыс нәтижесіне қатысты бірер сұрағымызды қойған едік.

Суретті түсірген – Ерлан ОМАР, «EQ»

Биылғы Құрылтай жиыны нәтижесіне қандай баға бересіз?

Дүйсенбай ТҰРҒАНОВ,

Мәжіліс депутаты:

– Бұл басқосу әдеттегідей өте жоғары деңгейде өтті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде мемлекеттің өмір сүруінің барлық дерлік саласын қамтитын негізгі басымдықтарды атады. Басты өзек болашақ үшін жауапкершілік екенін еске салды. Бұл – экономикалық, экологиялық, технологиялық және әлеуметтік өлшемдердің барлығын қамтиды.

Мемлекет басшысының Арал теңізі мәселесіне жеке тоқталғанын ерекше атап айтқым келеді. Аралды сақтау – ел үшін ғана емес, бүкіл адамзат үшін де ең өзекті әрі маңызды міндеттердің бірі. Бұл тақырып бұған дейін де Президент Жолдауында көтерілген еді, ал Құрылтайда қайта талқылануы мемлекеттік саясаттың сабақтастығы мен жүйелілігін айқын көрсетеді.

Көпжылдық еңбектің арқасында Солтүстік Аралды сақтап қалу мүмкін болды. Бір кездері мүлде жойылды деп саналған теңіз біртіндеп қайта тіріліп келеді. Қазіргі уақытта Көкарал бөгетінің биіктігін арттыру бойынша шаралар қабылданып жатыр, жобаны іске асыру осы жылдың аяғына жоспарланған. Оның жүзеге асуы су көлемін едәуір ұлғайтып, оң динамиканы нығайтуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Президент су мәселесін шешу тек ішкі шаруа бола алмайтынын нақты атап өтті. Еліміздегі ірі өзендердің басым бөлігі көрші мемлекеттердің аумағынан бастау алатынын, ал Сырдария мен Аралға жететін су көлемі жоғарғы ағыстағы елдердің су саясатына тікелей байланысты екенін тілге тиек етті. Сондықтан бұл бағытта байыпты әрі кәсіби дипломатия шешуші рөл атқарады.

Шалатай МЫРЗАХМЕТОВ,

қоғам қайраткері:

– Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысында сөйлеген сөзінен көп нәрсе түйдік. Әсіресе жастар тәрбиесі туралы айтқаны көпшілік көңілінен шықты. Мемлекет басшысы «Әйелдердің құқығы мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін нақты қадамдар жасалды. Лудоманияға, яғни ойынқұмарлыққа және нашақорлыққа қарсы белсенді күрес жүргізіле бастады» деді. Елдің болашағы – жастардың қолында. Сондықтан жастар тәрбиелі болу керек. Мен бұл отырыстың басты құндылығы ретінде жастарға көңіл бөлінуін атап айтар едім.

Бәкір ДЕМЕУОВ,

Павлодар облыстық қоғамдық кеңесінің төрағасы:

– Бұл жиын еліміздің одан әрі дамуына қатысты келелі мәселелерді көтеруімен ерекшеленді. Соның бірі – отыз жылдан астам уақыт халық игілігіне қызмет етіп келген Конституциямызға өзгерістер енгізілетіні. Ал конституциялық өзгерістің негізгі өзегі – Парламенттің бір палаталы болатыны туралы идеяның іске асқаны. Болашақта оның жұмыс сапасы жаңа деңгейге көтеріледі деген сенімдеміз. Себебі заңдық реформаларға сәйкес заң шығарушы органда жедел түрде көп мәселе қаралатыны анық. Әрине, ең бастысы, Президентіміз ұсынған жаңашылдықтардың барлығы референдумнан кейін, халық таңдауы бойынша қабылданады. Бұл да біздің мемлекетіміздің құрылысы демократиялық қағидаларға негізделген ел екенін байқатып отыр.

Құрылтайда көтерілген қандай мәселені айрықша атар едіңіз?

Дүйсенбай ТҰРҒАНОВ,

Мәжіліс депутаты:

– Мемлекет басшысының сөзінде цифрландыру мен жасанды интеллект тақырыбы жеке блок ретінде қарастырылды. Президенттің пікірінше, жаһандық технологиялық өзгерістер жағдайында жаңа шындыққа бейімделіп қана қоймай, оны қалыптастыруға белсенді қатыса алатын ұлттар ғана табысты болады. Бұл – елдің алдағы онжылдықтардағы бәсекеге қабілеттілігі тікелей байланысты болатын стратегиялық сын-қатер.

Сондай-ақ энергетика саласындағы өзекті мәселелер де назардан тыс қалмады. Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында жаңа жылу электр орталықтарын салу секілді негізгі жобаларды жедел іске асыру қажеттігі айтылды. Үкіметке және «Самұрық-Қазына» қорына Курчатовтағы электр стансасын уақтылы іске қосуды, ГРЭС-2-де қосымша энергоблоктарды пайдалануға беруді және Екібастұзда ГРЭС-3 құрылысын бастау тапсырылды. Энергожүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін, ең алдымен, газ генерациясы есебінен теңгерімдеуші қуаттарды жедел енгізу міндеті қойылды.

Бұл ретте Президент табиғи газ әлеуетінің жеткілікті пайдаланылмай отырғанын қатаң сынға алды: жаңа кен орындарын барлау мен игеру жұмыстары тым баяу жүріп жатыр. Өткен жылы тауарлық газ импорты 18 пайызға өсіп, 4,5 млрд текше метрге жетті. Бұл – тиімсіз жоспарлаудың тікелей салдары және қазіргі жағдайда мүлде жол берілмейтін ахуал. Энергетикалық сенімділікті қамтамасыз етудің маңызды резерві ретінде елдің су ресурстары аталды. Алайда олардың әлеуеті әлі күнге дейін заманауи тұрғыда бағаланбаған, қолда бар деректердің басым бөлігі кеңестік кезеңге тиесілі. Президент еліміздің су-энергетикалық ресурстарының нақты әрі сенімді картасын әзірлеу қажеттігін ерекше атап өтті. Сондай-ақ транзиттік әлеуетті дамыту, автомобиль және теміржол инфрақұрылымы секілді тұрақты экономикалық өсудің драйвері болуға тиіс салалар да сөз болды.

Шалатай МЫРЗАХМЕТОВ,

қоғам қайраткері:

– Ұлы жазушы Мұхтар Әуезов «Ел болам десең, бесігіңді түзе» деп тегін айтпаса керек-ті. Тәрбиені әуелі бала жастан бастау қажет. Егер ұрпағымыз білімді, бірақ тәрбиесі нашар болса, одан пайда бар ма? Әрине жоқ. Ізгілігі жоғалған қоғам ерте азып-тозады. Менің төрт жасар немерем бар. Кейде әке-шешесі оған қатты сөйлеп қалса, «сабырмен айтсаңыздар, түсінемін ғой» дегенде кіп-кішкентай балдырғанның ақылына таңғаламын. Мұны айтып отырған себебім, біздің кезіміз бен қазіргі жастарды салыстыруға болмайды. Бүгінгі ұрпақ саналы. Сөйлемесе де іштей көп нәрсені біліп тұрады. Өйткені смартфон, интернет деген құдіреттің арқасында бұл күннің балаларынан ешнәрсе жасыра алмайсың. Сол үшін жастардың ақыл-ой әлеуетін ұлттық тәрбиемен ұштастырып, дұрыс арнаға қарай бұра білген жөн.

Менің бұл ойым Президенттің Құрылтайда айтқан «Жастардың күш-қуаты, ынта-жігері, жаңашылдығы мен жасампаздығы кез келген салаға зор серпін береді. Сондықтан біз өскелең ұрпаққа әрдайым жан-жақты қолдау көрсетеміз. Олардың ұлттық құндылықтармен қатар жаңа заманның жақсы қасиеттерін бойына сіңіруіне барынша жағдай жасаймыз» деген сөзімен тұспа-тұс келуі ерекше тебірентті.

Мемлекет басшысының Құрылтай отырысында айтқан ойларынан тағы бір ерекше ұнағаны – Парламентті Құрылтай деп атайық дегені болды. Бұл ұсынысты өз басым бабалар ізін жалғастырған ізгі амал деп қабылдадым. Расында да қазақтың талай тағдыршешті мәселесі осы құрылтайда қаралып, шешімдер қабылданған жоқ па? Сондықтан Парламенттің бір палаталы болып, оның атауы Құрылтайға ауысуы бабалар рухына жасалған тағзым, құрмет болды.

Бәкір ДЕМЕУОВ,

Павлодар облыстық қоғамдық кеңесінің төрағасы:

– Мемлекет басшысының Орталық Азия аймағында еліміздің рекордтық көрсеткішке қол жеткізгенін атап өткені бәріміздің көңілімізді көтерді. Экономикамыз 6,5%-ға өсіп, еліміздің ішкі жалпы өнімі 300 млрд доллардан асыпты. Ал жан басына шаққандағы үлесі тәуелсіздік тарихында тұңғыш рет 15 мың доллар болған. Бұл – дәйекті экономикалық көрсеткіштер.

Бір мысал келтірейін, мен 2003–2009 жылдары Павлодар қаласының әкімі болып тұрғанда қала бюджетінің көлемі небәрі 20 млрд теңге болатын. Қазір ол 300 млрд теңгеден асады. Ондаған жылдар ішінде шаһардың қазына қаражаты 15 есе ұлғайған. 2000 жылдары қалаға республикалық трансферттер берілмеді, әлеуметтік салаға тек қаладан ғана қаражат қарастырылатын. Ал қазір қарап отырсақ, республикадан өңірлерге миллиардтаған қаражат құйылып жатыр. Халықтың өмір сапасын, тұрмысын жақсартуға орасан зор мүмкіндіктер жасалуда.

Соңғы жаңалықтар